Madaxweynaha Dowlad-goboleedka Jubaland, Axmed Maxamed Islaam (Axmed Madoobe), ayaa magacaabay Madaxweyne Ku-xigeenka Labaad ee maamulka, kaddib markii uu wareegto rasmi ah oo ka soo baxday xafiiskiisa magaalada Kismaayo ugu magacaabay Mukhtaar Sheekh Axmed Cabdulle inuu qabto xilkan.
Magacaabistan oo la shaaciyay 14-kii Nofeembar 2026 ayaa buuxinaysa boos muddo ka badan hal sano bannaanaa, kaddib geeridii Madaxweyne Ku-xigeenkii Labaad ee hore, Cabdulqaadir Xaaji Maxamuud, oo loo yaqaanay Lugadheere, kaas oo ku geeriyooday magaalada Nairobi bishii Juun 2025.
Go’aanka Madaxweynaha ayaa Mukhtaar Sheekh Axmed Cabdulle ka dhigaya mid ka mid ah masuuliyiinta ugu sarreeya maamulka Jubaland, xilli dowlad-goboleedku uu wajahayo arrimo siyaasadeed, amni iyo maamul oo la xiriira xaaladda guud ee Soomaaliya iyo xiriirka kala dhexeeya Dowladda Federaalka.
Wareegtada magacaabista iyo qodobka dastuurka ee lagu saleeyay
Sida lagu sheegay wareegtada ka soo baxday Xafiiska Madaxweynaha Jubaland, magacaabista Mukhtaar Sheekh Axmed Cabdulle waxay ku saleysan tahay awoodaha dastuuriga ah ee Madaxweynaha, iyadoo si gaar ah loo xusay Cutubka Afraad, Qodobka 67-aad, Farqaddiisa Shanaad ee Dastuurka Jubaland.
Madaxtooyada ayaa sheegtay in magacaabistan ay la xiriirto awoodda Madaxweynaha ee magacaabista xubnaha Golaha Fulinta Dowladda.
Tallaabadan ayaa muujinaysa in maamulka Jubaland uu doonayo inuu buuxiyo booskii bannaanaa ee hoggaanka sare, isla markaana uu dhammaystiro qaab-dhismeedka masuuliyiinta ugu sarreeya maamulka.
Hase yeeshee, waxaa jira qodob sharciyeed u baahan in la caddeeyo. Nuqulka Dastuurka Jubaland ee laga heli karo bogga Wasaaradda Arrimaha Gudaha ee Dowladda Federaalka Soomaaliya wuxuu Qodobka 67-aad kaga hadlayaa arrimaha doorashooyinka, halka awoodaha magacaabista xubnaha Golaha Wasiirrada lagu faahfaahiyay qodobo kale oo dastuurka ka mid ah.
Sidaas darteed, waxaa muhiim ah in la helo nuqulka dastuurka ee hadda dhaqan-galka ah iyo wax-ka-beddellada lagu sameeyay, si loo xaqiijiyo tixraaca qodobka ay Madaxtooyada Jubaland adeegsatay.
Xilka Madaxweyne Ku-xigeenka Labaad ayaa bannaanaa tan iyo markii uu geeriyooday Cabdulqaadir Xaaji Maxamuud, oo si weyn loogu yaqaanay Lugadheere.
Lugadheere ayaa ku geeriyooday magaalada Nairobi 28-kii Juun 2025, waxaana geeridiisu sababtay in maamulka Jubaland uu muddo ku shaqeeyo iyadoo booskaasi aanu lahayn masuul cusub oo loo magacaabay.
Intii uu xilka hayay, Lugadheere wuxuu ka mid ahaa hoggaanka sare ee maamulka Axmed Madoobe, isagoo qayb ka ahaa qaab-dhismeedka fulinta ee Jubaland.
Magacaabista Mukhtaar Sheekh Axmed Cabdulle ayaa hadda soo afjaraysa muddadii uu xilkaasi bannaanaa, iyadoo masuulka cusub laga sugayo inuu la wareego waajibaadka uu maamulka u igmado.
Inkasta oo magacaabista Mukhtaar Sheekh Axmed Cabdulle si rasmi ah loo shaaciyay, haddana war-saxaafadeedka Madaxtooyada Jubaland laguma faahfaahin taariikhdiisa shaqo, xilalkii uu hore u soo qabtay ama waayo-aragnimadiisa siyaasadeed iyo maamul.
Sidoo kale, lama shaacin faahfaahin ku saabsan hawlaha gaarka ah ee uu qaban doono marka uu si rasmi ah ula wareego xilka.
Arrintan ayaa ka dhigan in xog dheeraad ah oo ku saabsan qofka cusub iyo qorshaha shaqo ee loo igmaday ay muhiim u tahay fahamka doorka uu ka qaadan doono hoggaanka Jubaland.
