Xasan Sheekh iyo awoodda dowladda 2026: Muqdisho ma ka talisaa Soomaaliya oo dhan?

|

 Xasan Sheekh Maxamuud ma maamulaa Soomaaliya oo dhan , mise awoodda dowladda federaalku ay inta badan ku kooban tahay Muqdisho, waxay ka mid tahay doodaha waaweyn ee siyaasadda dalka sannadka 2026.

Warbixin ay hay’adda Midowga Yurub u qaabilsan magangelyada (EUAA) soo saartay Juun 2026 ayaa muujisay in dowladda federaalka iyo maamullada la safan ay gacanta ku hayeen magaalooyin waaweyn oo ku yaalla koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya. Waxaa ka mid ahaa Muqdisho, Baydhabo, magaalooyin ka tirsan Galmudug iyo Hirshabeelle, iyo xarumo kale oo dowladeed.

Dhanka kale, isla warbixintaasi waxay sheegtay in Al-Shabaab ay gacanta ku hayeen ama saameyn xooggan ku lahaayeen dhul ballaaran oo miyi ah, magaalooyin yaryar iyo waddooyin muhiim ah. EUAA waxay soo xigatay qiyaaso sheegaya in kooxdaasi maamuleysay ku dhowaad 30% dhulka dalka, inkastoo tiradaasi tahay qiyaas ku saleysan khariidado iyo xogta la helay, ayna isbeddeli karto.

Stability paves way for Somalia to become Horn of Africa’s new tourism gem

Muqdisho ayaa ah xarunta ugu weyn ee dowladda Xasan Sheekh Maxamuud. Halkaas ayay ku yaallaan Madaxtooyada, Baarlamaanka Federaalka, xafiisyada Ra’iisul Wasaaraha, wasaaradaha, hay’adaha amniga iyo xarumaha ugu waaweyn ee dowladda.

Dowladdu waxay Muqdisho ka fulisaa hawlo maamul, canshuur ururin, amni, diblomaasiyad iyo xiriirka hay’adaha caalamiga ah. Hase yeeshee, joogitaanka hay’adaha dowladda ee caasimaddu keligiis ma caddaynayo in awood isku mid ah lagu leeyahay dhammaan dalka.

EUAA waxay sheegtay in gobolka Banaadir uu yahay dhul si toos ah uga tirsan maamulka dowladda federaalka, balse ay magaalada ka jiraan hay’ado amni oo kala duwan iyo saameyn ay leeyihiin danaha siyaasadeed iyo kuwa beelaha ee degmooyinka.

Marka la eego xogta la daabacay ilaa Juun iyo warbixinnada siyaasadeed ee Oktoobar iyo Nofeembar 2026, waxaa muuqata in awoodda dalka ay u qaybsan tahay dowladda federaalka, dowlad-goboleedyada, maamullada waqooyiga iyo kooxaha hubeysan.

DHEERAAD:  "Jawaari wuxuu ahaa shaqsigii ka shaqeeyay in leys waafajiyo Dastuurka iyo Diinta dhalinyarada dalkaana wuxuu gaarsiiyay barwaaqo"

Somali Military Kills 50 Al-Shabab Fighters in New Operation

Xaaladda Baydhabo ayaa si weyn isu beddeshay sannadkan. Warbixinta EUAA waxay sheegtay in ciidanka xoogga dalka ay 30-kii Maarso 2026 la wareegeen Baydhabo, taas oo keentay in madaxweynihii hore ee maamulka, Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen, uu xilka ka tago. Laakiin arrintu halkaas kuma dhammaan: warbixin ay Security Council Report soo saartay Nofeembar 2026 ayaa sheegtay in xoogagga taageersan Laftagareen ay dib u abaabuleen ciidamo, isla markaana ay dib u qabsadeen magaalooyin dhowr ah. Taasi waxay muujinaysaa in joogitaanka dowladda ee magaalo weyn uusan si toos ah uga dhignayn in ay si buuxda u maamusho dhammaan deegaanada maamulkaas.

 Dowladda federaalku waxay xiriir iyo saameyn siyaasadeed ku leedahay maamulka Hirshabeelle. Hase yeeshee, gobollada Hiiraan iyo Shabeellaha Dhexe waxaa ka jira caqabado amni oo waaweyn. EUAA waxay diiwaangelisay in Al-Shabaab ay dib ula wareegtay deegaanno istiraatiiji ah oo ay ka mid yihiin Maxaas, Moqokori, Aadan Yabaal, Nuur Dugle, Ceel Baraf iyo Hawadley, sida xaaladdu ahayd 31-kii Maarso 2026.

 Jubaland ayaa ka mid ah meelaha khilaafka siyaasadeed ee Muqdisho iyo dowlad-goboleedyadu aad uga muuqdo. Warbixinta Qaramada Midoobay ee 2026 waxay sheegtay in xiriirka dowladda federaalka iyo maamulka Jubaland uu weli xumaa, isla markaana maamulkaasi uu ka soo horjeeday wax-ka-beddellada dastuurka iyo hannaanka doorasho ee ay dowladda dhexe soo bandhigtay.

Puntland waxay si weyn u ilaalisaa madax-bannaanida maamulkeeda, iyadoo khilaaf kala dhexeeyo dowladda federaalka. Warbixinnada caalamiga ah ee 2026 waxay tilmaameen in Puntland ay ka mid tahay maamullada aan aqbalin jihada siyaasadeed iyo dastuur ee dowladda Xasan Sheekh.

Somaliland iyo Waqooyi Bari: Somaliland waxay leedahay maamul iyo hay’ado u gaar ah, halka Waqooyi Bari uu yahay maamul cusub oo ay jiraan muranno ku saabsan xuduudaha iyo cidda ay deegaanadu raacayaan. Sidaas darteed, dowladda federaalku si toos ah uma maamusho dhulkaas sida ay u maamusho xarumaheeda Muqdisho.

