Waxaa weli taagan su’aalo la xiriira weerarkii habeenkii 3-da September 2026 lagu qaaday guriga uu degmada Doolow ee gobolka Gedo ka degganaa Jeneraal Mahad Cabdiraxmaan Aadan, oo loo yaqaan Taliye Shub, kaasoo hore u soo noqday Taliyaha Ciidanka Asluubta Soomaaliyeed.
Inkastoo Dowladda Federaalka Soomaaliya ay maalintii xigtay sheegtay inay sameyn doonto guddi xaqiiqo-raadin ah oo baaritaan ku sameeya dhacdada, haddana ilaa hadda lama hayo warbixin rasmi ah oo faahfaahsan oo shacabka loogu soo bandhigay natiijada baaritaanka, cidda ka dambeysay iyo nooca hubka loo adeegsaday.
Arrintan ayaa dhalisay su’aalo siyaasadeed iyo kuwo amni, waxaana sii xoogeysanaya shakiga iyo eedeymaha iska soo horjeeda ee ay dhinacyadu isu jeedinayaan.
Weerarka ayaa dhacay habeenkii Khamiista, 3-da September, abaare 11:40 ilaa 11:45 habeenimo, sida ay sheegeen warbixino ay baahiyeen warbaahinta iyo mas’uuliyiin deegaanka ah.
Wararka bilowga ah ayaa sheegay in qarax uu ka dhacay guriga Taliye Shub, isaga iyo dad kale oo goobta ku sugnaana ay dhaawacyo soo gaareen. Maamulka Jubbaland ayaa sheegay in Taliye Shub iyo afar qof oo rayid ah, oo ay xaaskiisu ku jirtay, ay dhaawacmeen.
Dowladda Federaalka ayaa markii hore beenisay inay ku lug lahayd weerarka, iyadoo sheegtay in xogaha hordhaca ah ee hay’adaha amniga ay muujinayeen in qaraxyadu ka dhasheen walxo qarxa oo guriga lagu diyaarinayay.
Dowladdu waxay ballanqaadday in guddi xaqiiqo-raadin ah uu baaritaan ku sameyn doono sababta dhacdada, ujeeddada iyo cidda ka dambeysay, ayna shacabka la wadaagi doonto natiijada marka baaritaanku dhammaado.
Maxaa Taliye Shub ka sheegay weerarka?19-kii September 2026, Taliye Shub ayaa wareysi uu bixiyay ku faahfaahiyay sida uu sheegay in weerarku u dhacay.
Wuxuu sheegay in laba gantaal lagu dhuftay guriga uu deganaa, mid ka mid ahna uu ku dhacay qeybtii uu jiifay. Waxa uu sheegay inuu maqlay qarax xooggan, isla markaana uu arkay diyaarad dusha ka maraysay guriga.
Taliye Shub wuxuu sidoo kale sheegay inuu ka shakiyay in xogta goobta uu ku sugnaa loo gudbiyay dadkii weerarka fuliyay. Wuxuu eedeymo u jeediyay qaar ka mid ah mas’uuliyiin dowladda Federaalka ka tirsan.
Maamulka Jubbaland ayaa dowladda Turkiga ku eedeeyay inay diyaarado militari u adeegsatay weerarka lagu qaaday guriga Taliye Shub. Maamulkaasi wuxuu ku baaqay in dhacdada si madax-bannaan loo baaro, isla markaana lala xisaabtamo cidda ka dambeysay.
Sidoo kale, Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen, oo xilligaas ahaa hoggaamiyihii Koonfur Galbeed, ayaa sheegay in weerarka uu ahaa isku day lagu doonayay in lagu dilo Taliye Shub, wuxuuna eedeymo u jeediyay dowladda Federaalka iyo dhinacyo kale.
Dhinaca kale, dowladda Federaalka ayaa iska fogeysay eedeymaha, halka dowladda Turkiga aysan si rasmi ah u qaadan mas’uuliyadda weerarka.
Sidaas darteed, weli waxaa jira laba sheeko oo iska soo horjeeda: mid sheegaysa in guriga la duqeeyay, iyo midda dowladda oo sheegaysa in qaraxyadu ka dhasheen walxo qarxa oo gudaha guriga yaallay.
Maxaa keenay in dowladda aysan weli baaritaanka u soo bandhigin?Ma jiro bayaan rasmi ah oo si cad u sharxaya sababta dib loogu dhigay ama loo soo bandhigi waayay natiijada baaritaanka. Si kastaba, marka la eego xogta la heli karo, waxaa jira dhowr arrimood oo suurtagal ah.
Xasaasiyadda siyaasadeed ee dhacdada,Weerarku wuxuu dhacay xilli ay aad u kacsanaayeen xiriirka dowladda Federaalka, Jubbaland iyo siyaasiyiinta taageersanaa Laftagareen. Taliye Shub laftiisa wuxuu xiriir dhow la lahaa dhinaca siyaasadeed ee Laftagareen.
