Hoggaamiyeyaasha dalalka ciidamadu ka joogaan Howlgalka Taageerada iyo Xasilinta Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM) ayaa isugu yimid Uganda shalay Arbacadii si ay uga qayb galaan shir saddex maalmood ah oo ujeedadiisu tahay inuu xaqiijiyo mustaqbalka howlgalka nabad ilaalinta iyada oo uu la tacaalayo dhibaatada dhaqaale ee sii xumaanaysa.
Shirka Gaarka ah ee Dalalka Ciidamada Ka Qayb Qaatay AUSSOM, oo soconaya laga bilaabo 29ka ilaa 31ka Luulyo, ayaa isugu keenaya madaxda dawladda iyo madaxda gobollada ee Burundi, Djibouti, Masar, Itoobiya, Kenya, Soomaaliya iyo Uganda. Wakiillo sare oo ka socda Qaramada Midoobay, Midowga Afrika iyo Hay’adda Horumarinta Dawladaha Islaamka (IGAD) ayaa sidoo kale ka qayb galaya kulanka heerka sare ee shirkan.
Waxaa lagu marti qaaday mawduuca, “Si loo Sii Wado Horumarinta Nidaamka Xasilinta Soomaaliya,” shirweynaha ayaa la filayaa inuu diiradda saaro mustaqbalka hawlgallada , iskaashiga amniga gobolka, iyo dadaallada lagu xaqiijinayo maalgelin joogto ah oo loogu talagalay howlgalada nabadda Soomaaliya.
Kulan ayaa la furay Arbacadii shalay aheed isagoo ahaa midka madaxda ciidamada difaaca, waxaana ku xigaya kulan ay yeesheen wasiirada difaaca maanta Khamiis ah. Madaxda dowladaha iyo gobolladu waxay qorsheeyeen inay shirweynahooda qabtaan maanta biri oo Jimca ah.
ka qaybgalayaasha caalamiga ah waxaa ka mid ah ku-xigeenka xoghayaha guud ee Qaramada Midoobay ee howlgalada nabadda, wakiilka gaarka ah ee ku xigeenka xoghayaha guud ee QM ee Soomaaliya, iyo madaxii Xafiiska Taageerada QM ee Soomaaliya (UNSOS).
Midowga Afrika waxaa u matalaya guddoomiye kuxigeenka guddigiisa, komishanarka howlaha siyaasadda, nabadda iyo amniga, iyo wakiilka gaarka ah ee guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika ee Soomaaliya, kaasoo sidoo kale madax u ah AUSSOM. Xoghayaha kuxigeenka fulinta ee IGAD ayaa sidoo kale ka qeybgalaya.
Uganda, oo martigelisay shirkan, ayaa sheegtay in kulanku uu muujinayo ka go’naanshihiisa nabadda, ammaanka iyo xasilloonida gobolka isaga oo hoos yimaada qaabka Midowga Afrika, isla markaana si dhow ula shaqeynaya Qaramada Midoobay, IGAD iyo la-hawlgalayaasha caalamiga ah.
Wadahadalladan ayaa imaanaya xilli muhiim ah oo u ah AUSSOM, oo beddeshay Hawlgalka Booliiska Qaramada Afrika ee Soomaaliya (ATMIS) sida hawlgalka ugu weyn ee taageerada nabadda ee qaaradda Soomaaliya. Hawlgalka ayaa sii wadaya inuu ka caawiyo ciidamada ammaanka Soomaaliyeed la dagaallanka Al-Shabaab iyadoo sidoo kale taageeraya dadaallada xasilinta ee meelaha laga saaray Al-Shabaab.
AUSSOM ayaa waxay wajahaysaa caqabado dhaqaale oo sii kordhaya ka dib markii taageerada deeq bixiyayaasha caalamiga ah hoos u dhacday, taasoo abuuraysa welwel ku saabsan awoodda uu hawlgalku u leeyahay in uu sii wado howshiisa iyo in uu fuliyo waajibaadkiisa.
Falanqeeyayaashu waxay sheegayaan in farqiga maalgelintu uu halisaynayo kaliya waxtarka howlgalka hawsha, laakiin sidoo kale dadaallada ballaaran ee lagu xoojinayo amaanka Soomaaliya. Waxay ku doodayaan in waddamada ciidamadu ka yimaadaan iyo la-hawlgalayaasha caalamiga ah ay gaaraan heshiis maalgelin waqti-dheer ah si looga hortago carqalado ka faa’iidaysan kara al-Shabaab kuna dhaawici kara dadaallada dowladda Soomaaliya ee xasilinta.
Masuuliyiinta Soomaalida ayaa sheegay in ciidamadda qaranku ay dib ula wareegeen dhowr deegaan oo istiraatiiji ah sanadkii la soo dhaafay isla markaana ay dib u soo celiyeen adeegyada aasaasiga ah ee dadweynaha meelo qaarkood oo horey gacanta ugu jiray Al-Shabaab.
Kulan-kan ayaa sidoo kale yimid iyadoo ay jiraan doorar diblumaasiyadeed iyo amni oo sii kordhaya oo Turkigu ka ciyaarayo Soomaaliya. Bilowgii bishan, Ankara waxay martigelisay wadaxaajoodyo u dhexeeyay dowladda federaalka Soomaaliya iyo siyaasiyiinta mucaaradka si loo yareeyo xiisadaha siyaasadeed loona taageero geeddi-socodka dhisidda dawladnimada dalka.
Natiijooyinka ka soo baxa shirka Kampala ayaa la filayaa in loo gudbiyo Golaha Amniga iyo Nabadda Midowga Afrika iyo Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay, halkaas oo ay ka caawin doonaan hanuuninta marxaladda xigta ee doorka ammaanka ee AU ee Soomaaliya marka uu dhamaado waajibaadka hadda ee AUSSOM.
Shirka Kampala waxaa la filayaa inuu soo saaro talooyin ku saabsan mustaqbalka AUSSOM, oo ay ku jiraan xeelado maalgelin waara, iskaashi goboleed oo la xoojiyay iyo taageero caalami ah oo sii socota oo loogu talagalay isbadalka amniga Soomaaliya.