DHEERAAD:  Ngok Dinka beelaha Misseriya ee Abyei oo kala saxiixday heshiis iskaashi.

 Al-Shabaab: caqabadda ugu weyn ee maamulka dhulka

REVEALED: Why Somalia army withdrew from liberated towns

Mid ka mid ah caqabadaha ugu waaweyn ee dowladda Xasan Sheekh hortaagan waa awoodda Al-Shabaab ee miyiga, waddooyinka isku xira magaalooyinka iyo deegaanno ka tirsan koonfurta iyo bartamaha dalka.

EUAA waxay sheegtay in Al-Shabaab aysan ku koobnayn weerarro gaadmo ah oo keliya, balse ay meelo badan ka hirgeliso nidaamyo maamul, canshuur ururin iyo garsoor. Meelaha qaarkoodna waxay saameyn ku leedahay magaalooyin ay dowladda ama maamul-goboleedyadu magac ahaan joogaan.

Arrintani waxay ka dhigan tahay in dowladda ay magaalo maamuli karto, balse waddooyinka ka baxa, tuulooyinka ku dhow iyo deegaanada miyiga ah aysan dhammaantood gacanta ugu jirin.

Awoodda  Xasan Sheekh waxaa sidoo kale saameyn ku leh khilaafka siyaasadeed ee kala dhexeeya madaxda qaar ka mid ah dowlad-goboleedyada iyo siyaasiyiinta mucaaradka.

Warbixinta Security Council Report ee Nofeembar 2026 waxay tilmaantay in khilaafka dastuurka, muddo-kordhinta iyo hannaanka doorashooyinka uu weli taagan yahay. Puntland iyo Jubaland waxay diiddan yihiin jihada siyaasadeed ee dowladda federaalka, halka mucaaradka qaarkood ay diideen jadwalka doorashooyinka ee la shaaciyay.

Warbixintaasi waxay sidoo kale sheegtay in doorashooyinka baarlamaanka loo qorsheeyay 15-ka Abriil 2027, halka doorashada madaxweynaha loo qorsheeyay 15-ka May 2027, balse Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed uu diiday jadwalkaas, isagoo ku dooday in aan lagala tashan dhinacyada siyaasadeed ee muhiimka ah.

Somali lawmakers warn against acquisition of public land in Mogadishu - Hiiraan Online

Khilaafkani wuxuu saameyn ku leeyahay awoodda dowladda dhexe, sababtoo ah nidaamka federaalka wuxuu u baahan yahay wada-shaqeyn dhex marta Muqdisho iyo maamullada dalka. Marka xiriirkaasi xumaado, waxaa adkaanaya in la helo siyaasad amni, dhaqaale iyo doorasho oo qaran oo dhinacyadu wada taageersan yihiin.

Dowladdu sharci ahaan waxay leedahay awood qaran oo ka ballaaran magaalada Muqdisho. Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waa madaxweynaha dalka oo dhan, hay’adaha federaalkuna waxay leeyihiin waajibaad qaran.

DHEERAAD:  Mucaaradka Somaaliland oo iska diiday dalab ugu yimid Muuse Biixi

Laakiin marka laga hadlayo awoodda dhabta ah ee maamulka, waxaa jira farqi weyn oo u dhexeeya: In dowladda ay sharci ahaan sheegato inay dalka maamusho.In ay awood u leedahay inay ciidamo geyso meel kasta oo dalka ah.In ay canshuur iyo dakhli ka ururiso deegaanada dalka.In muwaadiniinta gobolladu helaan adeegyada dowladda.In go’aannada dowladda laga fuliyo dhammaan maamullada iyo degmooyinka.

Dowlad awood u leh inay Muqdisho ka shaqeyso, balse aan awood buuxda ku lahayn qaybo badan oo dalka ah, waxay yeelan kartaa sharciyad qaran, laakiin waxay wajahaysaa caqabad ku saabsan fulinta awooddaas.

Sidaas darteed, su’aasha ah in dowlad Muqdisho ku kooban ay noqon karto dowlad qaran waxay u baahan tahay in la kala saaro aqoonsiga sharciyeed iyo awoodda wax-ku-oolka ah ee maamulka.

Xalka ma aha oo keliya in ciidamo la geeyo gobollada. Waxaa loo baahan yahay qorshe isku xiran oo dhinacyo badan leh.

Marka koowaad, dowladda federaalka iyo dowlad-goboleedyadu waa inay helaan heshiis siyaasadeed oo cad, kaas oo qeexaya awoodaha dowladda dhexe, awoodaha dowlad-goboleedyada iyo sida loo wadaago kheyraadka dalka.

Marka labaad, waxaa muhiim ah in la dhiso ciidan qaran oo mideysan, leh amar iyo nidaam cad, kana madax-bannaan loollanka siyaasadeed ee madaxda dalka.

Marka saddexaad, meelaha laga saaro Al-Shabaab waa in laga hirgeliyaa maamul rayid ah, boolis, garsoor, adeegyo caafimaad, waxbarasho iyo kaabayaal dhaqaale. Haddii aan adeegyadaas la helin, waxaa adkaan karta in dowladda ay muddo dheer ku sii hayso deegaanada ay la wareegto.

Marka afraad, waa in la xoojiyaa nidaamka canshuuraha, isla xisaabtanka iyo qaybsiga dakhliga, si dowladdu aysan ugu tiirsanaan oo keliya dhaqaalaha laga helo caasimadda iyo taageerada dibadda.

 

La Xiriira

Live Now

Baraheenna Bulshada

Baaritaanada

English News