Mareykanka (KAAB TV) –Madaxweynaha Mareykanka Joe Biden ayaa ku booriyay Xamaas inay aqbasho soo jeedinta cusub ee Israel ee lagu joojinayo colaada Gaza, isagoo sheegay in la joogo waqtigii dagaalkan uu dhamaan lahaa.
Soo jeedintan oo ka kooban saddex qaybood ayaa ku bilaaban doonta xabbad joojin lix toddobaad ah oo ay ciidamada difaaca Israa’iil (IDF) uga baxayaan goobaha ay dadku ku badan yihiin ee Gaza.
Waxaa sidoo kale jiri doona “kor u kaca” gargaarka bini’aadantinimo, iyo sidoo kale beddelka la haystayaasha qaar ee maxaabiista Falastiiniyiinta.
Heshiisku wuxuu ugu dambeyntii horseedi doonaa “joojin colaadeed” joogto ah iyo qorshe dib-u-dhis ah oo loogu talagalay Gaza.
Xamaas waxay sheegtay inay u aragto soo jeedinta “si wanaagsan”.
Isagoo ka hadlayay Aqalka Cad Jimcihii, Mr Biden wuxuu sheegay in wejiga koowaad ee qorshaha la soo jeediyay ay ka mid yihiin “xabad joojin buuxda oo dhameystiran”, ka bixitaanka ciidamada IDF ee meelaha ay dadku ku badan yihiin iyo in maxaabiista lagu beddelo maxaabiista Falastiiniyiinta.
“Runtii tani waa waqti go’aan leh,” ayuu yidhi. “Xamas waxay sheegtay inay doonayso xabbad joojin. Heshiiskani waa fursad lagu caddaynayo inay dhab ahaantii ula jeedaan iyo in kale. ”
Xabbad joojinta, ayuu raaciyay, inay u oggolaan doonto gargaar bini’aadanimo oo dheeri ah in la gaaro dhulka go’doonsan, iyadoo “600 oo baabuur ah oo gargaar geynaya Gaza maalin kasta”.
Wajiga labaad waxaa dib loo soo celin doonaa la haystayaashii noolaa oo dhan, oo ay ku jiraan rag askar ah. Xabbad joojintu waxay markaas noqonaysaa “joojinta colaadaha, si joogto ah.”
Kuwa Xamaas ku booriyay inay ogolaadaan soo jeedinta waxaa ka mid ah Xoghayaha Arimaha Dibada ee UK David Cameron, oo sheegay X in kooxdu ay tahay inay aqbasho heshiiskan si aan u aragno joojinta dagaalka.
Waxaan muddo dheer ku doodnay in joojinta dagaalka loo rogi karo nabad waarta haddii aan dhammaanteen diyaar u nahay inaan qaadno tillaabooyinka saxda ah,” ayuu Lord Cameron hadalkiisa ku daray. “Aan qabsanno xilligan oo aan soo afjarno khilaafka.”
Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay Antonio Guterres ayaa sidoo kale soo dhaweeyay horumarkan oo uu soo dhigay barta X, oo hore loogu yiqiin Twitter. Waxa uu sheegay in dunidu ay “ku markhaati kaceen dhibaatooyin badan [iyo] burburka Gaza” oo uu sheegay in la joogo “waqtigii la joojin lahaa”.
“Waan soo dhawaynayaa hindisaha [madaxweynaha] Biden [oo] ku dhiirigelinayaa dhammaan dhinacyada inay ka faa’iidaystaan fursadan xabbad-joojinta, sii daynta dhammaan la haystayaasha, dammaanad-qaadka helitaanka bani’aadamnimo ee aan la carqaladayn [iyo] ugu dambeyntii nabad waarta oo ka dhacda Bariga Dhexe,” ayuu raaciyay.
Khudbadiisa, Mr Biden waxa uu qiray in wada xaajoodyada u dhexeeya wejiyada koowaad iyo labaad ay adkaan doonaan.
Dhawr maalmood ka hor, Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu wuxuu ogeysiiyay in uu si aan macquul ahayn uga soo horjeeday in lagu heshiiyo in la joojiyo dagaalka taas oo qayb ka ah heshiis xabbad-joojin ah – taasoo ka dhigaysa tixraaca Mr Biden ee dhamaadka dagaalka.
Inkasta oo qorshahan ay ku jiraan wax badan oo ka mid ah tafaasiisha wadahadaladii hore, ugu dambayntiina fashilmay, Maraykanka ayaa ku baaqaya xabbad-joojin joogto ah waxay u muuqataa tanaasul weyn oo loogu talagalay in la isku dayo oo Xamaas dib loogu soo celiyo wada xaajoodka shuruudaha ay hore u sheegeen inay ku heshiin doonaan. Xabbad joojin joogto ah ayaa ahayd mid ka mid ah shuruudaha ugu muhiimsan ee kooxda.
Wajiga saddexaad ee soo jeedintu waxay arki doontaa hadhaaga ugu dambeeya ee la haystayaashii Israa’iil ee dhintay ee la soo celiyay, iyo sidoo kale “qorshe dib-u-dhis ah” oo Maraykanku iyo gargaar caalami ah ku siinayo dib-u-dhiska guryaha, dugsiyada iyo isbitaallada.
Hadaladiisa, Mr Biden wuxuu qiray in qaar ka mid ah Israa’iiliyiinta – oo ay ku jiraan saraakiil ka tirsan dowladda Israa’iil – ay u badan tahay inay ka soo horjeedaan soo jeedinta.
“Waxaan ku booriyay hoggaanka Israa’iil inay ka dambeeyaan heshiiskan,” ayuu yidhi. “Si kasta oo cadaadis [siyaasadeed] yimaado.”
Madaxweynaha Mareykanka ayaa sidoo kale si toos ah ula hadlay dadka Israa’iil, isagoo u sheegay “ma lumin karno xilligan”.
Waxa xusid mudan, Mr Biden waxa uu sheegay in Xamaas hadda la hoos u dhigay ilaa ay gaadhay in aanay mar dambe soo celin karin weerar sida kii ay dagaalyahannadeeda qaadeen 7-dii Oktoobar – taas oo calaamad u ah Israa’iiliyiinta in Washington ay u aragto in dagaalka la sameeyay.
Bayaan uu soo saaray, Ra’iisul Wasaare Netanyahu wuxuu ku adkeystay in dagaalku uusan dhammaan doonin ilaa laga gaaro ujeeddooyinkiisa, oo ay ku jiraan soo celinta dhammaan la haystayaasha iyo baabi’inta awoodda militari ee Xamaas iyo awoodda maamulka. Waxa uu sheegay in qorshaha ugu dambeeya uu u ogolaan doono Israa’iil in ay ilaaliso mabaadi’daas.