Safiirka dowladda Ingiriiska u fadhiya Soomaaliya, Charles King, ayaa la sheegay inuu dadaallo diblomaasiyadeed ku bixinayo sidii xal looga gaari lahaa khilaafka siyaasadeed ee u dhexeeya Villa Somalia, mucaaradka iyo dowlad-goboleedyada qaarkood ee diidan hannaanka siyaasadeed ee Xasan Sheekh Maxamuud.
Wararka laga helayo dhinacyada siyaasadda ayaa sheegaya in safiirku uu qorsheynayo kulamo uu kula yeesho madaxda dowlad-goboleedyada aan taageersanayn qorshaha Villa Somalia, si uu u dhageysto mowqifyadooda, ugana shaqeeyo sidii loo heli lahaa hannaan wada-hadal oo ay dhinacyadu ku wada qanacsan yihiin.
Dadaalkan ayaa imanaya xilli Soomaaliya ay ku jirto khilaaf siyaasadeed oo xooggan, kaas oo salka ku haya wax-ka-beddelka dastuurka, hannaanka doorashooyinka, muddada xilalka hay’adaha dowladda iyo go’aannada ay dowladda Federaalka qaadatay.
Ingiriiska ayaa hore uga mid ahaa dalalka caalamiga ah ee isku dayay inay dhinacyada Soomaalida ku qanciyaan wada-hadal, si looga hortago in khilaafka siyaasadeed uu isu beddelo xiisad amni iyo kala qaybsanaan hor leh.
Dowladda Ingiriiska ayaa muddooyinkii u dambeeyay kaalin ka qaadanaysay dadaallada lagu doonayo in xal looga gaaro khilaafaadka siyaasadeed ee Soomaaliya.
Bishii Maajo 2026, Ingiriiska iyo Maraykanka ayaa ka mid ahaa dhinacyadii diblomaasiyadeed ee taageerayay wada-hadalladii u dhexeeyay dowladda Federaalka iyo mucaaradka, kuwaas oo ka dhacay Muqdisho. Wada-hadalladaasi waxay ku dhammaadeen iyada oo aan heshiis laga gaarin arrimaha ugu waaweyn ee la isku hayay.
Dadaalladaas ayaa muujiyay in beesha caalamku ay danaynayso in hoggaamiyeyaasha Soomaalidu gaaraan heshiis siyaasadeed, balse ay weli jiraan kala aragti duwanaansho xooggan oo ku saabsan cidda hoggaaminaysa wada-hadalka iyo shuruudaha lagu galayo.
Dowladda Ingiriiska ayaa sidoo kale bishii Agoosto 2026 ku celisay baahida loo qabo wada-hadal loo dhan yahay, iyadoo ku boorrisay hoggaamiyeyaasha Soomaalida inay ka shaqeeyaan midnimada dalka iyo heshiis laga gaaro mustaqbalka siyaasadeed.
Wararka la xiriira dadaalka cusub ayaa sheegaya in safiirka Ingiriiska uu doonayo inuu booqashooyin ku tago caasimadaha dowlad-goboleedyada ka aragti duwan dowladda Federaalka, si uu si toos ah ula kulmo madaxda iyo siyaasiyiinta halkaas ku sugan.
Ujeeddada kulamadan ayaa lagu sheegay inay tahay in la fahmo tabashooyinka dowlad-goboleedyada, la dhageysto shuruudaha ay ku xiranayaan wada-hadalka iyo in la raadiyo meel ay dhinacyadu iska soo dhowaadaan.
Puntland iyo Jubaland ayaa ka mid ah dhinacyada ugu weyn ee khilaafka kala dhexeeyo dowladda Federaalka, gaar ahaan arrimaha la xiriira dastuurka iyo hannaanka doorashooyinka.
