Dowladda Maraykanka ayaa maanta oo Arbaco ah soo gabagabeysay joogitaankii ciidamadeeda ee dalka Ciraaq, kaddib in ka badan 23 sano oo ciidamada Maraykanku ay dalkaas ka wadeen hawlgallo militari oo kala duwan.
Ciidamadii ugu dambeeyay ee Maraykanka ayaa dalka Ciraaq ka baxay, taas oo soo afjartay joogitaan militari oo soo bilowday bishii Maarso 2003, xilligaas oo ciidamada Maraykanka iyo xulafadoodu ay duullaan ku qaadeen Ciraaq, isla markaana ay meesha ka saareen dowladdii uu hoggaaminayay madaxweynihii hore ee dalkaasi, Saddam Hussein.
Bixitaanka ciidamada Maraykanka ayaa noqonaya dhammaadka mid ka mid ah hawlgalladii militari ee ugu dheeraa ee Washington ay ka fulisay Bariga Dhexe, iyadoo muddadii ay ciidamada Maraykanku ku sugnaayeen Ciraaq ay dalkaasi soo mareen dagaallo, kacdoonno, weerarro kooxo hubeysan iyo dagaal muddo dheer socday oo lala galay kooxda Daacish.
Ciidamada Maraykanka ayaa Ciraaq galay bishii Maarso 2003, iyadoo dowladda Maraykanku xilligaasi ku doodday in dowladdii Saddam Hussein ay khatar ku tahay ammaanka gobolka iyo kan caalamka.
Duullaanka ayaa sababay in muddo kooban gudaheed lagu burburiyo awooddii militariga ee dowladdii Saddam Hussein, waxaana ciidamada Maraykanka iyo xulafadooda ay la wareegeen magaalooyin muhiim ah oo dalka ka tirsan.
Saddam Hussein ayaa markii dambe la qabtay, waxaana maxkamad Ciraaqi ah ay ku xukuntay dil. Waxaa la toogtay dhammaadkii sannadkii 2006.
Hase yeeshee, dhicitaankii dowladdii Saddam Hussein ma uusan soo afjarin colaadda Ciraaq. Waxaa dalka ka bilowday dagaallo iyo weerarro ay fuliyeen kooxo hubeysan oo ka soo horjeeday ciidamada shisheeye iyo dowladda cusub ee Ciraaq.
Muddo sannado ah, ciidamada Maraykanka ayaa wajahaya weerarro ay kooxo hubeysan ka geysanayeen qaybo badan oo Ciraaq ah.
Ciidamada Maraykanka iyo kuwa xulafada ah ayaa sidoo kale galay hawlgallo waaweyn oo militari oo lagu doonayay in lagu xakameeyo kooxaha hubeysan, iyadoo dagaallo culus ay ka dhaceen magaalooyin iyo deegaano kala duwan.
Intii uu socday dagaalka, ciidamada Maraykanka waxaa soo gaaray dhimasho iyo dhaawac tiro badan. Qaar ka mid ah askarta ayaa ku dhintay dagaallada, halka kuwo kalena ay ku dhinteen qaraxyo iyo weerarro lagu qaaday saldhigyada iyo kolonyada ciidamada.
Dagaalku wuxuu sidoo kale sababay kharash dhaqaale oo aad u weyn oo soo gaaray dowladda Maraykanka.
Kharashaadkaas waxaa ka mid ahaa lacagihii lagu bixiyay hawlgallada militari, hubka, diyaaradaha, gaadiidka dagaalka, saldhigyada, daryeelka caafimaadka askarta dhaawacantay iyo magdhowyada la siiyay askarta naafada noqotay.
Sanadkii 2011, dowladda Maraykanka ayaa inta badan ciidamadeeda kala baxday Ciraaq, iyadoo xilligaasi la sheegay in hawlgalkii militari ee Maraykanka uu dalkaas ka socday uu soo dhammaaday.
Balse bixitaankaas ma noqon dhammaadka joogitaanka Maraykanka ee Ciraaq.
Sannadkii 2014, markii kooxda Daacish ay qabsatay dhul ballaaran oo ku yaalla Ciraaq iyo Suuriya, Maraykanka ayaa dib ugu soo laabtay dalkaasi isaga oo hoggaaminaya isbahaysi caalami ah oo dagaal kula galay kooxda Daacish.
Daacish ayaa sannadkii 2014 si degdeg ah ugu fiday qaybo badan oo Ciraaq ah, waxaana kooxdaasi ay qabsatay magaalooyin muhiim ah oo ay ka mid ahayd Mosul.
