Magaalada Hargeysa ayaa laga dareemay dabaaldeg iyo farxad ay muujiyeen qaar ka mid ah shacabka Somaliland, kaddib markii Madaxweynaha Mareykanka, Donald Trump, uu hadal uu ka jeediyay isu-soo-bax siyaasadeed ku tilmaamay Somaliland meel gebi ahaanba ka duwan Soomaaliya. Hadalkaas ayaa dhaliyay falcelin siyaasadeed iyo rajo cusub oo ay dadka qaar ka muujiyeen dadaallada Somaliland ugu jirto helitaanka aqoonsi caalami ah.
Dabaaldegga ayaa yimid kaddib markii warar iyo muuqaallo lagu baahiyay baraha bulshada ay muujiyeen dad ku faraxsan hadalka Trump, iyadoo sawirkiisa iyo calanka Mareykanka lagu soo bandhigay qaar ka mid ah dhismayaasha magaalada Hargeysa. Arrintan ayaa loo arkay muujin taageero iyo rajo laga qabo in xiriirka Somaliland iyo Mareykanka uu gaaro heer cusub.
Donald Trump ayaa hadalkan jeediyay 12-kii Oktoobar 2026, xilli uu khudbad ka jeedinayay magaalada Youngstown ee gobolka Ohio, Mareykanka. Intii uu hadlayay ayuu Somaliland ku tilmaamay meel ka duwan Soomaaliya, isaga oo sidoo kale soo jeediyay in magaceeda wax laga beddelo.
Hadalka Trump ayaa si degdeg ah u qabsaday warbaahinta iyo baraha bulshada, gaar ahaan Somaliland, halkaas oo muddo dheer laga waday dadaallo diblomaasiyadeed oo lagu doonayo in Somaliland hesho aqoonsi caalami ah.
Qaar ka mid ah dadka reer Somaliland ayaa hadalka madaxweynaha Mareykanka u arkay tallaabo siyaasadeed oo muhiim ah, iyagoo aaminsan in hadal noocaas ah oo ka yimaada hoggaamiyaha awoodda leh ee Mareykanka uu kor u qaadi karo dareenka caalamka ee ku aaddan xaaladda Somaliland.
Si kastaba ha ahaatee, hadalka Trump laguma dhawaaqin isagoo ah go’aan rasmi ah oo lagu aqoonsanayo Somaliland, mana uusan la socon bayaan cad oo sheegaya in dowladda Mareykanku beddeshay siyaasaddeeda aqoonsiga.
Wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah ee Somaliland ayaa 13-kii Oktoobar soo saartay war-saxaafadeed ay ku soo dhaweysay hadalka Trump, iyadoo ku tilmaantay inuu muujinayo xaqiiqada siyaasadeed ee ay Somaliland muddo dheer ku doodaysey.
War-saxaafadeedka ayaa lagu xusay in Somaliland ay leedahay xuduudo, dastuur, dowlad la soo doorto iyo hay’ado u gaar ah, isla markaana ay muddo ka badan soddon sano si gaar ah isu maamuleysay.
Xukuumadda Somaliland ayaa sidoo kale muujisay inay danaynayso xoojinta xiriirka Mareykanka, gaar ahaan dhinacyada amniga, ganacsiga, maalgashiga iyo iskaashiga gobolka.
Dowladda Somaliland ayaa muddo dheer ku doodaysay in madax-bannaanideedu salka ku hayso taariikhdeedii hore, iyadoo sheegta inay xorriyadda qaadatay 26-kii Juun 1960, ka hor intii aysan la midoobin dhulkii Soomaaliya ee Talyaanigu gumaysan jiray. Somaliland waxay sheegtaa inay dib ula soo noqotay madax-bannaanideeda 18-kii May 1991, kaddib burburkii dowladdii dhexe ee Soomaaliya.
Inkasta oo hadalka Trump uu Somaliland ka abuuray rajo iyo farxad, haddana waxaa muhiim ah in la kala saaro hadal siyaasadeed iyo aqoonsi rasmi ah oo dowladeed.
