Dagaal culus ayaa maalintii afraad oo xiriir ah ka socda magaalada Mooyaale iyo deegaannada ku xeeran, iyadoo xaaladda amni ay sii adkaanayso, dad rayid ahna ay ka barakacayaan guryahooda cabsi ay ka qabaan in dagaalku ku fido xaafadaha ay deggan yihiin.

Wararka laga helayo deegaanka ayaa sheegaya in ciidamada deegaanka Oromiya ay saaka waaberigii weerarro cusub ka soo qaadeen jihooyin kala duwan oo gudaha iyo duleedka magaalada ah, taasoo sababtay in iska horimaadyadu dib u xoogaystaan.

Dagaalka ayaa la sheegay inuu ku fidayo deegaanno ku dhow Mooyaale iyo goobo ay hore uga dhaceen iska horimaadyo. Wararka deegaanka ayaa sidoo kale sheegaya in ciidamada Itoobiya ay qayb ka yihiin dagaalka, isla markaana madaafiic lagu garaacayo guryo ay deggan yihiin dad rayid ah, hase yeeshee faahfaahintaas weli si madax-bannaan looma xaqiijin.

Xaaladda bani’aadantinimo ee magaalada ayaa sii adkaanaysa, iyadoo dad badan ay ka baxayaan guryahooda si ay uga fogaadaan goobaha ay dagaalladu ka socdaan. Waxaa sidoo kale la soo sheegay in biyaha iyo korontada laga jaray magaalada, arrintaas oo sii kordhinaysa dhibaatooyinka haysta dadka weli ku sugan Mooyaale.

Go’itaanka adeegyada aasaasiga ah ayaa walaac ka abuuraya xaaladda dadka rayidka ah, gaar ahaan qoysaska nugul ee ay ku adag tahay inay helaan biyo nadiif ah iyo adeegyo kale oo muhiim u ah noloshooda.

Ilaa hadda, lama hayo xog rasmi ah oo dhammaystiran oo ku saabsan tirada dadka ku dhintay iyo kuwa ku dhaawacmay dagaalka, iyo sidoo kale baaxadda burburka hantida rayidka ah.

Xaaladda magaalada Mooyaale ayaa weli ah mid kacsan, iyadoo ay jiraan walaac laga qabo in colaadda ay ku faafto deegaanno kale. Waxaa loo baahan yahay dadaallo lagu dejinayo xaaladda, ilaalinta dadka rayidka ah iyo xaqiijinta in dadka ay saameeyeen dagaalladu helaan adeegyada aasaasiga ah.

The post Dagaal culus oo maalintii afraad ka socda magaalada Mooyaale appeared first on Kaab TV.

Shirkadaha korontada ee Beco, Muqdisho Power iyo Blue Sky ayaa waxaa ay kordhiyeen qiimaha korontada ee magaalada Muqdisho, iyadoo halkii kiilowaat-saac lagu daray shan senti oo doollar ah. Tallaabadan ayaa la sheegay inay la xiriirto saameynta dhaqaale ee ka dhalatay dagaalka ka socda Bariga Dhexe.

Kordhinta qiimaha korontada ayaa ah arrin si toos ah u saameyn karta qoysaska, ganacsatada iyo xarumaha adeegyada bulshada, kuwaas oo korontada u adeegsada nolol maalmeedkooda iyo hawlaha shaqo.

Korontadu waxay door muhiim ah ku leedahay dhaqaalaha magaalada Muqdisho, maadaama ay ku tiirsan yihiin dukaamada, maqaayadaha, hoteellada, xarumaha caafimaadka, goobaha waxbarashada iyo ganacsiyada yaryar. Sidaas darteed, isbeddel kasta oo ku yimaada qiimaha korontada wuxuu kordhin karaa kharashaadka hawlgalka ee ganacsiyada iyo biilasha ay bixiyaan qoysasku.

Dagaalka Bariga Dhexe ayaa saameyn ku yeelan kara suuqyada caalamiga ah ee shidaalka, gaadiidka iyo badeecadaha, iyadoo isbeddelladaas ay mararka qaarkood kor u qaadaan kharashaadka soo dejinta iyo gaadiidka. Hase yeeshee, si loo xaqiijiyo xiriirka ka dhexeeya dagaalka iyo kordhinta qiimaha korontada ee Muqdisho, waxaa muhiim ah in la helo faahfaahin rasmi ah oo ka timaadda shirkadaha korontada.

Kordhinta la sheegay ayaa sidoo kale dhalin karta su’aalo ku saabsan awoodda ay qoysaska dakhligoodu hooseeyo u leeyihiin inay bixiyaan biilasha korontada, gaar ahaan xilliyada ay jiraan kharashaad kale oo nolol maalmeedka la xiriira.

Ganacsatada isticmaasha qalabka korontada, sida qaboojiyeyaasha, mashiinnada iyo qalabka kale ee shaqada, ayaa iyaguna wajihi kara kharash dheeraad ah. Haddii kharashaadkaasi sii kordhaan, waxaa dhici karta in qaar ka mid ah ganacsatadu ay dib u eegaan qiimaha adeegyada ama badeecadaha ay macaamiisha ka iibiyaan.

Waxaa weli muhiim ah in la helo faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan goorta ay kordhintani dhaqan gashay, in dhammaan macaamiisha ay khusayso iyo in kale, iyo in shirkaduhu soo saareen qoraallo rasmi ah oo sharaxaya sababaha iyo xisaabinta qiimaha cusub.

