24-kii Oktoobar 2026, waxaa magaalada Jowhar dib loogu doortay Madaxweyne Cali Cabdullaahi Xuseen (Guudlaawe), halka Cabdifataax Xasan Afrax loo doortay madaxweyne ku-xigeenka Hirshabeelle.
Hase yeeshee, doorashadaasi waxay dhalisay diidmo ka timid qaybo ka mid ah siyaasiyiinta iyo odayaasha dhaqanka ee Hiiraan, kuwaas oo ku dooday in aan si ku filan loogala tashan bulshada gobolka, isla markaana aan xal laga gaarin tabashooyinka la xiriira matalaadda iyo awood-qaybsiga.
Mowqifkaas ayaa sababay in siyaasiyiin iyo waxgarad ku sugan Beledweyne ay dalbadaan in la qabto shir siyaasadeed oo loo dhan yahay, kaas oo lagu go’aaminayo mustaqbalka Hiiraan iyo kaalinta uu ku yeelanayo maamulka Hirshabeelle.
Ugaas Yuusuf Ugaas Xasan ayaa noqday mid ka mid ah dadka ugu muuqda dadaallada lagu doonayo in tabashooyinka Hiiraan loo beddelo mowqif siyaasadeed oo mideysan.
Ugaasku wuxuu kulamo la yeeshay odayaal, siyaasiyiin iyo waxgarad, isagoo ku baaqay in bulshada gobolka ay ka tashato xaaladda siyaasadeed iyo amni ee ka taagan Hiiraan.
7-dii Nofeembar ayuu sidoo kale ku baaqay in ciidamada iyo dadka deegaanka ee Hiiraan ay kaalin ka qaataan difaaca bulshada, hadallo ay warbaahinta qaar ku fasireen inay muujinayaan heerka ay xiisaddu gaartay.
Baaqyadaas ayaa dhaliyay dood ku saabsan doorka hoggaanka dhaqanka, ciidamada dowladda iyo maleeshiyaadka deegaanka. Waxaa muhiim ah in la kala saaro xaqa ay bulshada u leedahay inay cabasho siyaasadeed muujiso iyo khatarta ka dhalan karta abaabul ciidan oo khilaafka sii ballaariya.
Mustaqbalka Hiiraan waxaa saameyn weyn ku yeelan kara sida hoggaanka dhaqanka iyo siyaasiyiintu u maareeyaan awoodda ay ku leeyihiin bulshada, iyo inay ku jiheeyaan wada-hadal ama iska horimaad.
Arrinta ugu xiisaha badan ee maalmahan ka socota Beledweyne waa kulamada dhexmaraya madaxweyne ku-xigeenka Hirshabeelle Cabdifataax Xasan Afrax iyo siyaasiyiinta ka soo horjeeda hannaankii lagu doortay hoggaanka cusub.
7-dii Nofeembar, Afrax wuxuu Beledweyne ku tegay booqasho uu sheegay inuu doonayo inuu kula kulmo odayaasha iyo siyaasiyiinta tabashada qaba. Booqashadiisa waxaa hareeyay dhaqdhaqaaqyo ciidan iyo walaac laga muujiyay in taageerayaasha dhinacyada kala duwan ay isku dhacaan.
Hiiraan Online ayaa sheegtay in Afrax uu sheegay inuu doonayo is-afgarad, halka warar kale ay tilmaameen in magaalada ay ka jireen dhaqdhaqaaqyo ciidan oo iska soo horjeeda.
14-kii Nofeembar, xildhibaano kala ah Cabdirisaaq Cabdullaahi Macallin (Ciid), Cabdinaasir Xaaji Shirwac iyo Maxamed Cabdullaahi Buraale ayaa kulan gaar ah la yeeshay Afrax.
Xildhibaanadu waxay ka dalbadeen inuu u tanaasulo tabashada dadka reer Hiiraan, isla markaana taageero dadaallada Ugaas Yuusuf. Dhankiisa, Afrax wuxuu codsaday fursad uu ku xalliyo tabashooyinka jira, isagoo sheegay in haddii uu ku guuldarreysto uu dadkiisa dhinac ka raaci doono.
Kulankaasi wuxuu muujinayaa in weli ay jiraan siyaasiyiin isku dayaya inay Afrax ku qanciyaan inuu door ka qaato heshiis siyaasadeed. Haddii wada-hadalladaasi miro dhalaan, wuxuu noqon karaa waddo lagu yareeyo kala fogaanshaha bulshada Hiiraan iyo maamulka Hirshabeelle.
Xildhibaan Cabdullaahi Maxamed Cali (Sanbaloolshe) ayaa ka mid ah siyaasiyiinta sida weyn u dhaliilay qaabkii loo maray doorashada Hirshabeelle.
Sanbaloolshe wuxuu sheegay in mustaqbalka Hirshabeelle lagu go’aamiyo heshiis ay wada gaaraan bulshada Hiiraan iyo Shabeellaha Dhexe, halkii go’aannada muhiimka ah lagu gaari lahaa hannaan aan dhammaan dhinacyadu ku qanacsanayn.
Waxaa sidoo kale soo baxay hadallo ku saabsan dhismaha waxa loogu yeeray “Hirshabeelle cusub”, taas oo muujinaysa in qaar ka mid ah siyaasiyiinta Hiiraan ay doonayaan in dib loo eego qaab-dhismeedka maamulka iyo awood-qaybsiga.
Si kastaba ha ahaatee, weli ma cadda in fikradda Hirshabeelle cusub ay tahay dalab dib-u-habayn lagu sameynayo maamulka hadda jira, ama qorshe siyaasadeed oo ka ballaaran oo ku wajahan dhismaha hannaan maamul oo cusub.
