Wasiirkii hore ee Arrimaha Dibadda Soomaaliya, Cabdisaciid Muuse Cali, ayaa sheegay in dalal dhowr ah ay diyaar u yihiin inay aqoonsiga kala noqdaan Dowladda Federaalka Soomaaliya, isagoo soo bandhigaya su’aalo la xiriira sharciga caalamiga ah, midnimada Soomaaliya iyo xiriirka dowladda federaalka iyo maamul-goboleedyada dalka.
Cabdisaciid Muuse Cali ayaa sheegay inuu og yahay dalal ka fiirsanaya inay aqoonsiga kala noqdaan dowladda fadhigeedu yahay Muqdisho, isagoo sidoo kale ka hadlay suurtagalnimada in Puntland ay ka go’do Soomaaliya inteeda kale.
Wuxuu sheegay in haddii Puntland ay ka go’do Soomaaliya iyadoo haysata taageero ballaaran oo shacabka ah, ay Dowladda Federaalka Soomaaliya wajihi karto caqabado siyaasadeed oo la xiriira sheegashadeeda ah inay matasho dalka oo dhan.
Dhanka sharciga caalamiga ah, waxaa muhiim ah in la kala saaro aqoonsiga Soomaaliya oo ah dal madax-bannaan iyo aqoonsiga dowladda dalka matalaysa. Soomaaliya waxay xubin ka tahay Qaramada Midoobay, waxaana jiritaankeeda dal madax-bannaan aanu si toos ah ugu xirnayn mowqifka diblomaasiyadeed ee dowlad gaar ah.
Dowladaha caalamka waxay beddeli karaan xiriirkooda diblomaasiyadeed, waxayna dib u qiimeyn karaan cidda ay u aqoonsan yihiin inay matasho dal kale. Hase yeeshee, haddii dowlad shisheeye ay joojiso ama hoos u dhigto xiriirka ay la leedahay Dowladda Federaalka Soomaaliya, taasi keligeed kama dhigna in Soomaaliya ay lumisay aqoonsigeeda caalamiga ah.
Sidoo kale, haddii dalal qaarkood ay su’aal geliyaan cidda xaqa u leh inay Soomaaliya ku matasho arrimaha caalamiga ah, arrintaasi waxay dhalin kartaa muran diblomaasiyadeed. Saameynta ka dhalan karta waxay ku xirnaan doontaa go’aannada rasmiga ah ee dowladahaasi qaataan iyo nooca xiriirka ay doonayaan inay beddelaan.
Marka laga hadlayo Puntland, ka go’itaanka Soomaaliya wuxuu dhalin lahaa su’aalo sharci iyo siyaasadeed oo waaweyn. Puntland waxay ka mid tahay maamul-goboleedyada Soomaaliya, waxaana arrin kasta oo ku saabsan madaxbannaani gaar ah loo baahan lahaa in lagu qiimeeyo dastuurka dalka, sharciga caalamiga ah, rabitaanka shacabka iyo mowqifka dowladaha kale.
Taageerada shacabka waxay noqon kartaa arrin muhiim u ah doodda siyaasadeed, balse keligeed ma dammaanad qaaddo in maamul uu helo aqoonsi caalami ah oo dal madax-bannaan. Aqoonsiga noocaas ah wuxuu ku xiran yahay duruufo sharci iyo siyaasadeed oo ka ballaaran taageerada gudaha.
Haddii dowlado shisheeye ay dhab ahaan qorsheynayaan inay beddelaan mowqifkooda ku aaddan Dowladda Federaalka Soomaaliya, waxaa muhiim ah in la ogaado magacyada dowladahaas iyo tallaabooyinka rasmiga ah ee ay qaadeen. Cabdisaciid Muuse Cali ma uusan magacaabin dalalka uu sheegay inay diyaar u yihiin inay aqoonsiga kala noqdaan dowladda.
Ugu dambeyn, Arrintan ayaa imanaysa xilli ay jiraan khilaafaad siyaasadeed oo u dhexeeya dowladda federaalka iyo qaar ka mid ah maamul-goboleedyada, kuwaas oo dood ka abuuray mustaqbalka nidaamka federaalka iyo xiriirka dowladda dhexe iyo maamullada dalka.