Dekedda Berbera ayaa hadda la sheegay inay isticmaaleyso qiyaastii 30% awoodda ay leedahay, inkastoo boqolaal milyan oo dollar lagu maalgeliyey ballaarinteeda iyo qorshaha loogu talagalay in laga dhigo xarun ganacsi oo muhiim u ah Itoobiya iyo dalalka kale ee Geeska Afrika.
Jaamac Maxamed Axmed, agaasimaha ganacsiga ee DP World ee Geeska Afrika, ayaa sidaas sheegay, sida lagu qoray warbixin ay Middle East Eye ka diyaarisay dekedda Berbera iyo tartanka istiraatiijiyadeed ee ka jira gobolka Badda Cas.
DP World ayaa sheegtay in awoodda dekedda ee qaadista konteenarrada ay gaartay 500,000 TEU sanadkii, halka dekeddu sidoo kale qaadi karto ku dhawaad laba milyan oo tan oo xamuul guud iyo badeecooyin kale ah.
Sida xogta shirkaddu tilmaamayso, awoodda konteenarrada dekedda ayaa markii hore ahayd 150,000 TEU, balse waxaa lagu kordhiyey 500,000 TEU kaddib ballaarinta dekedda.
Si kastaba, Jaamac Maxamed Axmed ayaa sheegay in isticmaalka dekedda uu hadda ku egyahay qiyaastii 30% awooddeeda. Arrintan ayaa soo baxaysa iyadoo qorshayaal badan oo la filayay in ganacsiga Itoobiya qayb weyn loogu soo wareejiyo Berbera aysan weli u hirgelin heerkii la saadaaliyay.
Itoobiya oo ah dal aan bad lahayn ayaa muddo dheer si weyn ugu tiirsanayd dekedda Jabuuti, taas oo noqotay marinka ugu muhiimsan ee ganacsigeeda dibadda.
DP World ayaa Berbera u soo bandhigtay Itoobiya iyo dalalka gobolka inay noqoto marin ganacsi oo kale, kaas oo yareyn kara ku-tiirsanaanta hal marin oo keliya.
Arrinta Berbera ayaa sidoo kale muhiimad siyaasadeed yeelatay kaddib heshiiskii is-afgaradka ahaa ee Itoobiya iyo Somaliland ay kala saxiixdeen Janaayo 2024, kaas oo la xiriiray marin-badeed ay Itoobiya raadineysay.
Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa heshiiskaas si adag uga hortimid, iyadoo sheegtay inuu taabanayo madax-bannaanida iyo midnimada dhuleed ee Soomaaliya.
Xiisaddii ka dhalatay heshiiska ayaa markii dambe horseeday wada-hadallo ay Turkigu fududeeyeen, waxaana Soomaaliya iyo Itoobiya ay December 2024 ku gaareen Ankara heshiis ay ku sheegeen in arrinta marin-badeedka Itoobiya lagu raadinayo hannaan ixtiraamaya madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya.
Doodda ku saabsan ujeeddada Imaaraadka
Xogta ku saabsan heerka isticmaalka Berbera ayaa sidoo kale dib u soo cusbooneysiisay doodda ku saabsan doorka Imaaraadka Carabta iyo shirkadda DP World ee dekedaha Geeska Afrika.
Axmed Cabdi, oo ah falanqeeye arrimaha juqraafi-siyaasadeed oo Muqdisho ku sugan, ayaa sheegay in isticmaalka hoose ee Berbera uu su’aalo ka dhalinayo qorshihii ballaarnaa ee dekedda.
Falanqeeyuhu wuxuu ku dooday in Imaaraadka uu dan ka lahaa in dekedaha gobolka la horumariyo, balse isla markaana laga hortago in ay noqdaan kuwo si toos ah ula tartama dekedda Jebel Ali ee Dubai.
Aragtidaas waa qiimeyn uu bixiyay falanqeeyaha, halka DP World ay si ka duwan u sharaxdo ujeeddada maalgashigeeda.
Shirkaddu waxay sheegtaa in maalgashigeeda Berbera uu ku wajahan yahay horumarinta ganacsiga gobolka, casriyeynta kaabeyaasha iyo abuurista marinno ganacsi oo dheeraad ah oo isku xira Geeska Afrika iyo suuqyada caalamka.
DP World waxay sidoo kale sheegtay in tan iyo markii ay howsha dekedda Berbera bilowday 2017, mugga konteenarrada uu kordhay 30%, halka xamuulka guud uu kordhay 90%.
Khilaafka Soomaaliya iyo Imaaraadka
Arrintan ayaa ku soo beegmaysa xilli xiriirka Soomaaliya iyo Imaaraadka Carabta uu galay marxalad muran badan dhalisay.
Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa Janaayo 2026 ku dhawaaqday in la joojiyey heshiisyadii ay la lahayd Imaaraadka, kuwaas oo ay ku jiraan heshiisyo la xiriira dekedaha, amniga iyo difaaca.
Dowladda Soomaaliya waxay sheegtay in go’aankaasi la xiriiray ilaalinta madax-bannaanida, midnimada iyo wadajirka dhuleed ee dalka.
Somaliland, Puntland iyo Jubbaland ayaa iyaguna ka soo horjeestay go’aanka Muqdisho, iyagoo sheegay inay sii wadanayaan xiriirkooda iyo heshiisyadooda Imaaraadka.
Dhanka kale, DP World waxay sheegtay in hawlaheeda dekedda Berbera aysan saameyn ku yeelan khilaafka siyaasadeed ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Imaaraadka.
Xogta cusub ee ku saabsan in dekedda Berbera ay isticmaaleyso ku dhawaad 30% awooddeeda ayaa sidaas darteed dib u soo celinaysa su’aasha ah in awoodda weyn ee dekedda la dhisay ay weli la jaanqaaddayso mugga ganacsiga dhabta ah ee ka socda, gaar ahaan ganacsiga Itoobiya oo ahaa qayb muhiim ah oo ka mid ah rajadii laga qabay mustaqbalka Berbera.