Madaxtooyada Soomaaliya ayaa ku adkeysaneysa in maanta, 14-ka Nofeembar 2026, ay qabsoonto Gogosha Wadatashiga Qaran ee uu ku baaqay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, inkastoo ay soo baxayaan diidmo iyo shuruudo ay ku xireen qaar ka mid ah dhinacyadii lagu casuumay.
War-saxaafadeed ay soo saartay Madaxtooyada ayaa lagu sheegay in ay weli socdaan xiriirrada lala leeyahay dhinacyada la casuumay, isla markaana lagu jiro diyaar-garowgii ugu dambeeyay ee gogosha wadatashiga.
Madaxtooyadu waxay muujineysaa in qorshaha kulanka uusan hakad gelin, inkastoo xaaladda siyaasadeed ay weli cakiran tahay, isla markaana aan la hubin in dhammaan dhinacyada muhiimka ah ay ka soo qaybgeli doonaan.
Gogoshan ayaa markii hore loo qorsheeyay inay Muqdisho ka dhacdo muddada u dhexeysa 14-ka ilaa 18-ka Nofeembar, iyadoo looga gol leeyahay in dhinacyada siyaasadda ay ka wada hadlaan arrimaha doorashooyinka federaalka iyo khilaafaadka siyaasadeed ee dalka.
Dhinacyada ugu waaweyn ee laga sugayay inay ka qaybgalaan gogosha ayaa waxaa ka mid ah Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed, oo ay ku mideysan yihiin Puntland, Jubbaland iyo Madasha Samatabixinta Qaranka.
Wararka la xiriira qorshaha kulanka ayaa sheegaya in madaxda Puntland iyo Jubbaland aysan diyaar u ahayn inay ka qaybgalaan gogosha qaabka hadda loo diyaariyay, halka Madasha Samatabixinta ay iyaduna muujisay mowqif ka duwan kan Madaxtooyada.
Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa sidoo kale shuruudo ka muujiyay ka qaybgalka wada-hadallada, isagoo ku adkeystay in geeddi-socodku noqdo mid loo dhan yahay, kalsooni siyaasadeedna lagu dhiso.
Xisbiga Nabad iyo Nolol ayaa 12-kii Nofeembar beeniyay warar sheegayay in Farmaajo uu ka qaybgalay kulan wadajir ah oo ay yeesheen dowladda iyo mucaaradka, wuxuuna sheegay in fariin Madaxweyne Xasan Sheekh loo geeyay Farmaajo ay la xiriirtay gogosha la qorsheeyay.
Ku adkeysiga Madaxtooyada ee qabsoomidda gogosha ayaa muujinaya in dowladda Federaalka ay dooneyso in kulanka uu qabsoomo, xitaa iyadoo ay jiraan dhinacyo muhiim ah oo aan weli oggolaan ka qaybgalka.
War-saxaafadeedka Madaxtooyada ee sheegaya in xiriirrada dhinacyada la casuumay ay socdaan ayaa sidoo kale muujinaya in albaabka wada-hadalku weli furan yahay.
Hase yeeshee, su’aasha taagan ayaa ah in xiriirradaasi ay horseedi doonaan isbeddel ku yimaada mowqifyada dhinacyada diidan ka qaybgalka, iyo in dowladda ay aqbali doonto shuruudaha ay mucaaradku ku xireen wada-hadallada.
Gogosha Wadatashiga Qaran ayaa ku soo aadeysa xilli dalka uu wajahayo khilaaf siyaasadeed oo xooggan, kaas oo salka ku haya hannaanka doorashooyinka, wax-ka-beddelka dastuurka iyo heshiiska laga doonayo in laga gaaro mustaqbalka siyaasadeed ee Soomaaliya.
Dowladda Federaalka ayaa ku doodaysa in loo baahan yahay in la sii ambaqaado geeddi-socodka doorashooyinka tooska ah, halka mucaaradka iyo qaar ka mid ah maamul-goboleedyada ay ku adkeysanayaan in arrimahaas lagu gaaro heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay.
Kala aragti duwanaanshahan ayaa sababay in gogosha uu Xasan Sheekh ku baaqay ay wajahdo caqabado ka hor inta aysanba furmin.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in la ogaado in gogol wadatashi oo aanay ka qaybgelin dhinacyada ugu waaweyn ee khilaafku ka dhexeeyo ay adkaan karto inay soo saarto heshiis siyaasadeed oo dhammaan dhinacyadu aqbalaan.
Maxaa dhici kara haddii gogoshu furanto iyadoo mucaaradku maqan yihiin?
Haddii dowladda Federaalka ay maanta furto gogosha iyadoo aanay joogin madaxda Puntland, Jubbaland iyo qaybaha muhiimka ah ee mucaaradka, waxaa dhalan kara su’aalo la xiriira matalaadda iyo sharciyadda siyaasadeed ee natiijada kulanka.
Dowladdu waxay u arki kartaa qabsoomidda kulanka tallaabo lagu muujinayo in dadaallada wada-hadalku socdaan, halka dhinacyada ka maqan ay ku doodi karaan inaan la helin hannaan ay ku qanacsan yihiin.
Dhanka kale, haddii Madaxtooyada iyo dhinacyada mucaaradku ku guuleystaan inay heshiis ka gaaraan shuruudaha wada-hadalka, gogoshu waxay noqon kartaa fursad lagu yareeyo khilaafka siyaasadeed ee dalka.