Dadka isticmaala korontada ayaa sidoo kale u baahan xog cad oo ku saabsan qiimaha cusub, si ay u fahmaan sida uu isbeddelku u saameynayo biilashooda billaha ah.

Kordhinta qiimaha korontada ee Muqdisho, haddii si rasmi ah loo xaqiijiyo, waxay kusoo beegmaysaa xilli ay suuqyada caalamiga ahi la tacaalayaan hubanti la’aan ka dhalan karta colaadaha Bariga Dhexe. Saameynta dhabta ah ee tallaabadan ku yeelan doonto qoysaska iyo ganacsatada ayaa ku xirnaan doonta qiimaha cusub, isticmaalka korontada iyo faahfaahinta ay shirkaduhu ka bixiyaan go’aankooda.

The post Shirkadaha Korontada Muqdisho oo Kordhiyey Qiimaha Korontada, Iyagoo Sababta ku Xiray Dagaalka Bariga Dhexe appeared first on Kaab TV.

Madaxweynaha Puntland Siciid Cabdullaahi Deni ayaa sheegay in Soomaaliya ay gashay xaalad uu ku tilmaamay mid halis ku ah dawladnimada dalka, isaga oo ku eedeeyay Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud inuu diiday in la qabto doorasho heshiis lagu yahay.

Deni oo maanta ka hadlayay furitaanka kalfadhiga 59-aad ee Baarlamaanka Puntland ayaa sheegay in meesha ay ka baxeen heshiisyadii siyaasadeed ee saldhigga u ahaa nidaamka dawladnimada Soomaaliya, oo uu ku jiro dastuurkii ku-meelgaarka ahaa ee la ansixiyay 2012-kii.

Waxa uu sheegay in go’aanka uu Xasan Sheekh ku dhawaaqay 15-kii Oktoobar 2026 ee ku saabsan hannaanka doorashada uu halis ku yahay jiritaanka Jamhuuriyadda Saddexaad ee Soomaaliya, isaga oo ku baaqay in dhinacyada siyaasadda iyo qaybaha kala duwan ee bulshada ay isugu yimaadaan sidii xal looga gaari lahaa xaaladda taagan.

Madaxweynaha Puntland ayaa sheegay in loo baahan yahay wada-tashi ballaaran oo ay ka qayb qaataan Soomaalida iyo beesha caalamka, si looga hortago caqabadaha uu sheegay inay wiiqayaan geeddi-socodka dawlad-dhiska Soomaaliya.

Deni ayaa sidoo kale sheegay inuu fahamsan yahay niyad-jabka ay xaaladda siyaasadeed ku abuurtay qaar ka mid ah shacabka Puntland, kuwaas oo uu sheegay inay muddo dheer ku taamayeen dawlad Soomaaliyeed oo dhammaystiran.

Waxa uu ballanqaaday inuusan qaadan doonin go’aanno aanu ku tilmaamay kuwo aan u qalmin shacabka Puntland, isaga oo sheegay in maamulkiisu uu shacabka kala tashan doono marxaladda adag ee dalku marayo.

The post Deni oo ku baaqay in la badbaadiyo dawladnimada Soomaaliya, kuna eedeeyay Xasan Sheekh inuu fashiliyey heshiiskii doorashada appeared first on Kaab TV.

Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ayaa bilaabay howlgal milatari oo loogu magac daray “Banooda”, kaas oo lagu beegsanayo dagaalamayaasha Al-Shabaab ee ku sugan deegaanno ka tirsan Koonfur-galbeed Soomaaliya, sida ay sheegtay Wasaaradda Gaashaandhiga.

Warka Wasaaradda, ayaa lagu sheegay in howlgalka uu ka dhacay duleedka deegaanka Leego ee gobolka Bay, halkaas oo ciidamada gaarka ah ee Danab ay isku dhaceen maleeshiyaad isku dayay inay hor istaagaan dhaq-dhaqaaqa ciidamada.

Sida lagu sheegay warbixinta, iska horimaadka waxaa lagu dilay toddoba xubnood oo ka tirsan Al-Shabaab, halka tiro kale ay ku dhaawacmeen. Ciidamada dowladda ayaa sidoo kale gacanta ku dhigay hub noocyo kala duwan leh oo ay lahaayeen maleeshiyaadka.
Warka ayaa intaas ku daray in ciidamada xoogga dalka ay sii wadaan howlgallada lagu baadi-goobayo xubnihii Al-Shabaab ee goobta ka baxsaday.

Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya ayaa bogaadisay ciidamada ka qaybgalay howlgalka, iyadoo sheegtay in howlgalka Banooda uu qayb ka yahay dadaallada lagu ciribtirayo Al-Shabaab laguna xaqiijinayo amniga deegaannada Koonfur-galbeed.

The post Dowladda Soomaaliya oo billowday howlgalka “Banooda” ee ka dhanka ah Al-Shabaab appeared first on Kaab TV.

Doorashooyinka ka dhacay dowlad-goboleedyada Galmudug iyo Hirshabeelle ayaa mudan in dib loo eego, gaar ahaan marka la qiimeynayo qaabka hoggaanka lagu soo doortay, doorka ay siyaasiyiintu ku leeyihiin geeddi-socodka doorashada iyo heerka ay shacabka uga qayb qaateen go’aaminta cidda hoggaaminaysa maamulladaas.

Su’aasha ugu weyn ayaa ah in doorashooyinkaas ay ahaayeen kuwo shacabka si toos ah uga qayb qaateen, mise ay ahaayeen hannaan siyaasadeed oo ay saamayn weyn ku lahaayeen xildhibaannada, madaxda dhaqanka iyo kooxaha siyaasadeed ee awoodda ku leh dowlad-goboleedyada.

