Xasan Sheekh iyo Imaaraadka: Khilaafkii Muqdisho iyo Abu Dhabi oo saameeyay iskaashigii labada dal

|

Xiriirka Soomaaliya iyo Imaaraadka Carabta ayaa sannadihii u dambeeyay soo maray marxalado kala duwan, waxaana hadda muuqda khilaaf siyaasadeed iyo diblomaasiyadeed oo saameyn ku yeeshay xiriirkii labada dhinac.

Xasan Sheekh Maxamuud ayaa xilliyadii hore si wanaagsan uga hadlay xiriirka Soomaaliya iyo Imaaraadka, isaga oo muujin jiray muhiimadda ay leedahay iskaashiga labada dal. Hase yeeshee, hadalladiisa dambe ee dhaliisha ah ayaa muujinaya in xiriirkii hore uu galay marxalad cusub oo ay hareeyeen ismaandhaaf siyaasadeed, muran ku saabsan madax-bannaanida dowladda federaalka iyo loollanka saameynta gobolka.

Su’aasha taagan ayaa ah waxa keenay isbeddelkan, in Imaaraadku kalsoonidii kala noqday dowladda Xasan Sheekh iyo in taageeradii dhaqaale ee Soomaaliya ay ku tiirsanayd ay qayb ka tahay khilaafka hadda jira.

Intii uu Xasan Sheekh Maxamuud xilka hayay markii ugu horreysay, intii u dhexeysay 2012 iyo 2017, Imaaraadka Carabta wuxuu ka mid ahaa dalalka saameynta ku lahaa arrimaha Soomaaliya, gaar ahaan dhinacyada amniga, tababarka ciidamada, dekedaha iyo gargaarka.

Xasan Sheekh Maxamuud ayaa xilligaas dadaal ugu jiray xoojinta xiriirka dalalka Khaliijka, waxaana Imaaraadku taageero u fidin jiray hay’adaha amniga Soomaaliya, isaga oo sidoo kale maalgelin ku sameeyay kaabayaal dhaqaale iyo mashaariic kala duwan.

Balse xiriirka labada dal ayaa xumaaday sannadkii 2017, markii uu khilaaf ka dhex qarxay dalalka Khaliijka, gaar ahaan Sacuudiga, Imaaraadka iyo Qatar. Soomaaliya waxay dooratay inaysan si buuxda dhinacna ula safan, taas oo abuurtay ismaandhaaf u dhexeeyay Muqdisho iyo Abu Dhabi.

Xiisadda ayaa sii xoogeysatay Abriil 2018, markii ciidamada Soomaaliya ay garoonka diyaaradaha Muqdisho ku qabteen diyaarad laga lahaa Imaaraadka oo siday lacag dhan 9.6 milyan oo dollar. Imaaraadku wuxuu sheegay in lacagtaasi loogu talagalay taageerada ciidamada Soomaaliya, balse dowladda Soomaaliya waxay xilligaas sheegtay in arrinta loo baahan yahay in la baaro. Dhacdadaas kaddib Imaaraadku wuxuu joojiyay barnaamijkiisii tababarka ciidamada Soomaaliya.

2022: Xasan Sheekh oo dib u soo nooleeyay xiriirka Abu Dhabi,Markii Xasan Sheekh Maxamuud dib loogu doortay madaxweynaha Soomaaliya bishii May 2022, wuxuu mudnaan gaar ah siiyay dib u dhiska xiriirka Imaaraadka.

DHEERAAD:  Ingiriiska oo sheegay inuu Somaliland kala shaqaynayo la dagaallanka Al-Shabaab iyo Xuutiyiinta

Waxaa xilligaas dhacay kulamo diblomaasiyadeed oo dhexmaray labada dowladood, waxaana dib loo bilaabay wada-shaqeyntii dhinacyada amniga iyo dhaqaalaha.

Bishii Janaayo 2023, Soomaaliya iyo Imaaraadka waxay kala saxiixdeen heshiis iskaashi dhinaca amniga iyo difaaca ah, kaas oo lagu sheegay inuu taageerayo tababarka ciidamada iyo dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab.

Xasan Sheekh ayaa xilligaas Imaaraadka ku tilmaamay saaxiib muhiim u ah nabad-dhiska iyo dowlad-dhiska Soomaaliya.

Xiriirka labada dal ayaa mar kale yeeshay muuqaal wanaagsan, waxaana Madaxweyne Xasan Sheekh booqashooyin iyo kulamo la yeeshay madaxda Imaaraadka, oo uu ugu horreeyo Madaxweyne Sheekh Maxamed Bin Saayid Al Nahyaan.