Madaxweyne Ku-xigeenka Labaad wuxuu ka mid noqonayaa hoggaanka sare ee maamulka, waxaana laga filayaa inuu ka qayb qaato hawlaha fulinta iyo shaqooyinka siyaasadeed ee uu Madaxweynaha u igmado.
Dowlad-goboleedyada Soomaaliya waxay leeyihiin qaabab kala duwan oo ay u dhiseen hoggaankooda sare, iyadoo qaar ay leeyihiin hal Madaxweyne Ku-xigeen, halka Jubaland ay leedahay laba xil oo Madaxweyne Ku-xigeen ah.
Qaab-dhismeedkan ayaa Madaxweyne Axmed Madoobe siinaya hoggaan ka kooban Madaxweyne iyo laba Madaxweyne Ku-xigeen, kuwaas oo qayb ka ah maamulka fulinta.
Hawlaha dhabta ah ee Madaxweyne Ku-xigeenka Labaad waxay ku xirnaan doonaan dastuurka, xeerarka maamulka iyo waajibaadka uu Madaxweynaha u igmado.
Magacaabista Mukhtaar ayaa ku soo beegmaysa xilli ay jiraan warbixinno ku saabsan qorshayaal dib-u-habeyn iyo magacaabisyo cusub oo laga filayo maamulka Jubaland.
Warbixin uu 14-kii Nofeembar 2026 baahiyay wargeyska Garowe Online ayaa sheegtay in Axmed Madoobe la filayo inuu safar ku tago magaalada Garowe, halkaas oo uu wadahadal kula yeelan doono Madaxweynaha Puntland, Siciid Cabdullaahi Deni.
Wadahadallada la filayo ayaa la xiriira xaaladda siyaasadeed ee Soomaaliya, khilaafka doorashooyinka iyo dadaallada lagu raadinayo hannaan siyaasadeed oo ay dhinacyada kala duwan isku raacsan yihiin.
Dhanka kale, warbixinno kale ayaa tilmaamaya in Jubaland ay qorsheyneyso dib-u-habeyn lagu sameeyo qaybo ka mid ah Golaha Wasiirrada iyo hay’adaha maamulka.
Inkasta oo aan si rasmi ah loo sheegin in magacaabista Madaxweyne Ku-xigeenka Labaad ay qayb ka tahay qorshe ballaaran oo dib-u-habeyn ah, haddana waxay dhacday xilli maamulka uu wajahayo baahiyo la xiriira dhammaystirka hoggaanka iyo shaqada hay’adaha dowladda.
Jubaland ayaa ka mid ah dowlad-goboleedyada ay muddooyinkii dambe ka dhex taagnaayeen khilaafaad siyaasadeed oo la xiriira Dowladda Federaalka Soomaaliya.
Khilaafaadka labada dhinac ayaa taabanaya arrimo ay ka mid yihiin hannaanka doorashooyinka, wax-ka-beddelka dastuurka, awood-qaybsiga dowladda dhexe iyo dowlad-goboleedyada, iyo qaabka loo maareynayo geeddi-socodka siyaasadeed ee dalka.
Madaxweyne Axmed Madoobe ayaa ka mid ah hoggaamiyeyaasha dowlad-goboleedyada sida weyn uga hadlay arrimahaas, waxaana Jubaland ay dhowr jeer muujisay mowqifkeeda ku aaddan baahida loo qabo wada-hadal iyo heshiis siyaasadeed.
Xaaladdan awgeed, dhismaha hoggaan maamul oo dhammaystiran ayaa muhiim u ah maamulka Kismaayo, gaar ahaan xilligan ay jiraan go’aanno waaweyn oo ku saabsan mustaqbalka siyaasadeed ee Soomaaliya.
Si kastaba ha ahaatee, lama hayo caddeyn muujinaysa in magacaabista Mukhtaar Sheekh Axmed Cabdulle ay si toos ah ula xiriirto khilaafka kala dhexeeya Dowladda Federaalka.
Marka uu xilka si rasmi ah ula wareego, waxaa la filayaa in Mukhtaar Sheekh Axmed Cabdulle uu ka mid noqdo masuuliyiinta ka qayb qaata hawlaha maamulka iyo isku-duwidda shaqada hay’adaha Jubaland.
Waxaa si gaar ah loo eegi doonaa sida uu uga qayb qaato arrimaha siyaasadda gudaha, xiriirka hay’adaha maamulka, wada-shaqeynta madaxda sare iyo qorshayaasha la xiriira amniga iyo horumarinta deegaannada Jubaland.
Waxaa sidoo kale muhiim noqon doonta in la ogaado waajibaadka gaarka ah ee loo igmado iyo sida uu ula shaqeyn doono Madaxweyne Axmed Madoobe iyo Madaxweyne Ku-xigeenka Koowaad.
Ilaa hadda, Madaxtooyada Jubaland ma aysan shaacin qorshe shaqo oo faahfaahsan oo ku saabsan masuulka cusub.
