MUQDISHO (KAAB TV) – Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa dhambaal gaar ah ka guddoomay Madaxweynaha Shiinaha Xi Jinping, taasoo uu u soo gudbiyay Sii hayaha Xilka Chen Wendi, isagoo ku casuumay inuu ka soo qeyb galo shir madaxeedka Shiinaha iyo Afrika oo deyrtan ka dhacaya magaalada Beijing. Martiqaadkan ayaa hoosta ka xarriiqaya xoojinta xiriirka diblumaasiyadeed ee ka dhaxeeya Soomaaliya iyo Shiinaha, taasoo muujineysa waqti muhiim ah oo u dhaxeeya xiriirkooda.
Madaxweyne Maxamuud ayaa sheegay in uu aad ugu faraxsan yahay taageerada joogtada ah ee ay Shiinuhu la garab taagan yihiin madax-bannaanida, midnimada, iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya. Dareenkaani waa qayb ka mid ah isbeddel ballaaran oo istaraatiijiyadeed oo iskaashi oo u dhexeeya Shiinaha iyo waddamada Afrika, inta badan iyada oo loo marayo Madasha Iskaashiga Shiinaha iyo Afrika (FOCAC). Waxaa la asaasay 2000, FOCAC waa madal halbowle u ah xiriirka Shiinaha iyo Afrika, fududeynta wadahadal wadajir ah iyo iskaashi dhinacyo badan leh.
FOCAC waxay ujeedadeedu tahay sidii loo xoojin lahaa iskaashiga dhaqaale iyo ganacsiga u dhexeeya Shiinaha iyo dalalka Afrika. Waxay bixisaa madal lagu qabto shirar iyo shirar heersare ah oo heer wasiir ah, iyadoo shirar muhiim ahi dhacay 2006, 2009, 2012, iyo sannadaha xiga. FOCAC waxa ay noqotay gole lagama maarmaan u ah horumarinta xidhiidhka diblumaasiyadeed iyo dhaqaale ee u dhexeeya Shiinaha iyo Afrika.
Shir madaxeedka Shiinaha iyo Afrika oo dhowaan lagu wado inuu ka furmo magaalada Beijing ee xarunta dalka Shiinaha ayaa diiradda lagu saari doonaa horumarka iyo iskaashiga mustaqbalka ee Shiinaha iyo waddamada Afrika. Wasiirka arrimaha dibadda Shiinaha Wang Yi ayaa shaaca ka qaaday in shir madaxeedkan uu bixin doono gole si qoto dheer la isugu weydaarsan doono maamulka iyo istaraatiijiyadaha horumarinta. Wang ayaa carabka ku adkeeyay in shir madaxeedka looga golleeyahay in la sii qoto dheereeyo wadajirka iyo in la furo waddooyin cusub oo lagu dardargelinayo horumarka labada dhinac.
Shir madaxeedka Shiinaha iyo Afrika ayaa inta badan lagu arkaa ka soo qaybgalka madaxweynayaasha Afrika marka loo eego golayaasha waaweyn ee caalamiga ah sida golaha guud ee Qaramada Midoobay. Heerkan sare ee ka-qaybgalku wuxuu muujinayaa muhiimadda FOCAC iyo saamaynta ay ku leedahay dublamaasiyadda Afrika. Shir-madaxeedka waxaa looga golleeyahay in kor loogu qaado xiriirka dhaqaale iyo siyaasadeed, siinaya korriin labada dhinac ah iyo fursado horumarineed.
Shiinuhu wuxuu ahaa saaxiibka ugu weyn ee ganacsiga Afrika iyo Soomaaliya muddo 15 sano ah, iyadoo iskaashigu uu ballaartay laguna xoojinayo xiriirka dadka ka dhexeeya. Iyadoo wadamada Afrika ay raadinayaan dariiqyo horumarineed oo ku habboon xaaladahooda qaran, Shiinaha ayaa weli ka go’an inuu taageero Afrika oo u madax-bannaan fikirka iyo fikradaha. Shiinuhu waxa uu Afrika ka caawiyaa dhisidda awoodda horumarinta is-xilqaan waxayna taageertaa casriyaynta degdegga ah ee qaaradda.
Xiriirka Soomaaliya iyo Shiinaha ayaa la kulmay isbedelo, gaar ahaan arrimaha la isku hayo sida mowqifka Soomaaliya ee siyaasada Shiinaha ee Xinjiang. Si kastaba ha ahaatee, horumaradii u dambeeyay waxay muujinayaan dib u hagaajinta xiriirka, iyadoo labada waddan ay xaqiijiyeen inay ka go’an tahay ixtiraam labada dhinac iyo iskaashiga istiraatiijiyadeed. Dib u heshiisiintani waa mid muhiim ah iyadoo labada dal ay doonayaan inay sare u qaadaan xiriirkooda laba geesoodka ah.
Taageerada Shiinaha ee Soomaaliya waxay muujinaysaa danta istaraatiijiyadeed ee ay ka leedahay xasilloonida iyo horumarka Soomaaliya, iyadoo la jaanqaadaysa hindisaha ballaaran ee Belt and Road Initiative (BRI). BRI, oo la bilaabay 2013, ayaa ujeedadeedu tahay in kor loo qaado ganacsiga caalamiga ah iyo shabakadaha kaabayaasha iyada oo la dhisayo Jid Xariir ah oo casri ah oo isku xirta Shiinaha ilaa Yurub, Afrika, iyo meelo ka baxsan. Afrika, oo ah isha ugu muhiimsan ee BRI, waxay aragtay maalgashi la taaban karo iyo mashaariic kaabayaasha hoos yimaada hindisahan.
Soomaaliya ayaa ku biirtay BRI 2018 ee dalka Shiinaha, waxayna awood u leedahay in ay gaarsiiso mashaariic waaweyn oo kaabayaasha dhaqaalaha ah, taasoo kor u qaadeysa kobaca dhaqaalaha iyo horumarka dalka. Marka la eego meesha ay ku teedsan tahay istaraatiijiga ah ee Geeska Afrika, BRI waxay xoogga saaraysaa horumarinta dekedaha, tareenada, iyo waddooyinka ayaa faa’iido gaar ah u leh Soomaaliya. Dekadaha Soomaaliya, tusaale ahaan, waxay muhiim u yihiin marinnada badda ee isku xira Afrika iyo Aasiya iyo Yurub, taasoo ka dhigaysa mid muhiim u ah ganacsiga caalamiga ah.
BRI waxay Afrika u keentay maalgashi la taaban karo oo la xidhiidha tamarta, macdanta, iyo qaybaha wax soo saarka. Maalgelintani waxay ujeedadeedu tahay inay abuurto shaqooyin, kobcinta dhaqaalaha maxalliga ah, iyo kobcinta horumar waara.