CAPE TOWN (KAAB TV) –Jaaliyadda Soomaaliyeed ayaa ka tacsiyeeyay geerida saddex qof oo dukaanle ah oo Jimcihii lagu dilay weerar abaabulan oo ka dhacay deegaan ku dhow magaalada Cape Town ee dalka Koonfur Afrika. Toogashadan oo dhacday abaare 7:30 PM ayaa waxaa si xun loogu dhaawacay lix qof oo kale oo Soomaali ah, waxaana ay ka dhacday wadada Molokwane, oo ah wado dhex marta deegaanka Imizamo Yethu.
Sida ay sheegeen booliiska deegaanka, weerarka ayaa lala beegsaday saddex dukaan oo spaza ah oo ay leeyihiin ganacsato Soomaali ah. Kooxo hubeysan oo aan heybtooda la garan ayaa isku mar rasaas ku furay dukaamadaasi, waxaana halkaasi ku dhintay saddex nin oo la sheegay inay ahaayeen rag, halka lix kalena ay ku dhaawacmeen, kuwaasi oo loola cararay isbitaal ku dhow goobtaasi, si gurmad deg deg ah loogu sameeyo.
Haweeney goobjoog ka ahayd toogashada oo ka dhacday dukaanka KwaNdosi spaza ayaa sheegtay in ay ku jirtay gudaha oo ay ka iibsanaysay rooti iyo caano markii rabshaduhu ay qarxeen. Markii ay dooranaysay alaabteeda, ayay maqashay rasaas. Albaabka markay eegtay ayay aragtay ninkii Soomaaliga ahaa ee albaabka ilaalinayay oo dhulka daadsan oo dhiig ka qubanaaya.
“Wax walba waan iska tuuray, albaabka ayaan ku orday, anigoo ka booday ninkii dhaawaca ahaa oo dhulka yaalla, waan cararay, anigoo dibadda jooga, waxaan maqlay rasaas badan oo gudaha dukaanka ka dhacaysa, markaa waxaan u malaynayaa inay tooganayeen ninkii labaad ee ka dambeeyay miiska. ”
Afhayeenka booliiska gobolka Western Cape Colonel André Traut ayaa xaqiijiyay dhacdadan, isagoo xusay in dambi baarayaashu ay baarayaan sababta ka dambeysay dilalkan naxariis darada ah. “Sababta dilalkan iyo isku-dayga dilka waxaa ku socda baaritaan,” Traut ayaa tiri.
Bulshada ku nool Imizamo Yethu ayaa weli kacsan ka dib weerarka. Gudoomiyaha Hout Bay Community Policing Forum (CPF) Loyiso Skoti ayaa muujisay sida ay uga xun tahay bulshada, wuxuuna sheegay in ay socdaan dadaallo wax looga qabanayo rabshadaha iyadoo loo marayo wacyigelin iyo kulamo bulshada. Waddada Molokwane waxaa loo qoondeeyay “aag cas,” oo xaddidaya gelitaanka sababo la xiriira ammaanka.
Waxaa isa soo taraya tuhunka laga qabo in weerarkan uu la xiriiro dhaq-dhaqaaqyo baad ah oo lagu bartilmaameedsanayo dukaamada Soomaalida. Hogaamiyayaasha bulshadu waxay xuseen in wakhtiga weerarka, oo dhacay wax yar uun ka dib markii la ururiyey khidmadaha ilaalinta, ay kor u qaadayso walaaca laga qabo in dilalkani ay si toos ah u dhaliyeen baadda ka socota aagga. Hogaamiye maxalli ah, oo si qarsoodi ah u hadlaya cabsi laga qabo aargoosi awgeed, ayaa carrabka ku adkeeyay, “Waqtiga weerarkan, isla markiiba ka dib khidmadaha ilaalinta ee la rabay in la bixiyo, waa mid khuseeya,” hoggaamiyaha ayaa yidhi. “Bulshadayadu waxay ku nool yihiin cabsi, waxaanan u baahanahay ilaalin.”
Hay’adda Somali Community Board of South Africa (SCBSA) ayaa sheegtay in muwaadiniinta Soomaaliyeed, gaar ahaan kuwa ganacsiyada yar yar sida dukaamada Spaza ay muddo dheer dhibanayaal u ahaayeen baad iyo tacadiyo. Mid ka mid ah dukaanleyaasha, oo ka badbaaday weerarka, ayaa muujiyay cabsidiisa: “Ma garanayno sababta ay tani u dhacday, waa wax laga naxo in loo maleynayo in tani ay ku dhici karto qof kasta oo naga mid ah wakhti kasta.”
Dilalkan ayaan ahayn kuwo go’doon ah balse waxa ay qeyb ka yihiin rabshado naceyb ah oo baahsan oo ragaadiyay Koonfur Afrika, gaar ahaan kuwa lagu bartilmaameedsado dukaamada Soomaalida. Sannadkii 2008-dii, mowjado weeraro nacayb nacayb ah ayaa ka dhacay Koonfur Afrika, taasoo keentay dhimashada tobaneeyo qof oo ajaanib ah. Sanadihii la soo dhaafay, muwaadiniinta Soomaaliyeed ee ganacsiyada yar yar ku leh magaalooyinka dalka ayaa inta badan ahaa dhibanayaal rabshado ah, kuwaas oo inta badan ay sabab u tahay ajnabi nacayb iyo loolan dhaqaale.
Bishii Maajo 2024, rabshado nacayb nacayb la mid ah ayaa ka dhacay Cape Flats, taasoo keentay dhimashada toddobo qof oo ajnabi ah hal bil gudaheed.
Kormeerka Bilayska iyo Badbaadada Bulshada MEC Anroux Marais ayaa cambaareeyay dilka, isagoo ugu baaqay shacabka inay ka caawiyaan booliiska sidii dambiilayaasha loo horkeeni lahaa cadaaladda. Marais ayaa sidoo kale carabka ku adkeeyay in rabshadaha ajaanib naceybka aysan “meel ku lahayn Western Cape” wuxuuna muujiyay kalsoonida uu ku qabo qaybta dambiyada culus iyo kuwa culus ee awood u leh inay xaliyaan kiiska.
SCBSA ayaa ku dhaleeceysay booliiska Koonfur Afrika inay ka gaabiyeen ilaalinta muwaadiniinta Soomaaliyeed, iyagoo ku dooday in la’aanta jawaab-celin xooggan oo dowladeed ay saamaxday in weerarradan ay sii jiraan.