Maraykanka iyo dalal kale ayaa markaas taageero militari, tababar, sirdoon iyo duqeymo cirka ah siiyay ciidamada Ciraaq iyo xoogagga Kurdiyiinta.
Dagaallo culus ayaa ka dhacay magaalooyin ay Daacish gacanta ku haysay, waxaana ugu dambayn ciidamada Ciraaq ay dib ula wareegeen inta badan dhulalkii kooxdaasi qabsatay.
Mosul, oo ahayd magaalada ugu weyn ee Daacish gacanta ku haysay gudaha Ciraaq, ayaa sannadkii 2017 laga saaray kooxda.
Inkasta oo Daacish laga qaaday dhulkii ay maamuli jirtay, haddana xubno iyo unugyo ka tirsan kooxda ayaa weli ka hawlgala qaybo ka mid ah Ciraaq.
Dowladda Ciraaq ayaa sannadihii u dambeeyay dooneysay in ciidamadeeda ay si buuxda ula wareegaan mas’uuliyadda amniga dalka.
Washington iyo Baqudaad ayaa wadahadallo ka yeeshay mustaqbalka ciidamada Maraykanka iyo hawlgallada isbahaysiga caalamiga ah ee ka dhanka ah Daacish.
Labada dhinac ayaa ugu dambayn isku raacay qorshe lagu soo afjarayo hawlgallada militariga ee isbahaysiga caalamiga ah ee Ciraaq, iyadoo ciidamada shisheeye ay si tartiib ah uga baxayaan dalka.
Bixitaanka maanta ayaa qeyb ka ah qorshahaas, waxaana ciidamadii ugu dambeeyay ee Maraykanka ay ka baxeen Ciraaq.
Muddo ka badan labaatan sano oo dagaallo iyo hawlgallo militari ah, Maraykanka waxaa Ciraaq kaga baxay khasaare naf iyo maalba leh.
Xogaha la xiriira dagaalka ayaa muujinaya in kumannaan askari iyo shaqaale kale oo Maraykan ah ay ku dhinteen ama ku dhaawacmeen hawlgalladii Ciraaq.
Waxaa sidoo kale jiray qandaraasleyaal iyo shaqaale rayid ah oo ku dhintay ama ku dhaawacmay colaadda.
Dowladda Maraykanka waxay sannado badan bixisay kharashaad la xiriira daryeelka caafimaad ee askarta dhaawacantay, magdhowyada iyo adeegyada caafimaad ee askarta naafada noqotay.
Kharashaadka dagaalka Ciraaq ayaa sidoo kale gaaray heer aad u sarreeya, iyadoo qiimeynno kala duwan ay ku qiyaaseen kharashka dagaalka iyo waajibaadka la xiriira inuu gaaray trillions of dollars.
Bixitaanka ciidamada Maraykanka ayaa dowladda Ciraaq gelinaya marxalad cusub oo amni.
Ciidamada iyo hay’adaha amniga Ciraaq ayaa hadda qaadaya mas’uuliyadda ugu weyn ee sugidda amniga dalka iyo la dagaallanka kooxaha hubeysan.
Dowladda Ciraaq ayaa sheegtay in ciidamadeedu ay awood u leeyihiin inay ilaaliyaan dalka, ayna sii wadi doonaan dagaalka ka dhanka ah Daacish iyo kooxaha kale ee hubeysan.
Si kastaba, bixitaanka ciidamada Maraykanka ayaa sidoo kale dhalisay su’aalo ku saabsan mustaqbalka xaaladda amni ee Ciraaq, gaar ahaan awoodda kooxaha hubeysan iyo khatarta ay weli leedahay Daacish.
Inkasta oo ciidamada Maraykanku ay ka baxeen Ciraaq, haddana xiriirka labada dal ma dhammaanayo.
Washington iyo Baqudaad waxay weli leeyihiin xiriir siyaasadeed, dhaqaale iyo amni, waxaana labada dowladood ay doonayaan in xiriirkooda mustaqbalka uu ku salaysnaado iskaashi laba geesood ah.
Maraykanka ayaa sidoo kale weli daneynaya xaaladda amni ee Ciraaq iyo guud ahaan Bariga Dhexe, halka dowladda Ciraaq ay dooneyso inay xoojiso awoodda hay’adaha dowladeed iyo ciidamada dalka.
Bixitaanka maanta ayaa sidaas ku soo xiraya cutub dheer oo taariikhda Ciraaq iyo Maraykanka ah, kaas oo soo bilowday duullaankii 2003, waxaana hadda dowladda Ciraaq horyaalla mas’uuliyadda ah inay ilaaliso amniga dalka, iyadoo aan joogitaanka militari ee Maraykanka uu sidii hore u jirin.