Arrintan ayaa muhiim u ah fahamka nidaamka dowlad-dhiska Soomaaliya, maadaama doorashooyinku ay saldhig u yihiin sharciyadda hoggaanka, isla xisaabtanka iyo kalsoonida shacabka ee hay’adaha dowladda.

Soomaaliya waxay leedahay nidaam federaal ah oo dowlad-goboleedyadu ku leeyihiin hay’ado maamul iyo goleyaal sharci-dejin. Doorashooyinka hoggaanka dowlad-goboleedyada ayaa muddo dheer ku tiirsanaa nidaam ay xildhibaannada baarlamaannada maamul-goboleedyadu ku doortaan madaxweynaha, halka xildhibaannada laftooda lagu soo xulo hannaan ay qayb ka yihiin odayaasha dhaqanka, ergooyinka beelaha iyo heshiisyada siyaasadeed.

Nidaamkan ayaa ka duwan doorasho dadweyne oo muwaadiniintu si toos ah codkooda ugu dhiibtaan musharraxiinta ay doonayaan inay hoggaanka u doortaan.

Inkasta oo doorashada ay qabtaan xildhibaanno la soo xulay ay leedahay hannaan sharciyeed iyo habraacyo siyaasadeed oo u gaar ah, haddana waxaa jira dood joogto ah oo ku saabsan heerka ay shacabka caadiga ahi saamayn ugu leeyihiin go’aanka ugu dambeeya.

Taageerayaasha nidaamkan waxay ku doodaan in uu yahay hannaan ku dhisan awood-qaybsi, heshiis siyaasadeed iyo matalaadda beelaha, gaar ahaan xaaladaha ay weli adag tahay in laga hirgeliyo doorasho qof iyo cod ah oo si buuxda uga dhacda dalka.

Dhinaca kale, dadka dhaliila nidaamka ayaa qaba in marka go’aanka ugu dambeeya uu ku koobnaado tiro xaddidan oo xildhibaanno ah, ay fududaan karto in siyaasiyiinta awoodda leh ay saameeyaan natiijada, iyadoo aan shacabka oo dhan si toos ah loo siin fursad ay ku doortaan hoggaankooda.

Galmudug waa dowlad-goboleed muhiim u ah siyaasadda Soomaaliya, waxaana doorashooyinka hoggaankeeda marar badan hareeyay loollan siyaasadeed, heshiisyo ay gaaraan dhinacyada tartamaya iyo dood ku saabsan matalaadda bulshada.

Marka la qiimeynayo doorashooyinka Galmudug, waxaa muhiim ah in la kala saaro doorashada madaxweynaha, soo xulista xildhibaannada iyo kaalinta ay shacabka ku leeyihiin labada hannaan. In madaxweyne lagu doorto codka xildhibaannada macnaheedu ma aha in doorashadu aysan lahayn wax sharciyad ah, balse waxay ka dhigan tahay in shacabka aysan si toos ah ugu codeyn musharraxiinta madaxweynenimada.

Su’aalaha la xiriira hufnaanta doorashada waxaa ka mid ah sida loo soo xulay xildhibaannada, in musharraxiinta loo oggolaaday tartan furan, in habraacyada doorashada la dhowray iyo in natiijada ay aqbaleen dhinacyadii tartamayay.

Waxaa sidoo kale muhiim ah in la ogaado heerka ay bulshada rayidka ah, warbaahinta iyo dadka deegaanka u heleen fursad ay ku dabagalaan geeddi-socodka doorashada.

Haddii hannaan doorasho uu ku tiirsan yahay heshiisyo ay gaaraan siyaasiyiin iyo kooxo awood leh, waxaa dhalan kara su’aalo ku saabsan cidda dhab ahaan go’aamisa hoggaanka iyo sida loo xaqiijiyo in danaha guud laga hormariyo kuwa gaarka ah.

Si kastaba ha ahaatee, qiimeynta doorasho gaar ah waa inay ku salaysnaataa xogta dhacdadaas, habraacyadii la adeegsaday iyo caddaymaha la heli karo, halkii lagu go’aamin lahaa aragti guud oo keliya.

Hirshabeelle ayaa iyaduna qayb ka ah doodda ku saabsan qaabka hoggaanka loogu doorto dowlad-goboleedyada Soomaaliya. Sida maamullada kale ee federaalka, waxaa muhiim ah in la eego sida baarlamaanka dowlad-goboleedka loo dhiso, cidda ka qayb qaadata soo xulista xildhibaannada iyo habka ay xildhibaannadu ugu codeeyaan musharraxiinta hoggaanka.

Doodda ku saabsan doorashooyinka Hirshabeelle kuma koobna oo keliya cidda ku guuleysata xilka madaxweynaha. Waxaa sidoo kale muhiim ah in la qiimeeyo in tartanku ahaa mid furan, in musharraxiintu heleen fursado isu dhow, in xildhibaanadu si xor ah u codeeyeen iyo in habraacyada doorashada loo fuliyay si hufan.

Haddii shacabka aan si toos ah loogu codeysiin hoggaanka, waxaa habboon in la caddeeyo in doorashadu ahayd mid dadban oo ay xildhibaannadu qabteen, halkii loogu tilmaami lahaa doorasho dadweyne oo qof walba codkiisa dhiibtay.

Dhanka kale, doorasho dadban oo loo maro baarlamaan ma aha mid si toos ah loogu tilmaami karo xulasho aan sharci ahayn. Waxaa loo baahan yahay in la eego xeerarka lagu saleeyay, habraacyada la raacay iyo sida ay u dhacday doorashada gaarka ah.

