Muqdisho (KAAB TV) -Dowladda Kenya ayaa lagu soo waramayaa in ay dib u soo cusboonaysiisay dadaallada lagu heshiisiinayo Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud iyo Hogaamiyaha Jubbaland Axmed Maxamed Islaam (Axmed Madoobe) oo khilaafkooda siyaasadeed ee daba dheeraaday uu horay u sii huriyay dagaalo ay dad badan ku dhinteen oo ka dhacay Raaskambooni (Jubbada Hoose) iyo Beled Xaawo (Gedo).
Dadaaladii ugu dambeeyay ee Nairobi, oo lagu soo afjari karo shir madaxeed toos ah, oo fool ka fool ah oo dhexmara labada mas’uul, ayaa ku soo beegmaya xilli xasaasi ah oo Soomaaliya ay ku sii dhowaaneyso doorashada 2026-ka. Goobaha codbixinta ayaa waxa hadheeyay khilaafyo doorasho oo aan wali la xalin iyo wax ka bedelka dastuurka ee muranka dhaliyay oo ay goobjoogayaashu ka digayaan in ay wax u dhimi karto xasiloonida qaranka.
Dhexdhexaadintaan soo cusboonaatay ayaa daba socota warar si weyn loogu baahiyay baraha bulshada Soomaalida oo sheegaya in Madaxweyne Xasan Sheekh iyo Axmed Madoobe ay ku wada hadleen khadka taleefanka habeenkii Isniinta. Baaqa la sheegay in laga soo saaray ayaa lagu tilmaamay mid lagu qaboojinayo xiisada ka dhex aloosan Villa Somalia iyo Madaxtooyada Jubbaland.
Si kastaba ha ahaatee, ilo-wareedyo ku dhow dhow hoggaanka Jubbaland ayaa ku gacan seyray sheegashadaas, iyagoo ku adkeysanaya inaysan jirin hadal noocaas ah oo dhacay. Dadka la aamini karo ayaa intaas sii dheeraaday, iyaga oo ku tilmaamay warbixinnada kuwo “si ula kac ah loo marin habaabinayo” oo looga dan leeyahay in la saadaaliyo horumar aan midna la samayn.
Iyadoo ay taasi jirto, ilo diblumaasiyadeed ayaa sheegaya in Kenya ay toddobaadyadii la soo dhaafay xoojisay diblomaasiyadda daaha gadaashiisa. Agaasimaha Hay’adda Sirdoonka Qaranka (NIS) Noordin Haji ayaa la sheegay in uu hormuud ka yahay hindisaha Nairobi, isaga oo labada xero ka wada dadaallo lagu doonayo in miiska wada hadalka la isugu keeno.
Inkastoo xiriirka tooska ah ee madaxweynaha Soomaaliya iyo hoggaamiyaha Jubbaland uusan weli dhicin, haddana dadka indha indheeya arrimahan ayaa sheegaya in Kenya iyo saaxiibadeeda caalamiga ah ay weli rajo ka qabaan in wada-hadallo suurtagal ah.
Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa la filayaa in dabayaaqada toddobaadkan uu ku tago magaalada Nairobi, taasoo ay falanqeeyayaasha u arkaan tallaabo muhiim ah oo dhex dhexaadin ah. Booqashadiisa ayaa si rasmi ah u salka ku haysa xoojinta xiriirka labada dal, balse diblomaasiyiinta ayaa soo jeedinaya inay sidoo kale noqon doonto gogol lagu sii ambaqaado dadaallada dib u heshiisiineed ee Villa Somalia iyo Jubbaland.
Natiijooyinka dadaalladan ayaa noqon kara kuwo muhim ah, kaliya ma ahan xiriirka federaalka iyo maamul goboleedyada, laakiin sidoo kale xasilloonida siyaasadeed ee ballaaran ee Soomaaliya marka uu waddanku u socdo waddada doorashooyinkiisa soo socda.
Xiisada u dhaxeysa Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo Hogaamiyaha Jubbaland Axmed Madoobe ayaa soo jiitameysay muddo sanado ah, iyadoo inta badan ay soo ifbaxday gacan ka hadal. Iska hor imaad u dhaxeeyay ciidamada dowladda Federaalka iyo kuwa Jubbaland ayaa ka dhacay Beled Xaawo (Gedo) iyo Raaskambooni (Jubbada Hoose), waxaana ka dhashay khasaare dhimasho iyo dhaawac isugu jira.
Khilaafka ayaa salka ku haya doorashada Jubbaland ee lagu muransan yahay, taasoo Villa Somalia ay diiday, iyadoo Axmed Madoobe ku eedeysay wax isdabamarin. Wixii markaas ka dambeeyay, xiriirka Muqdisho iyo Kismaayo wuxuu ahaa mid aan wanaagsaneyn, iyadoo marar badan ay fashilmeen isku dayo dib u heshiisiineed inkastoo gobolka iyo beesha caalamka ay dhexdhexaadinayeen.