Sanbaloolshe ayaa sidoo kale diiday soo jeedintii Madaxweyne Xasan Sheekh ee ahayd in Beledweyne laga dhigo caasimadda Hirshabeelle, isagoo ku dooday in go’aankaas uu u baahan yahay heshiis dhex mara bulshada labada gobol.
Mid ka mid ah qodobbada laga yaabo inay saameeyaan mustaqbalka siyaasadeed ee Hiiraan waa halka ay ku taallo caasimadda Hirshabeelle.
Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa soo jeediyay in Beledweyne ay martigeliso xarunta maamulka Hirshabeelle, haddii la helo goob ku habboon oo amnigeeda iyo shaqadeeda la xaqiijiyo.
Soo jeedintaasi waxay furtay dood cusub. Qaar ka mid ah siyaasiyiinta Hiiraan waxay u arkaan fursad lagu kordhin karo kaalinta gobolka ee maamulka, halka kuwo kale ay ku doodayaan in caasimaddu aysan ahayn arrin lagu go’aamin karo ballanqaad madaxweyne oo keliya.
Arrinta caasimadda waxay ku xiran tahay su’aalo kale oo waaweyn: Sidee loo qaybsanayaa awoodda? Halkee ayay ku shaqeynayaan hay’adaha maamulka? Sidee loo xaqiijinayaa in Hiiraan iyo Shabeellaha Dhexe ay helaan matalaad ay ku qanacsan yihiin?
Haddii aan qodobadaas laga heshiin, u raridda xarunta maamulka Beledweyne kaligeed ma xallin karto khilaafka siyaasadeed.
31-kii Oktoobar, dagaalyahanno Macawiisley ah iyo dad siyaasiyiin iyo ganacsato la socday ayaa galay qaybo ka mid ah xarunta maamulka gobolka Hiiraan ee Lama-Galay, kaddib khilaaf ka dhashay xil-ka-qaadistii guddoomiyihii gobolka Maxamed Xuseen Maxamed.
Warbixinta Hiiraan Online waxay sheegtay in ciidamada dowladda ee xarunta joogay ay dib uga baxeen albaabka xarunta, iyadoo dhinacyada kala duwan ay kala joogeen qaybo ka mid ah dhismaha. Maalintaas dagaal toos ah lama soo sheegin, balse dhacdadu waxay muujisay in
khilaafka siyaasadeed uu saameyn ku yeeshay awoodda maamulka ee xarumaha dowladda.
Arrintani waxay dhalinaysaa su’aal muhiim ah: haddii maamulka Hirshabeelle iyo madaxda gobolka aysan isku raacsanayn cidda xilalka maamuleysa, sidee loo xaqiijin karaa in adeegyada dowladda iyo amniga magaalada ay si joogto ah u shaqeeyaan?
Mustaqbalka siyaasadeed ee Hiiraan lama saadaalin karo si hubaal ah, balse xaaladda taagan waxay muujinaysaa saddex waddo oo suuragal ah.
Waddadan waxay ku imaan kartaa haddii maamulka Hirshabeelle, Ugaas Yuusuf, siyaasiyiinta, xildhibaanada iyo waxgaradka labada gobol ay ku heshiiyaan shir loo dhan yahay.
Heshiiska waxaa lagu qeexi karaa matalaadda Hiiraan, awood-qaybsiga, magacaabista maamulka gobolka, doorka caasimadda iyo habka loo xallinayo khilaafaadka mustaqbalka.
Haddii la helo heshiis noocaas ah, waxaa suuragal ah in xiisadda siyaasadeed hoos u dhacdo, isla markaana maamulka Hirshabeelle uu helo taageero ballaaran.
Haddii dhinacyadu ku adkeystaan mowqifyadooda, waxaa dhici karta in maamulka Hirshabeelle uu sii shaqeeyo iyadoo qaybo ka mid ah Hiiraan ay diidan yihiin sharciyaddiisa siyaasadeed.
Xaaladdaas waxay keeni kartaa in maamulka gobolka, xafiisyada dowladda iyo xiriirka madaxda Hirshabeelle ay ku sii jiraan muran, iyadoo kulamo siyaasadeed oo aan heshiis rasmi ah dhalin ay sii socdaan.
Haddii khilaafka siyaasadeed lagu xallin waayo wada-hadal, isla markaana ay sii kordhaan dhaq-dhaqaaqyada ciidamada dowladda iyo maleeshiyaadka deegaanka, waxaa jiri karta khatar iska horimaad.
Tani waxay saameyn ku yeelan kartaa shacabka, ganacsiga, isku socodka dadka iyo dagaalka lagula jiro Al-Shabaab. Sidaas darteed, dhinacyada siyaasadda waxaa saaran mas’uuliyad ah inaysan khilaafka u beddelin loollan hubeysan.
Dowladda Federaalka waxay door ku leedahay dejinta xiisadda, maadaama muranka Hirshabeelle uu saameyn ku yeelan karo xiriirka dowladda dhexe iyo dowlad-goboleedyada.
Si kastaba ha ahaatee, xal waara wuxuu u baahan yahay in dowladda Federaalka aysan ku koobnaan taageeridda hal dhinac, balse ay dhiirrigeliso hannaan ay dhammaan dhinacyada muhiimka ahi ku leeyihiin kalsooni.
Beesha caalamkuna waxay gacan ka geysan kartaa fududeynta wada-hadalka, dhiirrigelinta xasilloonida iyo taageeridda hay’adaha dowlad-dhiska. Laakiin heshiiska kama dambaysta ah waa inuu ka yimaadaa Soomaalida, gaar ahaan bulshada iyo hoggaanka siyaasadeed ee Hirshabeelle.