Magaalada Baladweyne ee xarunta gobolka Hiiraan ayaa wajahaysa xaalad amni iyo mid siyaasadeed oo sii adkaanaysa, iyadoo xiisadda u dhexeysa dhinacyada ka soo horjeeda maamulka Hirshabeelle iyo dowladda Federaalka Soomaaliya ay gaartay heer ay soo baxayaan baaqyo abaabul ciidan iyo digniino ku saabsan iska horimaad hubeysan.
Ugaaska guud ee beesha Xawaadle, Ugaas Yuusuf Ugaas Xasan Ugaas Khaliif, ayaa hadal uu ka jeediyay magaalada Baladweyne ku sheegay in shacabka reer Hiiraan ay wajahaan duulaan uu ku eedeeyay in lagu soo qaadayo magaca dowladda, isaga oo bulshada ugu baaqay inay isu diyaariyaan waxa uu ku tilmaamay difaaca deegaankooda.
Ugaaska ayaa hadalkiisa ku muujiyay walaac xooggan oo ku saabsan dhaqdhaqaaqyada ciidan ee ka socda magaalada iyo deegaannada ku xeeran, wuxuuna si gaar ah farriin ugu diray ciidamada ka soo jeeda beesha Xawaadle ee ka tirsan hay’adaha amniga dowladda.
Wuxuu ku boorriyay inay ka fiirsadaan in loo adeegsado dagaal ka dhan ah shacabka reer Hiiraan, isagoo ku baaqay in bulshada ay isugu timaaddo magaalada Baladweyne.
Hadalka Ugaaska iyo baaqa abaabulka
Ugaas Yuusuf Ugaas Xasan ayaa shir jaraa’id oo uu ku qabtay hoygiisa magaalada Baladweyne ku sheegay in reer Hiiraan ay u baahan yihiin inay difaacdaan sharaftooda iyo jiritaankooda.
Warbixinta ay baahisay Hiiraan Online 6-dii November ayaa sheegtay in Ugaasku ugu baaqay ciidamada ka soo jeeda beesha Xawaadle inay garab istaagaan shacabka, isla markaana aysan oggolaan in ciidamada qaranka loo adeegsado dagaal ka dhan ah dadka deegaanka.
Baaqan ayaa abuuraya walaac ku saabsan suurtagalnimada in khilaafka siyaasadeed uu saameeyo wadajirka ciidamada qaranka, gaar ahaan haddii askarta lagu kala jiito dano siyaasadeed iyo kuwo beeleed.
Maxaa xalay iyo saaka ka dhacay Baladweyne?
Wararka laga helayo magaalada ayaa sheegaya in xaaladdu aad u kacsanayd habeenkii 6-da November, iyadoo la soo sheegay rasaas iyo hub culus oo laga maqlayay qaybo ka mid ah magaalada.
Warbaahinta Heemaal News ayaa sheegtay in dagaal xooggan uu habeenkii ka qarxay Baladweyne, iyadoo aan weli si rasmi ah loo xaqiijin faahfaahinta khasaaraha iyo dhinacyada uu iska horimaadku dhexmaray.
Xaaladda ayaa sii adkaatay kadib markii magaalada ay gaareen laba mas’uul oo siyaasadeed oo kala mowqif duwan.
Madaxweyne ku-xigeenka Hirshabeelle, Cabdifataax Xasan Afrax, ayaa 6-dii November safar degdeg ah ku tagay magaalada Baladweyne.
Afrax oo shir jaraa’id ku qabtay magaalada ayaa sheegay inuu doonayo inuu la kulmo dadka reer Hiiraan, isla markaana uu diyaar u yahay inuu dhegeysto tabashooyinka bulshada.
Wuxuu sidoo kale sheegay inaysan jirin cid ka hor istaagi karta inuu tago magaalada uu ku dhashay.
Dhanka kale, Xildhibaan Cabdullaahi Maxamed Cali Sanbaloolshe ayaa isaguna magaalada soo gaaray, isagoo safar dhanka dhulka ah uga soo gudbay deegaanka Feerfeer ee dowlad deegaanka Soomaalida Itoobiya.
Imaatinka labada mas’uul ayaa kusoo beegmay xilli ay magaalada ka jireen dhaqdhaqaaqyo ciidan iyo khilaaf siyaasadeed oo muddooyinkii dambe sii xoogeysanayay.