Haddii baaritaan lagu ogaado in weerarka ay fulisay hay’ad dowladeed ama cid la shaqeysa, waxay arrintu yeelan kartaa saameyn siyaasadeed iyo mid sharci oo weyn. Haddii se la caddeeyo in qaraxu gudaha guriga ka dhacay, waxaa sidoo kale loo baahan yahay in la sharxo cidda diyaarisay walxaha qarxa iyo sababta ay halkaas u yaalleen.
Tani waa sabab suurtagal ah oo sharxi karta xasaasiyadda, balse ma jirto caddeyn muujinaysa in dowladda ay si ula kac ah u qarisay natiijada.
Haddii aan la helin baaritaan farsamo oo madax-bannaan, waxaa adkaan karta in si kalsooni leh loo xaqiijiyo nooca weerarka iyo cidda fulisay.
Ilaa hadda ma jiro warbixin dadweyne oo muujinaysa in baaritaan noocaas ah la sameeyay ama natiijadiisa la shaaciyay.
Kalsoonida dhinacyada isku haya dowladda,Maadaama Jubbaland iyo dhinacyada siyaasadeed ee taageersanaa Laftagareen ay dowladda ku eedeeyeen inay weerarka ku lug lahayd, baaritaan ay dowladda oo keliya maamusho waxaa laga yaabaa in dhinacyadaasi aysan ku qancin.
Taasi waxay muujinaysaa muhiimadda ay leedahay in baaritaanka ay ka qayb qaataan khubaro madax-bannaan iyo hay’ado aan si toos ah ugu lug lahayn khilaafka.
Xogta amniga oo la qarin karo,Waxaa suurtagal ah in hay’adaha amniga ay hayaan xog aan weli la shaacin, gaar ahaan haddii baaritaanku taabanayo sirdoon, dhaqdhaqaaqyo ciidan ama dad loo tuhunsan yahay inay xog gudbiyeen.
Hase yeeshee, sirta amniga ma aha sabab lagu baabi’in karo xaqa shacabka u leeyihiin in la ogaado natiijada baaritaanka, gaar ahaan marka dad rayid ah ay dhaawacmeen.
Dowladda ma iyadaa ka dambeysay duqeynta?Tani waa su’aasha ugu culus ee ka dhalatay dhacdada Doolow.
Waxaa jira eedeymo ay soo jeediyeen Jubbaland, Laftagareen iyo Taliye Shub, kuwaas oo dowladda Federaalka iyo dhinacyo kale ku tuhmay inay ku lug lahaayeen weerarka. Dowladda Federaalka waxay si rasmi ah u beenisay inay wax lug ah ku lahayd.
Laakiin baaritaanka xogta dadweynaha ee la heli karo ma muujinayo caddeyn madax-bannaan oo xaqiijinaysa in dowladda Federaalka ay amartay ama fulisay weerarka.
Sidoo kale, lama hayo caddeyn dadweyne oo xaqiijinaysa sheegashada dowladda ee ah in qaraxyadu ka dhasheen walxo guriga lagu diyaarinayay.
Sidaa darteed, labada dhinacba waxay u baahan yihiin inay caddeeyaan sheegashooyinkooda. In dowladda aysan weli soo bandhigin natiijada baaritaanka waxay dhalinaysaa su’aalo ku saabsan isla xisaabtanka, balse kaligeed ma caddaynayso inay iyadu ka dambeysay.
Maxaa laga doonayaa dowladda Soomaaliya?Dowladda Federaalka waxaa laga doonayaa inay shacabka u soo bandhigto warbixin cad oo ka jawaabta su’aalaha muhiimka ah: guddigii baaritaanka ma la magacaabay, yaa xubno ka ahaa, maxay ahayd awooddiisa, maxaa la baaray, yaa la wareystay, maxaase laga ogaaday sababta qaraxa?
Waxaa sidoo kale muhiim ah in la caddeeyo in baaritaanka uu ahaa mid ay dowladda oo keliya sameysay iyo in khubaro madax-bannaan ay ka qayb qaateen.
Haddii baaritaanku dhammaaday, natiijada waa in la shaaciyo. Haddii uusan dhammaan, waa in la sheego sababta dib u dhigtay iyo waqtiga la filayo in la soo gabagabeeyo.
Kiiska Doolow weli jawaab cad ma helin,Ku dhowaad laba bilood kaddib dhacdadii Doolow, weli ma jirto warbixin rasmi ah oo dadweynaha u caddeyneysa waxa dhab ahaan ka dhacay guriga Taliye Shub, cidda weerarka fulisay iyo cidda bixisay amarka.
Dowladda Federaalka waxay ballanqaadday baaritaan, balse ballanqaadkaas waxaa weli ka maqan natiijo dadweyne oo la xaqiijin karo. Jubbaland iyo Taliye Shub waxay soo bandhigeen eedeymo culus, laakiin eedeymahaasi weli ma helin xaqiijin madax-bannaan.