Aqoonsiga dal madax-bannaan wuxuu u baahan yahay tallaabo cad oo ka timaadda dowladda ay khusayso. Hadalka madaxweynaha Mareykanka ee Somaliland ku tilmaamay meel ka duwan Soomaaliya ma uusan la socon ku dhawaaqis rasmi ah oo Washington ay ku aqoonsanayso Somaliland dal madax-bannaan.
Sidaas darteed, dabaaldegga Hargeysa ka dhacay wuxuu u muuqdaa mid la xiriira rajada laga qabo in hadalka Trump uu fursad u abuuro xiriir diblomaasiyadeed oo cusub, halkii uu ka ahaan lahaa dabaaldeg ka dhashay aqoonsi rasmi ah oo Mareykanku ku dhawaaqay.
Somaliland ayaa sannadihii u dambeeyay dadaal xooggan ku bixisay sidii ay u heli lahayd taageero siyaasadeed iyo mid diblomaasiyadeed oo ka timaadda Mareykanka iyo dalal kale. Maamulka Hargeysa ayaa marar badan ku celceliyay in goobta istaraatiijiga ah ee Somaliland, xeebteeda dheer iyo dekedda Berbera ay muhiim u yihiin ganacsiga caalamiga ah iyo amniga marin-biyoodka Gacanka Cadmeed.
Dhanka kale, Mareykanka wuxuu dano amni iyo istaraatiiji ah ku leeyahay Geeska Afrika, oo ay ku jiraan la dagaallanka kooxaha hubaysan, ilaalinta maraakiibta ganacsiga iyo xasilloonida marin-biyoodka muhiimka u ah isu-socodka ganacsiga caalamiga ah.
Dowladda Somaliland waxay rajaynaysaa in arrimahan ay horseedi karaan iskaashi ballaaran oo ay la yeelato Washington, inkasta oo aan weli la xaqiijin in hadalkii Trump uu horseedi doono isbeddel rasmi ah oo siyaasadda Mareykanka ah.
Qodob kale oo hadalka Trump ka dhashay ayaa ah soo jeedintiisa ku saabsan in magaca Somaliland wax laga beddelo. Arrintan ayaa dood ka abuurtay dadka iyo siyaasiyiinta Somaliland qaarkood, iyadoo ay jiraan kuwo u arka in magaca Somaliland uu yahay astaan taariikheed iyo mid siyaasadeed oo aan si fudud looga tanaasuli karin.
Dadka taageera madax-bannaanida Somaliland ayaa ku adkaysanaya in magaca Somaliland uu xiriir la leeyahay taariikhda dhulkaas iyo dadaallada muddada dheer socday ee lagu raadinayo aqoonsiga caalamiga ah. Dhanka kale, hadalka Trump wuxuu soo cusboonaysiiyay dood ku saabsan sida Somaliland u wajahdo xiriirka Mareykanka iyo dadaallada aqoonsi raadinta.
Arrinta Somaliland ayaa muddo dheer ahayd khilaaf siyaasadeed oo u dhexeeya maamulka Hargeysa iyo Dowladda Federaalka Soomaaliya. Dowladda Federaalka ayaa ku adkaysanaysa midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya, halka Somaliland ay ku dooddo inay tahay dal madax-bannaan oo dib ula soo noqday xorriyaddiisii.
Hadalka Trump ayaa sidaas darteed leh muhiimad siyaasadeed oo ka baxsan dabaaldegga Hargeysa, maadaama uu dib u soo nooleynayo doodda ku saabsan mustaqbalka xiriirka Somaliland, Soomaaliya iyo Mareykanka.
Dabaaldegga Hargeysa ayaa muujinaya sida ay arrimaha aqoonsiga caalamiga ahi muhiim ugu yihiin qayb ka mid ah shacabka Somaliland. Hadal kasta oo ka yimaada hoggaamiyeyaasha quwadaha waaweyn wuxuu saameyn ku yeelan karaa rajada siyaasadeed ee dadka muddo dheer ku taamayay aqoonsi caalami ah.