Xiisadda hadda ka taagan Baladweyne ma ahan arrin hal habeen ku dhalatay. Waxaa saldhig u ah khilaaf muddo soo jiitamayay oo la xiriira maamulka gobolka Hiiraan, awoodda Hirshabeelle iyo doorka dowladda Federaalka.
Qaybo ka mid ah siyaasiyiinta iyo bulshada reer Hiiraan ayaa muddooyinkii dambe cabasho ka muujinayay sida loo maamulo gobolka, iyagoo doonaya in Hiiraan ay hesho maamul ay ku qanacsan yihiin.
Khilaafka ayaa sii xoogeysanayay kadib doorashadii dib loogu doortay madaxweynaha Hirshabeelle Cali Cabdullaahi Xuseen Guudlaawe iyo muranka ka dhashay magacaabista mas’uuliyiinta gobolka.
Dhinacyada ka soo horjeeda maamulka Hirshabeelle ayaa ku doodaya in tabashooyinka reer Hiiraan aan wax laga qaban, halka maamulka Hirshabeelle uu ku adkeysanayo jiritaanka hay’adihiisa iyo mas’uuliyiinta uu magacaabay.
Macawiisleyda iyo ciidamada dowladda oo wajahaya kala aragti duwanaansho
Waxaa sidoo kale soo baxay cabsi laga qabo in askarta dowladda ee ka soo jeeda gobolka Hiiraan ay ku milmaan khilaafka siyaasadeed ee jira.
Dowladda Federaalka maxay ka yeeli doontaa xaaladda?
Indhaha ayaa hadda lagu hayaa tallaabada ay qaadi doonto dowladda Federaalka Soomaaliya iyo sida ay uga jawaabi doonto xiisadda sii xoogeysanaysa.
Dowladda waxaa horyaalla arrin adag oo la xiriirta ilaalinta amniga magaalada, joogteynta awoodda hay’adaha dowladda iyo ka hortagga in khilaafka siyaasadeed uu isu beddelo dagaal hubeysan.
Dhanka kale, maamulka Hirshabeelle ayaa wajahaya cadaadis kaga imaanaya dhinacyada doonaya isbeddelka maamulka gobolka Hiiraan.
Haddii aan la helin hannaan wada-hadal oo lagu xalliyo tabashooyinka jira, waxaa sii adkaan karta in dib loo soo celiyo wada-shaqeyntii dhinacyada kala duwan.
Saameynta ay xiisaddu ku yeelan karto shacabka
Baladweyne waa magaalo muhiim u ah ganacsiga, isu socodka dadka iyo isku xirka gobollo badan oo dalka ah.
Dagaal ka dhaca magaalada wuxuu saameyn ku yeelan karaaNolosha dadka rayidka ah iyo badqabkooda.Ganacsatada iyo dhaqaalaha magaalada.Isku socodka gaadiidka iyo adeegyada bulshada.Hawlgallada ciidamada ee ka dhanka ah Al-Shabaab.Xiriirka dowladda Federaalka iyo bulshada gobolka Hiiraan.
Waxaa si gaar ah walaac u leh in khilaaf siyaasadeed uu sababo in ciidamada qaranka ay ku kala safnaadaan dhinacyo kala duwan, taas oo dhaawici karta amniga guud.
Maxaa laga filan karaa saacadaha soo socda?
Su’aalaha ugu waaweyn ee hadda taagan ayaa ah: dowladda Federaalka ma ciidamo dheeraad ah ayay u diri doontaa Baladweyne? Ugaaska Xawaadle iyo siyaasiyiinta gobolka ma sii wadi doonaan abaabulka? Madaxweyne ku-xigeenka Hirshabeelle ma awoodi doonaa inuu magaalada ka shaqeeyo?
Sidoo kale, waxaa muhiim ah in la ogaado halka uu ku dambeyn doono khilaafka u dhexeeya Sanbaloolshe iyo hoggaanka Hirshabeelle.
Ilaa hadda, ma jiro war rasmi ah oo si buuxda u xaqiijinaya khasaaraha ka dhashay rasaastii la soo sheegay ama xaaladda ugu dambeysa ee dhinacyada hubeysan.