Bishii Maarso 2025, Xasan Sheekh ayaa booqasho ku tagay Abu Dhabi, halkaas oo uu kula kulmay hoggaanka Imaaraadka, waxaana kulanka lagu muujiyay rabitaanka labada dhinac ee xoojinta iskaashiga iyo xiriirka taariikhiga ah.

Maxaa keenay in xiriirku mar kale xumaado?Isbeddelka ugu weyn ee xiriirka labada dal wuxuu soo shaac baxay dhammaadkii 2025 iyo bilowgii 2026, markii ay soo kordheen muranno la xiriira Somaliland, dekedaha dalka iyo saameynta Imaaraadka ee maamullada Soomaaliya.

Dowladda federaalka ayaa ku eedeysay Imaaraadka inuu heshiisyo iyo xiriirro amni la sameeyay maamullada Somaliland, Puntland iyo Jubaland, iyadoo aan dowladda dhexe lagala tashan.

Muran kale ayaa ka dhashay arrinta Somaliland iyo xiriirka Imaaraadka ee dekedda Berbera, gaar ahaan kaddib markii Israa’iil ay sheegtay inay aqoonsatay Somaliland bishii Diseembar 2025. Muqdisho waxay ka walaacday in arrintaasi dhaawaceyso midnimada iyo madax-bannaanida Soomaaliya.

Waxaa sidoo kale muranka sii xoojiyay wararka ku saabsan hoggaamiyaha gooni-u-goosadka koonfurta Yemen, Ceydaruus Al-Zubaydi, oo la sheegay inuu bishii Janaayo 2026 soo maray Berbera. Dowladda Soomaaliya waxay arrintaas u aragtay mid la xiriirta isticmaalka dhulka iyo hawada Soomaaliya iyada oo aan oggolaansho laga haysan dowladda dhexe.

Soomaaliya oo baabi’isay heshiisyadii Imaaraadka,12-kii Janaayo 2026, Golaha Wasiirrada Soomaaliya ayaa ku dhawaaqay in la baabi’iyay dhammaan heshiisyadii dowladda federaalka kala dhexeeyay Imaaraadka, kuwaas oo la xiriiray dekedaha, amniga, difaaca iyo iskaashiga hay’adaha dowladda.

Go’aanka waxaa lagu sababeeyay eedeymo la xiriira faragelin lagu sameeyay madax-bannaanida iyo midnimada Soomaaliya.

DHEERAAD:  Dagaal ka dhan ah Axmed Madoobe oo looga dhowaaqay Muqdisho

Heshiisyada la saameeyay waxaa ka mid ahaa kuwa dekedaha Berbera, Boosaaso iyo Kismaayo, iyo wada-shaqeyntii amniga iyo difaaca.

Hase yeeshee, Puntland, Jubaland iyo Somaliland ayaa diiday in go’aanka Muqdisho uu si toos ah u burin karo heshiisyada ay iyagu la leeyihiin Imaaraadka. Arrintaasi waxay muujisay khilaafka ka dhex jira dowladda federaalka iyo maamullada dalka.

Imaaraadka ma joojiyay dhaqaalihii uu Soomaaliya siin jiray?Tani waa mid ka mid ah su’aalaha ugu muhiimsan ee ka dhashay khilaafka labada dal.
Imaaraadku wuxuu muddo dheer Soomaaliya ka taageeri jiray dhinacyada amniga, tababarka ciidamada, gargaarka bani’aadannimo iyo mashaariicda horumarinta. Taageeradaas oo dhan isku nooc ma ahayn, mana aha in dhammaantood loo qaato hal miisaaniyad oo dowladda federaalka la siin jiray.

Bishii Febraayo 2026, Wasiirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya Cabdisalaan Cabdi Cali ayaa sheegay in Imaaraadku joojiyay taageeradii amniga kaddib markii dowladda federaalku baabi’isay heshiisyadii labada dal. Wuxuu sheegay in taageerada Imaaraadka ay si weyn ugu wajahneyd hay’adaha ciidamada iyo amniga.

Dhanka kale, ma jiro xog rasmi ah oo ku filan oo caddeyneysa in Imaaraadku gebi ahaanba joojiyay dhammaan gargaarka bani’aadannimo iyo mashaariicda horumarineed ee Soomaaliya, ama uu si guud u jaray dhammaan dhaqaalihii uu dalka siin jiray.