Hirshabeelle, sida Galmudug, waxaa horyaalla su’aal ballaaran oo la xiriirta sidii loo xoojin lahaa kalsoonida shacabka, loona horumarin lahaa nidaam doorasho oo muwaadiniintu ku yeeshaan kaalin muuqata.

Doorasho dadweyne oo toos ah waa hannaan ay muwaadiniinta xaqa u leh codbixintu si toos ah ugu codeeyaan musharraxiinta ama liisaska siyaasadeed. Nidaamkan, codka shacabka ayaa si toos ah qayb uga noqda go’aaminta cidda xilka qabanaysa.

Doorasho dadban, dhanka kale, waa marka xubno la soo xulay ama gole sharci-dejin ay doortaan hoggaamiyaha. Nidaamkan waxaa laga heli karaa dalal kala duwan, waxaana sharciyaddiisa lagu qiimeeyaa dastuurka, shuruucda doorashada iyo hufnaanta habraaca.

Ereyga “xulasho siyaasadeed” wuxuu noqon karaa tilmaam lagu dhaliilayo hannaan ay siyaasiyiintu saamayn weyn ku leeyihiin, balse ma aha qeexitaan sharci oo si toos ah u caddaynaya in doorashadu sharci-darro ahayd.

Sidaas darteed, si loo ogaado nooca doorasho ee ka dhacday Galmudug iyo Hirshabeelle, waa in la baaro habka loo soo xulay xildhibaannada, cidda codaysay, shuruucda la adeegsaday iyo heerka ay shacabka uga qayb qaateen.

Haddii xildhibaannadu doorteen madaxweynaha, doorashada madaxweynuhu waxay ahayd mid dadban. Haddii muwaadiniintu si toos ah u codeeyeen, waxaa loo aqoonsan karaa doorasho dadweyne oo toos ah, iyadoo weli la qiimeynayo hufnaanteeda iyo u hoggaansanaanta sharciga.

Qaabka hoggaanka loo soo doorto wuxuu saamayn ku yeelan karaa xiriirka u dhexeeya dowladda iyo bulshada. Marka shacabka ay dareemaan inay door ku leeyihiin go’aaminta hoggaankooda, waxay heli karaan fursad ay si toos ah ugu muujiyaan rabitaankooda siyaasadeed.

Dhanka kale, marka doorashada lagu saleeyo hannaan dadban, waxaa muhiim ah in la helo habab kale oo lagu xaqiijiyo isla xisaabtanka, sida baarlamaan shaqaynaya, warbaahin xor ah, hay’ado kormeer iyo hannaan ay muwaadiniintu ku cabbiri karaan aragtidooda.

Haddii shacabka ay aaminsanaadaan in hoggaanka lagu soo doortay heshiisyo ay gaareen kooxo siyaasadeed oo kooban, waxaa hoos u dhici karta kalsoonida ay ku qabaan hay’adaha dowliga ah. Hase yeeshee, aragtidaas waa in lagu cabbiraa xog, daraasado iyo fikradaha bulshada, halkii loo qaadan lahaa xaqiiqo guud oo aan caddayn u baahnayn.

Doorashooyinka hufan waxay sidoo kale muhiim u yihiin nabadda iyo xasilloonida siyaasadeed. Tartanka siyaasadeed ee lagu maareeyo xeerar la wada aqbalay wuxuu yarayn karaa khilaafaadka, halka muranka ka dhasha habraacyada aan caddayn uu sii adkayn karo xiriirka dhinacyada siyaasadda.

Horumarinta nidaamka doorashooyinka Galmudug iyo Hirshabeelle waxay u baahan tahay in si cad loo qeexo habraacyada doorashada, la xoojiyo madaxbannaanida hay’adaha maamula doorashooyinka, lana helo hannaan ay musharraxiinta iyo shacabka ku aamini karaan natiijada.

Waxaa kale oo muhiim ah in la kordhiyo fursadaha ay haweenka, dhallinyarada iyo qaybaha kala duwan ee bulshada ku yeelanayaan matalaad siyaasadeed. Warbaahinta iyo bulshada rayidka ahna waa inay helaan fursad ay ku kormeeraan geeddi-socodka doorashada, iyagoo aan la kulmin cadaadis ama xannibaado aan sharci ahayn.

Haddii la doonayo in mustaqbalka loo gudbo doorasho qof iyo cod ah, waxaa loo baahan yahay diyaarinta diiwaangelinta codbixiyeyaasha, amniga goobaha codbixinta, wacyigelinta shacabka, xeerar doorasho oo cad iyo hannaan lagu xalliyo cabashooyinka.

Isbeddelkaas waa inuu noqdaa mid ku dhisan heshiis siyaasadeed oo ballaaran, diyaargarow farsamo iyo xaalado amni oo saamaxaya in codbixiyeyaashu si xor ah u gutaan waajibaadkooda.

Ugu dambayn, doodda ugu weyn ma aha oo keliya magaca loo bixiyo doorashada, balse waa in la ogaado cidda codaysay, sida codadka loo dhiibtay, in sharciga la dhowray iyo in shacabka ay heleen matalaad ku filan.

The post Doorashooyinkii Galmudug iyo Hirshabeelle: Doorasho dadweyne mise xulasho siyaasadeed? appeared first on Kaab TV.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa sheegtay in ciidamadeeda ay dagaal kula galeen xubno ka tirsan Al-Shabaab deegaanka Leego ee gobolka Shabeellaha Hoose, xilli ciidamo kale oo dowladda ka tirsan ay ku sii jeedeen degmada Buurhakaba ee gobolka Baay.

