Xisbiga mucaaradka KAAH ee Somaliland ayaa walaac ka muujiyay xariga weriye Cabdiqani Xuseen Abokor, oo loo yaqaan Baylood, isaga oo xukuumadda Somaliland ugu baaqay inay ilaaliso xorriyadda saxaafadda, xorriyadda hadalka iyo xuquuqda aasaasiga ah ee muwaadiniinta.
Bayaan uu xisbigu soo saaray 22-kii Sebtembar 2026 ayuu ku sheegay in weriye Baylood uu xiran yahay tan iyo 29-kii Agoosto 2026, kaddib markii uu ka jawaabay yeedhmo uga timid Waaxda Dambiyada Baadhista ee CID-da. Yeedhmada ayaa la xiriirtay wareysi uu weriyuhu la yeeshay abwaan Ismaaciil Yuusuf Cabdi, oo loo yaqaan Jiheeye.
KAAH ayaa sheegay in, sida uu bayaankiisa ku xusay, aan weli si rasmi ah maxkamad loogu soo oogin dacwad ka dhan ah weriyaha, isaga oo xukuumadda ugu baaqay in kiiska loo maro habraacyada sharciga ah.
Cabdiqani Baylood ayaa la xiray 29-kii Agoosto, kaddib markii uu ka jawaabay yeedhmo uga timid CID-da, sida ay sheegeen qareenkiisa iyo Ururka Suxufiyiinta Somaliland ee SOLJA.
Guddiga Ilaalinta Suxufiyiinta ee CPJ ayaa 7-dii Sebtembar sheegay in Baylood uu xirnaa isaga oo aan si rasmi ah maxkamad loogu soo oogin dacwad.
Sida ay CPJ sheegtay, weriyuhu 27-kii Agoosto wuxuu baahiyay muuqaal wareysi ah oo uu la yeeshay abwaan Jiheeye, kaas oo intii uu wareysigu socday tiriyay maanso uu kaga hadlayay arrimo la xiriira dhul iyo Madaxweyne Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro).
CPJ waxay sidoo kale sheegtay in Baylood uu si kooban uga soo muuqday Maxkamadda Gobolka Maroodi-Jeex maalintii la xiray, halkaas oo lagu amray in xabsiga lagu sii hayo muddo toddoba maalmood ah inta baaritaanka lagu guda jiro. Qareenkiisa ayaa sheegay in markii dambe aan dib loogu horgeyn maxkamadda waqtigii loo qorsheeyay.
Sida uu qareenka Baylood u sheegay CPJ, sarkaal ka tirsan CID-da ayaa si aan rasmi ahayn ugu sheegay inay jiraan laba eedood oo booliisku doonayaan inay ku soo oogaan weriyaha.
Eedahaasi waxaa lagu sheegay xadgudubka sharafta ama karaamada Madaxweynaha iyo faafinta dacaayad ka dhan ah xukuumadda.
Si kastaba, eedahaasi waxay ku salaysan yihiin xog uu qareenka weriyaha u gudbiyay CPJ, halka hay’adaha Somaliland aysan CPJ uga jawaabin codsiyadii ay ku doonaysay inay ka hesho faallo ku saabsan kiiska.
KAAH ayaa bayaankiisa ku sheegay in waqtiga xariga Baylood uu xasaasi yahay, maadaama Madaxweynaha Somaliland Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro) uu xilligan ku sugan yahay Washington, halkaas oo uu kaga hadlayo Somaliland iyo nidaamkeeda dimuqraadiyadeed.
Xisbigu wuxuu ku dooday in ay jirto farqi u dhexeeya farriinta Somaliland dibadda ka gudbinayso ee ku saabsan dimuqraadiyadda iyo xorriyadaha iyo xaaladda ay saxaafaddu gudaha kala kulmayso.
KAAH ayaa xukuumadda ugu baaqay inay ilaaliso xorriyadda hadalka iyo xuquuqda saxafiyiinta, isla markaana dadka loo hayo arrimo la xiriira adeegsiga xuquuqdooda aasaasiga ah loo maro habraacyada sharciga ah.
Guddiga Xuquuqda Aadanaha Somaliland ayaa 13-kii Sebtembar sheegay inuu dabagal ku sameeyay kiisaska abwaan Ismaaciil Yuusuf Jiheeye iyo weriye Cabdiqani Baylood.
Guddigu wuxuu sheegay in labadooda lagu xiray arrimo la xiriira warbaahinta, isaga oo xusay in Jiheeye loo haysto gabay uu tiriyay, halka Baylood lagu eedaynayo inuu duubay oo baahiyay gabaygaas.
Guddigu wuxuu sidoo kale sheegay in labada qof la xiray iyada oo aan la haysan waaran, isla markaana uu walaac ka qabo habraacyada loo maray xariggooda.
Guddiga ayaa sidoo kale ka hadlay kiiska weriye Xasan Saleebaan Haaruun (Galaydh), oo CID-du xiray, balse markii dambe dib loo sii daayay.
Ururka Suxufiyiinta Somaliland ee SOLJA ayaa sidoo kale hore uga hadlay xariga Baylood, isaga oo walaac ka muujiyay habka loo maray xariga weriyaha iyo xaaladda uu ku jiro.
CPJ-na waxay 7-dii Sebtembar ugu baaqday maamulka Somaliland in weriyaha la sii daayo, iyadoo sheegtay inuu muddo ku jiray xabsiga isaga oo aan si rasmi ah maxkamad loogu soo oogin dacwad.
Kiiska Cabdiqani Baylood ayaa dib u soo nooleeyay doodda ku saabsan xaaladda xorriyadda saxaafadda iyo sida loo wajahayo saxafiyiinta ka hawlgala Somaliland.
Dhinacyada u dooda xorriyadda saxaafadda waxay ku adkeysanayaan in saxafiyiinta loo oggolaado inay gutaan waajibaadkooda, iyadoo dhinaca kale hay’adaha amniga iyo cadaaladdu ay leeyihiin awood ay ku baarayaan eedeymaha ay u arkaan inay sharciga khuseeyaan.
Arrinta muhiimka ah ayaa ah in qof kasta oo la xiro loo caddeeyo sababta xarigiisa, eedaha loo soo bandhigo hab sharci ah, isla markaana la horgeeyo maxkamad iyadoo la raacayo habraacyada sharciga.
KAAH oo beesha caalamka ugu baaqay inay fiiro gaar ah u yeelato kiiska
Ugu dambayn, KAAH wuxuu ugu baaqay beesha caalamka inay fiiro gaar ah u yeelato xaaladda uu xisbigu ku tilmaamay farqiga u dhexeeya sawirka dimuqraadiyadeed ee Somaliland dibadda looga soo bandhigayo iyo sida loola dhaqmo saxafiyiinta iyo muwaadiniinta gudaha.
Xisbiga ayaa ku celiyay baaqiisa ah in la ilaaliyo xorriyadda saxaafadda, xorriyadda hadalka iyo xuquuqda muwaadiniinta, isla markaana kiisaska dadka xiran loo maro nidaamka cadaaladda.
Kiiska Cabdiqani Baylood ayaa weli ah arrin si dhow loola socdo, iyadoo xisbiga KAAH, ururrada saxafiyiinta iyo hay’adaha xuquuqda aadanaha ay dalbanayaan in la ilaaliyo xuquuqda weriyaha iyo habraacyada sharciga ah.