Labada maamul ayaa qaba in go’aannada waaweyn ee dalka lagu gaaro heshiis ay qayb ka yihiin dhammaan dhinacyada siyaasadda, halka dowladda Federaalka ay ku adkeysanayso qorshaheeda ku saabsan doorashooyinka tooska ah iyo isbeddellada dastuuriga ah.
Mowqifyadaas kala duwan ayaa adkeeyay in la helo heshiis siyaasadeed oo mideeya dowladda dhexe iyo dowlad-goboleedyada.
Dhinaca mucaaradka, Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed ayaa 15-kii Nofeembar 2026 soo bandhigay shuruudo ay ku xireen wada-hadalka dowladda, kuwaas oo ay ka mid yihiin in Maraykanka, Ingiriiska, Midowga Yurub iyo Turkiga ay door muuqda ku yeeshaan qabanqaabada iyo dammaanad-qaadka wada-hadalka.
Goluhu wuxuu sidoo kale dalbaday in wada-hadallada aan lagu qaban Villa Somalia, isagoo ku dooday in loo baahan yahay hannaan ay dhinacyadu si siman uga qayb qaataan.
Xasan Sheekh Maxamuud ayaa hore ugu baaqay siyaasiyiinta iyo dhinacyada ay khuseyso inay ka qaybgalaan shir wadatashi qaran oo la qorsheeyay inuu Muqdisho ka furmo 14-ka ilaa 18-ka Nofeembar 2026.
Hase yeeshee, shirku ma furmin waqtigii loo qorsheeyay, kaddib markii Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed uu qaadacay ka qaybgalka, isagoo ku adkeystay in wada-hadalka ay fududeeyaan saaxiibbada caalamiga ah.
Villa Somalia ayaa sheegtay in xiriirka iyo wadatashiyada lala leeyahay dhinacyada la casuumay ay socdaan, isla markaana shirku furmi doono marka diyaargarowgu dhammaado.
Khilaafkan ayaa muujinaya in labada dhinac aysan weli isku raacin goobta, cidda dhexdhexaadinaysa iyo dammaanadaha laga doonayo heshiis kasta oo la gaaro.
Dowladda Ingiriiska waxay danaynaysaa in Soomaaliya ay yeelato xasillooni siyaasadeed, nidaam doorasho oo lagu heshiiyay iyo dowlad awood u leh inay wajahdo caqabadaha amni ee dalka ka jira.
Khilaafka siyaasadeed ee sii daba dheeraada wuxuu saameyn ku yeelan karaa dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab, taageerada caalamiga ah iyo qorshaha dhismaha hay’adaha dowladda.
Sidoo kale, haddii dowladda Federaalka iyo dowlad-goboleedyadu ku guuldarreystaan inay heshiis gaaraan, waxaa sii adkaan kara wada-shaqeynta amniga iyo isku-duwidda howlgalada ciidamada.
Sidaas darteed, safarka iyo kulamada la sheegay ee safiirka Ingiriiska waxay qayb ka noqon karaan dadaal ballaaran oo lagu doonayo in dhinacyada lagu soo celiyo wada-hadal.
Caqabadda ugu weyn ee hortaagan dadaallada diblomaasiyadeed waa kalsooni la’aanta ka dhex jirta dhinacyada siyaasadda.
Mucaaradka iyo dowlad-goboleedyada qaarkood waxay qabaan in wada-hadalladii hore aysan keenin natiijooyin wax ku ool ah, isla markaana ay muhiim tahay in heshiis kasta yeesho dammaanad iyo hannaan lagu xaqiijinayo fulintiisa.
Dowladda Federaalka, dhinaceeda, waxay dooneysaa in wadatashiga qaran uu ka dhaco Muqdisho, iyadoo madaxda dowladda ay martigelinayaan shirka.
Labada mowqif ayaa weli kala fog, waxaana loo baahan yahay dhexdhexaadin ay dhinacyadu ku kalsoon yihiin, taas oo aan dhinacna siinayn awood uu ku go’aamiyo natiijada ka hor inta aan wada-hadalku bilaaban.