Wararka laga helayo ayaa sheegaya in ciidamada dowladda ay miino kula kulmeen waddada ay marayeen, taasoo ay xigtay iska horimaad kooban oo dhexmaray ciidamada iyo dagaalyahanno la sheegay inay jidka u galeen. Dhinaca dowladda ayaa sheegay in dagaalkaasi uu sababay khasaare soo gaaray xubno ka tirsan Al-Shabaab, inkasta oo aan weli si madax-bannaan loo xaqiijin tirada khasaaraha.

Ciidamada la sheegay inay ku sii jeedeen dhanka Buurhakaba ayaa la sheegay inuu hoggaaminayay taliyaha Guutada 8-aad, Cabdulle Isaaq, waxaana wararka hordhaca ah ay tilmaamayaan in ciidamadan ay ku wajahnaayeen deegaanka Owdiinle.

Dhanka kale, waxaa soo baxaya warar sheegaya in miino ay haleeshay ciidamo ku sugnaa waddada isku xirta Owdiinle iyo Baydhabo, gaar ahaan agagaarka deegaanka Mooshe. Faahfaahin rasmi ah lagama hayo khasaaraha ka dhashay dhacdadaas iyo xiriirka ay la leedahay iska horimaadka ka dhacay Leego.

War kasoo baxay Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa lagu sheegay in ciidamadu ay dagaal la galeen xubno ka tirsan Al-Shabaab oo jidka u galay ciidamo ku sii jeeday Buurhakaba.

Sida lagu sheegay bayaanka dowladda, ciidamada ayaa soo bandhigay meydadka xubno ay ku tilmaantay dagaalyahanno ka tirsan Al-Shabaab, sidoo kalena gacanta ku dhigay xubno kale oo ay sheegtay inay ka tirsan yihiin kooxda.

Hase yeeshee, dowladda weli ma aysan faahfaahin tirada guud ee dadka lagu dilay dagaalka, tirada dadka la qabtay iyo in ay jiraan khasaare soo gaaray ciidamada dowladda. Sidoo kale, ma jiro war madax-bannaan oo xaqiijinaya faahfaahinta ku saabsan khasaaraha ay labada dhinac kala sheegteen.

Dagaalka ayaa imanaya xilli ay jiraan dhaqdhaqaaqyo ciidan oo ka socda deegaannada isku xira gobolka Shabeellaha Hoose iyo gobolka Baay, kuwaas oo muhiim u ah isku socodka ciidamada iyo gaadiidka rayidka ah.

Wararka laga helayo degmada Buurhakaba ayaa sheegaya in ciidamo dowladda ka tirsan oo dhawaan la sheegay inay magaalada la wareegeen ay difaacyo ka sameysteen deegaanka Jamaacada, oo lagu sheegay inuu qiyaastii 25 kiiloomitir u jiro magaalada.

Sida xogta hordhaca ah tilmaamayso, ciidamadaasi weli si buuxda ugama aysan dhaqaaqin difaacyada ay ka sameysteen deegaankaas, waxaana la sheegay in ciidamo kale ay ku soo wajahan yihiin aagga Buurhakaba.

Dhaqdhaqaaqyadan ayaa muhiim u ah xaaladda amni ee gobolka Baay, maadaama waddooyinka isku xira Buurhakaba, Baydhabo iyo deegaannada kale ay door weyn ku leeyihiin isu socodka dadka, ganacsiga iyo ciidamada.

Deegaanka Leego ee gobolka Shabeellaha Hoose ayaa ku yaalla waddooyinka muhiimka ah ee isku xira Muqdisho iyo deegaannada koonfur-galbeed ee Soomaaliya. Waddooyinkan ayaa loo adeegsadaa isku socodka gaadiidka ganacsiga, dadka rayidka ah iyo ciidamada dowladda.

Dhacdooyinka miinooyinka iyo iska horimaadyada hubeysan ee ka dhaca waddooyinkaasi waxay saameyn ku yeelan karaan ammaanka dadka safarka ah iyo isu socodka gaadiidka. Waxa kale oo ay adkeyn karaan dhaqdhaqaaqa ciidamada iyo gaarsiinta adeegyada deegaannada ay xaaladaha amni saameeyaan.

Dhanka kale, degmada Buurhakaba iyo deegaannada ku xeeran ayaa leh muhiimad amni iyo mid isku socod, taasoo ka dhigaysa xaaladda ka jirta waddooyinka gala magaalada mid si dhow loola socdo.

The post Dowladda Soomaaliya oo sheegtay inay jab xooggan gaarsiisay Al-Shabaab dagaal ka dhacay agagaarka Leego appeared first on Kaab TV.

Khilaafka siyaasadeed ee ka dhex jira mas’uuliyiinta iyo xildhibaannada Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya ayaa mar kale dhaliyay dood la xiriirta xiriirka u dhexeeya Guddoomiyaha Golaha Shacabka, ee lagumuransanyahay Cabdulqaadir Maxamed Nuur (Jaamac), iyo Xildhibaan Daahir Amiin Jeesow, oo ka mid ah mudanayaasha sida joogtada ah uga hadla arrimaha siyaasadda iyo shaqada baarlamaanka.

Hadalka la xiriira Guddoomiye Jaamac ee ah in aan dadka kale lagu khaldin arrinta uu ku jiro ayaa u baahan in lagu eego macnaha guud ee khilaafka, cidda loo jeediyay iyo xaaladdii uu ku soo baxay.

Xildhibaan Daahir Amiin Jeesow ayaa horey u soo bandhigay aragtiyo iyo dhaliilo la xiriira habka loo maareeyo arrimaha Baarlamaanka Soomaaliya, oo ay ku jiraan khilaafaadka siyaasadeed iyo go’aannada guddoonka Golaha Shacabka.

Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya ayaa muddooyinkii u dambeeyay wajahaya dooddo la xiriira habraacyada shaqada Golaha, ka qaybgalka xildhibaannada, mooshinnada iyo awoodaha guddoonka. Arrimahan ayaa mararka qaar sababa kala aragti duwanaansho u dhexeeya guddoonka iyo qaar ka mid ah mudanayaasha.

Xildhibaan Jeesow ayaa horey uga hadlay arrimo la xiriira awoodaha guddoomiyaha iyo sida loo maareeyo mooshinnada baarlamaanka.

Dhanka kale, Guddoomiye Jaamac ayaa mas’uul ka ah hoggaaminta fadhiyada Golaha Shacabka iyo ilaalinta habraacyada u degsan baarlamaanka. Kala aragti duwanaanshaha ku saabsan sida waajibaadkaas loo gudanayo ayaa noqon kara arrin siyaasadeed oo u baahan dood iyo sharaxaad cad.

Haddii khilaafka u dhexeeya guddoonka iyo xildhibaannadu sii xoogaysto, wuxuu saameyn ku yeelan karaa wada shaqeynta Golaha Shacabka iyo sida loo maareeyo ajandayaasha horyaalla baarlamaanka. Sidaas darteed, waxaa muhiim ah in doodaha siyaasadeed lagu wajaho habraacyada sharciga iyo wadahadal, iyadoo laga fogaanayo hadallo sii hurin kara khilaafka.

The post Hadallada Guddoomiye Jaamac iyo Xildhibaan Jeesow oo su’aalo ka keenay khilaafka Baarlamaanka Soomaaliya appeared first on Kaab TV.

Golaha Shacabka ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya ayaa maanta cod u qaaday mooshin kalsooni kala noqosho ah oo laga keenay Wasiirka Wasaaradda Caafimaadka, Dr. Cali Xaaji, kaas oo ugu dambayn ka badbaaday mooshinka kaddib markii inta badan xildhibaannadii codeeyay ay diideen in kalsoonida lagala noqdo.

Guddoomiyaha Golaha Shacabka, Cabdiqaadir Maxamed Nuur, ayaa ku dhawaaqay natiijada codbixinta, isaga oo sheegay in 89 xildhibaan ay diideen mooshinka, halka 50 xildhibaan ay taageereen, shan xildhibaanna ay ka aamuseen.

Natiijada codbixinta ayaa ka dhigan in mooshinkii laga keenay wasiirka uusan helin taageeradii looga baahnaa si xilka looga qaado, sidaas darteedna uu xilkiisa sii haynayo.

Kulanka maanta ee Golaha Shacabka ayaa diiradda lagu saaray mooshinka ka dhanka ahaa wasiirka Caafimaadka, iyadoo xildhibaannadu ay codkooda ku muujiyeen mowqifyada ay ka taagan yihiin sii joogitaanka wasiirka ee xilka uu hayo.

Si kastaba ha ahaatee, intii lagu guda jiray ku dhawaaqista natiijada, guddoonka Golaha Shacabka ma uusan soo bandhigin faahfaahin ku saabsan eedeymaha ku xusan mooshinka laga keenay wasiirka. Arrintaas ayaa ka dhigan in xogta la xiriirta sababaha mooshinka loo gudbiyay aysan weli si buuxda uga muuqan macluumaadka laga bixiyay kulanka.

Mooshinnada kalsooni kala noqoshada ee baarlamaanka loo gudbiyo ayaa ka mid ah hababka ay xildhibaannadu ugu adeegsadaan la xisaabtanka mas’uuliyiinta dowladda, iyadoo doodaha iyo codbixintu ay fursad u siinayaan xildhibaannada inay muujiyaan aragtidooda ku aaddan waxqabadka iyo masuuliyadda wasiirrada.

Wasiirka Caafimaadka ayaa hadda sii wata xilkiisa kaddib natiijada codbixinta, iyadoo aan xog dheeraad ah laga bixin eedeymaha salka u ahaa mooshinka ama tallaabooyinka kale ee laga yaabo inay ka dambeeyaan doodda baarlamaanka.

Natiijada codbixinta iyo faahfaahinta mooshinka ayaa weli ah qodobbo muhiim u ah fahamka khilaafka siyaasadeed ee la xiriira wasiirka iyo sida Golaha Shacabka u wajahayo arrimaha la xiriira la xisaabtanka xubnaha Xukuumadda Federaalka Soomaaliya.

The post Wasiirka Caafimaadka Soomaaliya oo ka badbaaday mooshin kalsooni kala noqosho ah appeared first on Kaab TV.

Ugu yaraan sagaal qof ayaa la sheegay inay ku dhinteen isku dhacyo u dhexeeya bulshooyinka Oromada iyo Soomaalida ee magaalada Moyale ee ku taalla xadka deegaanka Soomaalida Itoobiya ka wadaago Kenya, halka kumannaan qofna ay ka barakaceen guryahooda, iyaga oo ka gudbay xadka Kenya, sida ay ku warrantay wakaaladda wararka ee Reuters.

Isku dhacyada ayaa la sheegay inay ka dhasheen muran la xidhiidha calanka dowlad-deegaanka Soomaalida Itoobiya oo laga taagay deegaanka Kebele 02, oo ah aag maamul oo ay isku hayaan dowlad-deegaannada Oromiya iyo Soomaalida.

