Xiisad siyaasadeed iyo mid amni ayaa ka taagan degmada Caluula ee gobolka Raascasayr, kaddib iska hor-imaad maanta ka dhacay gudaha degmada oo sababay dhimashada hal qof iyo dhaawaca qof kale.
Dhacdadan ayaa timid xilli khilaaf xooggan uu ka dhex taagan yahay qaar ka mid ah xubnaha golaha deegaanka degmada iyo guddoomiyaha degmada Caluula, iyadoo 11 xubnood oo ka tirsan golaha deegaanka ay ku dhawaaqeen inay xilka ka qaadeen guddoomiyaha degmada, