Soomaaliya oo dunida heshiis la ah, balse gudaha ay weli ka jiraan colaado iyo khilaafaad+Sawirro

Xaaladda Soomaaliya ee Nofeembar 2026 waxay muujinaysaa in dalka uu weli wajahayo caqabado dhowr ah. Dagaalka Al-Shabaab, howlgallada ka dhanka ah Daacish, khilaafka dowladda federaalka iyo mucaaradka, iyo murannada u dhexeeya maamul-goboleedyada ayaa dhammaantood saameyn ku leh xasilloonida dalka.

Dagaalka Al-Shabaab ayaa weli ka socda qaybo ka mid ah gobollada dalka, gaar ahaan koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya. Ciidamada dowladda iyo kuwa deegaanka ayaa howlgallo ka wada deegaanno kala duwan, halka kooxda Al-Shabaab ay weli awood u leedahay inay weerarro ka fuliso magaalooyinka iyo waddooyinka muhiimka ah.

Gobollada Baay iyo Shabeellaha Hoose waxaa ka dhacay iska-horimaadyo iyo dhaqdhaqaaqyo ciidan. Sidoo kale, Hiiraan iyo Galgaduud waxaa ka socda dagaallo iyo howlgallo amni oo ka dhan ah Al-Shabaab. Colaadahaasi waxay saameeyaan nolosha shacabka, ganacsiga iyo isu-socodka dadka.

Dhanka siyaasadda, khilaafka u dhexeeya dowladda federaalka iyo mucaaradka ayaa weli ah caqabad weyn. Muranka ku saabsan dastuurka, muddo-xileedka hay’adaha dowladda iyo hannaanka doorashooyinka ayaa abuuray kala aragti duwanaansho u baahan wada-hadal iyo heshiis siyaasadeed.

Sidoo kale, xiriirka dowladda federaalka iyo qaar ka mid ah maamul-goboleedyada ayaa marar kala duwan wajahaya khilaafyo la xiriira awood-qaybsiga, doorashooyinka iyo maamulka amniga. Puntland iyo Jubbaland ayaa ka mid ah dhinacyada ay dowladda federaalka isku khilaafeen arrimo siyaasadeed.

Puntland waxaa ka socda howlgallo ka dhan ah kooxda Daacish, gaar ahaan buuraha Cal-Miskaad ee gobolka Bari. Dagaalladaas ayaa muujinaya in Soomaaliya aysan la tacaalayn hal koox oo hubeysan oo keliya, balse ay jiraan caqabado amni oo kala duwan.

Gobollada Sool iyo Sanaag iyo deegaannada lagu muransan yahay waxaa iyaguna ka jira khilaafaad siyaasadeed iyo muranno la xiriira maamulka iyo dhulka. Xallinta arrimahaas waxay u baahan tahay wada-hadal ay qayb ka yihiin bulshada deegaanka iyo dhinacyada siyaasadeed.

Dhanka kale, ciidamada Midowga Afrika ee AUSSOM ayaa qayb ka ah dadaallada lagu taageerayo amniga Soomaaliya. Isbeddellada ku socda joogitaanka ciidamada shisheeye iyo qorshayaasha bixitaanka qaar ka mid ah ciidamada Uganda ayaa sare u qaadaya muhiimadda ay leedahay in ciidamada Soomaaliyeed ay si buuxda ula wareegaan mas’uuliyadda amniga dalka.

Soomaaliya waxay sidoo kale xiriir iyo iskaashi la leedahay dalal ay ka mid yihiin Turkiga, Mareykanka, Masar, Itoobiya, Imaaraadka iyo dalalka Yurub. Dalalkaasi waxay taageero ka geystaan dhinacyada amniga, dhaqaalaha, tababarka ciidamada iyo mashaariicda horumarinta. Hase yeeshee, dal kasta wuxuu leeyahay dano u gaar ah, waxaana muhiim ah in iskaashiga dibadda lagu saleeyo danta qaranka Soomaaliyeed.

Xaaladdaas ayaa muujinaysa in halku-dhigga ah “Soomaali heshiis ah, dunidana heshiis la ah” uu weli yahay himilo u baahan in ficil lagu muujiyo. Heshiiska gudaha wuxuu u baahan yahay in dowladda, mucaaradka, maamul-goboleedyada, odayaasha dhaqanka iyo bulshada rayidka ahi ay yeeshaan wada-hadal dhab ah.

Waxaa sidoo kale muhiim ah in la xoojiyo cadaaladda, la mideeyo ciidamada, lana helo hannaan doorasho oo ay dhinacyada siyaasadeed ku wada qanacsan yihiin. Colaadaha beelaha waa in lagu xalliyaa wadahadal iyo cadaalad, halka shacabka loo baahan yahay in la siiyo amni iyo adeegyo dowladeed.