Wararka deegaanka ayaa sheegaya in xiisaddu ay sii xoogaysatay 18-kii Oktoobar 2026, markii ay isku dhaceen labada bulsho, iyadoo gabar 13 jir ah oo lagu magacaabo Diqqoo Jaataan Aagaa ay ku dhimatay dhacdadaas. Si kastaba ha ahaatee, wararka laga helayo deegaanka ayaa ku kala duwan sida ay gabadhu u dhimatay, iyadoo qaar ay ku eedeeyeen booliska dowlad-deegaanka Soomaalida inay toogteen, halka kuwo kalena ay sheegeen inay ku dhimatay rasaas ay labada dhinac isweydaarsanayeen.

Reuters ayaa 23-kii Oktoobar soo xigatay masuul caafimaad oo ka tirsan isbitaal ku yaalla Moyale, kaas oo sheegay in ku dhowaad 30 qof oo dhaawac ah la keenay isbitaalka maalmo gudahood. Masuulka ayaa sheegay in afar qof ay dhinteen Khamiistii, halka shan kalena ay dhinteen Jimcihii, taas oo tirada dhimashada ka dhigaysa sagaal qof.

Dagaallada ayaa sidoo kale sababay in guryo dab la qabadsiiyo xaafado ka mid ah magaalada, sida ay sheegeen wararka deegaanka. Xiisaddu waxay saamaysay gaadiidka dadweynaha, ganacsiga iyo adeegyada hoteellada, iyadoo dad badan ay guryahooda ku go’doomeen cabsi laga qabo in rabshaduhu sii fidaan.

Guddoomiyaha gobolka Marsabit ee Kenya, Stanley Kamande, ayaa Reuters u sheegay in ugu yaraan 2,500 oo qof oo Itoobiyaan ah ay ka soo tallaabeen xadka, iyaga oo magangelyo iyo badbaado ka raadinaya magaalada Moyale ee dhinaca Kenya. Booliska Kenya ayaa sidoo kale sheegay in haweenay uu dhaawacday xabbad habow ah oo qoorta kaga dhacday, balse xaaladdeedu ay deggantahay kaddib markii ay heshay daryeel caafimaad.

Magaalada Moyale ayaa muddo dheer ahayd goob ay ka taagan yihiin muranno dhuleed iyo kuwo maamul oo u dhexeeya deegaanka Borana ee dowlad-deegaanka Oromiya iyo dowlad-deegaanka Soomaalida. Wararka deegaanka ayaa sheegaya in ciidamada ammaanka federaalka Itoobiya ay farageliyeen si ay u dejiyaan xaaladda.

Dhanka kale, hay’adda Laanqayrta Cas ee Kenya ayaa bilowday diyaarinta gargaar degdeg ah oo loo fidinayo qoysaska barakacay, iyadoo qorshaha hore uu yahay in gargaar la gaadhsiiyo 1,000 qoys.

Xaaladda amni ee Moyale ayaa weli walaac laga muujinayaa, iyadoo aan si madax-bannaan loo xaqiijin dhammaan wararka la xidhiidha khasaaraha iyo duruufaha ay isku dhacyadu ku bilowdeen.

The post Dagaal ka dhex qarxay Soomaalida iyo Oromada Itoobiya oo sababay dhimasho iyo barakac appeared first on Kaab TV.

Waxaa isa soo taraya su’aalaha ku saabsan doorashada hoggaanka Hirshabeelle, gaar ahaan mowqifka mucaaradka Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo in hannaanka doorashada Cali Guudlaawe uu waafaqsan yahay shuruucda dalka.

Dooddan ayaa soo xoogeysatay kaddib markii qaar ka mid ah siyaasiyiinta mucaaradka ay hambalyo u direen Liibaan Axmed Xasan (Liibaan Shuluq), oo 22-kii Oktoobar 2026 loo doortay Madaxweynaha Galmudug, inkastoo ay jireen khilaafaad la xiriiray hannaanka doorashada maamulkaas.

Haddaba, su’aashu waxay tahay in mucaaradka ay si la mid ah u soo dhaweyn doonaan doorashada Cali Guudlaawe, mise khilaafka siyaasadeed ee ka taagan Hirshabeelle uu keeni doono mowqif ka duwan kii laga arkay Galmudug.

Liibaan Axmed Xasan ayaa doorashadii ka dhacday magaalada Dhuusamareeb ku helay 72 cod oo ka mid ah 89 cod oo la dhiibtay, halka musharraxii la tartamayey, Cabdulqaadir Cabdullaahi Diiriye, uu helay 14 cod. Saddex cod ayaa xumaaday.

Kaddib doorashada, Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya, Maxamed Xuseen Rooble, iyo siyaasiyiin kale oo mucaarad ku ah Dowladda Federaalka ayaa hambalyo u diray hoggaamiyaha cusub ee Galmudug.

Siyaasiyiinta hambalyada diray waxaa ka mid ahaa madaxweynihii hore ee Galmudug Cabdikariin Xuseen Guuleed, Cabdiraxmaan Odowaa iyo xildhibaan Cabdulqaadir Sanyare.

Tallaabadaas ayaa dhalisay dood ku saabsan midnimada mucaaradka iyo sida ay ula macaamilayaan doorashooyinka ay hore uga muujiyeen tabashooyinka siyaasadeed.

Si kastaba ha ahaatee, hambalyada loo diro hoggaamiye la doortay macnaheedu ma aha in siyaasiyiintaasi ay si buuxda u taageereen dhammaan habraacyadii doorashada.