Sidaas darteed, waxaa muhiim ah in la kala saaro joojinta iskaashigii amniga iyo sheegashada ah in dhammaan dhaqaalihii Imaaraadka uu Soomaaliya siin jiray la jaray.

Xasan Sheekh oo 2026 si cad u dhaliilay Imaaraadka,17-kii Nofeembar 2026, Xasan Sheekh Maxamuud ayaa khudbad uu telefishinka ka jeediyay si adag ugu dhaliilay dowladda Imaaraadka.

Xasan Sheekh wuxuu ku eedeeyay Abu Dhabi inay faragelin ku sameyneyso arrimaha gudaha Soomaaliya, taageereyso kala qaybsanaanta siyaasadeed, isla markaana dhiseyso ciidamo iyo xarumo amni oo aan hoos imaan nidaamka amniga qaranka.

Wuxuu sidoo kale ka hadlay heshiisyada dekedaha Berbera, Boosaaso iyo Kismaayo, isaga oo sheegay in hantida istiraatiijiga ah ee dalka aan lagu maamuli karin heshiisyo aan dowladda federaalka oggolaan.

Si kastaba, Xasan Sheekh wuxuu sheegay in Soomaaliya aysan diidanayn xiriirka shacabka Imaaraadka, isla markaana albaabka wadahadalku furan yahay haddii xiriirka labada dal lagu saleeyo is-ixtiraam, sinnaanta iyo aqoonsiga madax-bannaanida Soomaaliya.

DHEERAAD:  Sacuudiga oo ku dhowaaqay maalinta 1-aad ee bisha Ramadan

Imaaraadku ma ka shakiyay Xasan Sheekh?Su’aashan waxaa muhiim ah in la eego dhacdooyinka labada dhinac, balse ma jiro caddeyn rasmi ah oo muujinaysa in dowladda Imaaraadku si cad u shaacisay inay kalsoonidii kala noqotay Madaxweyne Xasan Sheekh.

Waxa muuqda ayaa ah in khilaafka labada dowladood uu salka ku hayo dano siyaasadeed, amni iyo dhaqaale oo kala duwan.

Dowladda Soomaaliya waxay rabtaa in heshiisyada dekedaha, amniga iyo xiriirka dibadda ay maraan hay’adaha federaalka. Imaaraadkuna wuxuu muddo dheer xiriir dhaqaale iyo mid amni la lahaa maamullada kala duwan ee Soomaaliya, gaar ahaan meelaha ay ku yaallaan dekedaha muhiimka ah.

Sidoo kale, xiriirka Imaaraadka iyo Somaliland, Puntland iyo Jubaland wuxuu abuuray walaac ay dowladda Muqdisho ka qabto in awoodda dowladda dhexe la hareer marayo.

Dhanka kale, Imaaraadku weli si buuxda ugama uusan bixin jawaab faahfaahsan oo ku saabsan dhammaan eedeymaha Madaxweyne Xasan Sheekh. Waxaa jiray bayaan wadajir ah oo Imaaraadka iyo Midowga Afrika ay horay ugu taageereen madax-bannaanida iyo midnimada Soomaaliya, taas oo muujinaysa in mowqifyada rasmiga ah iyo eedeymaha siyaasadeed ay u baahan yihiin in si gaar ah loo kala saaro.

Maxaa la gudboon Soomaaliya?Khilaafka Muqdisho iyo Abu Dhabi wuxuu muujinayaa baahida loo qabo in Soomaaliya yeelato siyaasad dibadeed oo mideysan, heshiisyada istiraatiijiga ahna lagu saleeyo sharci iyo wada-tashi.

Dowladda federaalka waxaa horyaalla inay wadahadal la furto Imaaraadka, iyadoo si cad u qeexaysa cabashooyinkeeda ku saabsan dekedaha, amniga iyo madax-bannaanida dalka.

Waxaa sidoo kale muhiim ah in dowladda dhexe ay heshiis siyaasadeed la gaarto dowlad-goboleedyada, si aan dalalka shisheeye loogu oggolaan inay khilaafaadka gudaha Soomaaliya u adeegsadaan dano siyaasadeed iyo dhaqaale.

Dhinaca kale, Imaaraadka iyo dalalka kale ee gobolka waa inay ixtiraamaan nidaamka federaalka Soomaaliya iyo madax-bannaanida dalka, isla markaana iskaashigooda ku saleeyaan heshiisyo sharci ah oo aan sii hurin khilaafka gudaha.

La Xiriira

Live Now

Baraheenna Bulshada

Baaritaanada

English News