Soomaaliya ayaa wajahaysa xaalad siyaasadeed iyo mid amni oo adag, iyadoo khilaafka u dhexeeya dowladda Federaalka iyo mucaaradka uu sii xoogeysanayo, isla markaana ay jiraan walaacyo la xiriira mustaqbalka ciidamada Midowga Afrika ee AUSSOM iyo awoodda ciidamada Qaranka ee sugidda amniga dalka.
Dalka ayaa maraya marxalad xasaasi ah, waxaana is-biirsaday khilaafaadka siyaasadeed, muranka doorashooyinka, isbeddellada ciidamada iyo caqabadaha amni ee weli ka jira qaybo badan oo dalka ah.
Arrimahan ayaa imaanaya xilli Soomaaliya ay u baahan tahay midnimo siyaasadeed, ciidan qaran oo mideysan iyo hannaan amni oo lagu kalsoonaan karo.
Mas’uuliyiin siyaasadeed oo kulan ku leh Muqdisho, xilli dalka uu wajahayo khilaaf siyaasadeed.Khilaafka dowladda iyo mucaaradka oo sii xoogeysanaya
Khilaafka u dhexeeya dowladda Xasan Sheekh Maxamuud iyo siyaasiyiinta mucaaradka ayaa noqday mid ka mid ah caqabadaha ugu waaweyn ee horyaalla dalka.
Labada dhinac ayaa isku haya arrimo la xiriira hannaanka doorashooyinka, wax-ka-beddelka dastuurka, awoodaha hay’adaha dowladda iyo mustaqbalka hoggaanka dalka.
Mucaaradka ayaa ku doodaya in go’aannada waaweyn ee dalka laga gaarayo ay u baahan yihiin heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay, halka dowladda Federaalka ay ku adkeysanayso hirgelinta nidaamka doorashooyinka qof iyo cod iyo dhammaystirka dib-u-eegista dastuurka.
Khilaafkan ayaa abuuray jawi siyaasadeed oo aan degganayn, iyadoo ay jiraan walaacyo laga qabo in haddii aan heshiis laga gaarin arrimaha doorashooyinka ay dalka ka dhalan karto xaalad siyaasadeed oo ka sii adag tan hadda jirta.
Xasan Sheekh ayaa dhinacyada siyaasadda ku casuumay wada-tashi qaran oo la qorsheeyay inuu Muqdisho ka dhaco 14-ka ilaa 18-ka Nofeembar 2026, kaas oo diiradda lagu saarayo arrimaha doorashooyinka. Hase yeeshee, weli waxaa taagan su’aalo ku saabsan ka qaybgalka dhammaan dhinacyada.
Ciidamada AUSSOM iyo mustaqbalka amniga Soomaaliya
Ciidamada Midowga Afrika ee AUSSOM oo ku sugan Soomaaliya.Dhanka amniga, Soomaaliya waxay wajahaysaa isbeddel weyn oo ku saabsan joogitaanka ciidamada shisheeye ee dalka ka caawiya dagaalka Al-Shabaab.
Ciidamada AUSSOM ayaa muddo dheer door muhiim ah ka ciyaarayay taageerada ciidamada Soomaaliya, gaar ahaan howlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab iyo sugidda amniga magaalooyinka muhiimka ah.
Dhawaan ayay dowladda Uganda ku dhawaaqday inay billowday dhimista ciidamadeeda ku sugan Soomaaliya, iyadoo qorshuhu yahay in dhammaan ciidamadeeda, oo ay ku jiraan kuwa AUSSOM, ay dalka ka baxaan dhammaadka sannadka 2027.
Tallaabadan ayaa dhalisay walaac ku saabsan sida Soomaaliya ula wareegi karto masuuliyadda amniga, gaar ahaan meelaha ay ciidamada Midowga Afrika muddo dheer ka howlgaleen.
Waxaa muhiim ah in la caddeeyo in bixitaanka ciidamada AUSSOM uusan ahayn mid hal mar dhacaya, balse uu yahay hannaan wejiyo kala duwan leh.
Su’aasha ugu weyn ayaa ah in ciidamada Qaranka ay awood u yeelan doonaan inay si buuxda ula wareegaan saldhigyada iyo deegaannada ay banneeyaan ciidamada shisheeye.
Ciidamada Qaranka iyo walaaca ka dhashay khilaafka siyaasadeed
Ciidamada Dowladda Federaalka Soomaaliya oo ku sugan magaalada Baydhabo.Mid ka mid ah arrimaha walaaca leh ayaa ah saameynta khilaafaadka siyaasadeed ay ku yeelan karaan ciidamada Qaranka Soomaaliya.
Ciidamada Qaranka waxaa laga rabaa inay noqdaan hay’ad qaran oo u adeegta shacabka, kana madax bannaan loollanka siyaasadeed ee u dhexeeya madaxda dalka.
Hase yeeshee, waxaa jira walaac laga qabo in kala aragti duwanaanshaha siyaasadeed uu saameyn ku yeesho isku-duubnida ciidamada, gaar ahaan marka saraakiil iyo cutubyo ciidan loo kala diro deegaanno ay ka jiraan xiisado siyaasadeed.
Arrinta Baydhabo ayaa si gaar ah u muujisay sida khilaafka siyaasadeed iyo kan amni ay isugu milmi karaan, kaddib markii magaalada ay ka dhaceen iska horimaadyo u dhexeeyay ciidamo kala taageersan dhinacyada isku haya hoggaanka Koonfur Galbeed.
Haddii ciidamada Qaranka lagu dhex daro loollanka siyaasadeed, waxaa khatar geli kara kalsoonida shacabka iyo wadajirka hay’adaha amniga.
Baydhabo iyo deegaannada kale oo wajahaya xiisado amni
Muuqaal guud oo magaalada Baydhabo ah.Magaalada Baydhabo ayaa noqotay meel si weyn looga dareemayo saameynta khilaafka siyaasadeed ee dalka.
Isbeddelkii hoggaanka Koonfur Galbeed iyo iska horimaadyadii ka dhacay magaalada ayaa muujiyey sida loollanka u dhexeeya dowladda Federaalka iyo dhinacyada kale uu u saameyn karo xasilloonida deegaannada.
Haddii dowladda Federaalka iyo mucaaradku ku mashquulaan loollan siyaasadeed, iyadoo ciidamada Qarankuna ay wajahaan kala qaybsanaan, waxaa dhici karta in howlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab ay lumiyaan xooggoodii iyo isku-duwidii loo baahnaa.
Sidoo kale, bixitaanka tartiib-tartiibka ah ee ciidamada shisheeye wuxuu u baahan yahay qorshe amni oo cad, si aanay kooxaha hubeysan uga faa’iideysan meelaha bannaan.
Maxaa laga filan karaa xaaladda dalka?
Soomaaliya waxay u baahan tahay in dhinacyada siyaasadda ay gaaraan heshiis ku saabsan doorashooyinka, dastuurka iyo awood-qaybsiga.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in ciidamada Qaranka laga ilaaliyo khilaafaadka siyaasadeed, lana xoojiyo tababarkooda, mushaarkooda, qalabkooda iyo isku-duwidda taliskooda.
Dowladda Federaalka waxaa horyaalla masuuliyad weyn oo ah inay diyaariso hannaan amni oo awood u leh inuu la wareego masuuliyadda ay hadda qabtaan ciidamada AUSSOM.