Cali Cabdullaahi Xuseen (Cali Guudlaawe) ayaa loo magacaabay musharraxa xisbiga Caddaaladda iyo Wadajirka (JSP) ee doorashada hoggaanka Hirshabeelle, taas oo dhalisay dood ku saabsan mustaqbalka maamulka iyo awood-qaybsiga siyaasadeed.

Qaar ka mid ah siyaasiyiinta iyo waxgaradka gobolka Hiiraan ayaa ku adkeystay in aan doorashada la sii wadin ilaa heshiis siyaasadeed laga gaaro tabashooyinka ay qabaan.

Hoggaamiyeyaal ka soo jeeda beesha Hawadle ayaa sheegay inaysan aqbali doonin doorasho aan heshiis laga gaarin, iyagoo ku baaqay wadatashi ay ka qayb qaataan dhinacyada ay khusayso.

Madaxweyne ku-xigeenka Hirshabeelle, Yuusuf Axmed Hagar Dabageed, ayaa sidoo kale ka hadlay khilaafka hoggaanka, isagoo muujiyey tabashooyin la xiriira ballanqaadyo siyaasadeed iyo cidda hoggaanka maamulka qabanaysa.

Khilaafku wuxuu salka ku hayaa matalaadda gobolka Hiiraan, awood-qaybsiga iyo kalsoonida dhinacyada siyaasadda.

Sidaas darteed, xaaladda Hirshabeelle waxay leedahay duruufo u gaar ah, mana habboona in si toos ah loogu simo dhacdooyinkii ka dhacay Galmudug.

Mucaaradka ma isku mowqif bay ka qaadan doonaan doorashada Cali Guudlaawe?Weli ma cadda in dhammaan siyaasiyiinta mucaaradka ay isku mowqif ka qaadan doonaan doorashada Cali Guudlaawe.

Tusaalaha Liibaan Shuluq wuxuu muujiyey in siyaasiyiinta mucaaradka ay kala dooran karaan inay hambalyeeyaan hoggaamiye cusub, dhaliilaan habraaca doorashada ama ay taageeraan heshiis siyaasadeed oo ka dambeeya doorashada.

Qaar ka mid ah siyaasiyiinta ayaa mudnaanta siin kara xasilloonida maamulka iyo wada-shaqaynta hoggaanka cusub, halka kuwo kale ay ku adkeysan karaan in marka hore la xalliyo tabashooyinka ku saabsan habka doorashada.

Waxaa sidoo kale muhiim ah in la kala saaro aqbalaadda natiijada doorashada iyo taageerada loo hayo siyaasadaha hoggaamiyaha la doortay,Ilaa siyaasiyiinta mucaaradka ay si cad u muujiyaan mowqifyadooda ku saabsan doorashada Hirshabeelle, lama xaqiijin karo inay raaci doonaan isla waddadii ay qaadeen qaar ka mid ah siyaasiyiintii hambalyeeyey Liibaan Shuluq.

Sharcinimada doorashada Cali Guudlaawe waxaa lagu qiimeyn karaa oo keliya marka la eego dastuurka Hirshabeelle, sharciyada doorashada iyo habraacyada khuseeya doorashada madaxweynaha maamulka.

Waxaa muhiim ah in la xaqiijiyo in musharraxnimada, tirada codbixiyeyaasha, habka codbixinta iyo ku dhawaaqista natiijada ay waafaqsan yihiin shuruudaha sharciga.

Sidoo kale, waa in la kala saaraa doorashada Golaha Wakiillada Hirshabeelle iyo doorashada madaxweynaha maamulka. Go’aan sharci oo khuseeya natiijada golaha wakiillada keligiis ma caddaynayo in dhammaan habraacyada doorashada madaxweynaha ay sharci ahaan sax yihiin.

Haddii dhinac uu ku doodo in doorashada lagu sameeyey khaladaad sharci, waxaa loo baahan yahay in la caddeeyo qodobka la jebiyey iyo in cabashada loo gudbiyey hay’adda awoodda u leh inay arrintaas ka garnaqdo.

Sidoo kale, diidmada mucaaradka ama koox bulsho kaligeed ma caddaynayso in doorashadu sharci-darro tahay. Waxaa go’aanka lagu saleeyaa sharciga khuseeya iyo xaqiiqooyinka la xaqiijiyey.

Sidaas darteed, iyada oo aan la helin dhammaan dukumentiyada rasmiga ah ee doorashada madaxweynaha iyo go’aannada sharci ee khuseeya, ma habboona in doorashada Cali Guudlaawe si kama dambays ah loogu tilmaamo mid sharci ah ama sharci-darro ah.

Haddii khilaafka Hirshabeelle aan xal laga gaarin, waxaa sii jiri kara kala aragti duwanaansho ku saabsan matalaadda gobolka Hiiraan iyo aqbalaadda hoggaanka maamulka.

Heshiis siyaasadeed oo ay dhinacyadu ku wada qanacsan yihiin wuxuu gacan ka geysan karaa xallinta tabashooyinka, halka hannaanka doorasho ee si cad sharciga loogu saleeyo uu muhiim u yahay kalsoonida lagu qabo natiijada.

Haddii dhinacyada siyaasadda ay ku guuldarreystaan inay heshiis gaaraan, muranku wuxuu u gudbi karaa dood sharci, bannaanbaxyo ama is-mariwaa siyaasadeed oo saameeya wada-shaqaynta maamulka.

The post Mucaaradka ma soo dhaweyn doonaan doorashada Cali Guudlaawe sidii Liibaan Shuluq? Sharci ahaan ma sax baa? appeared first on Kaab TV.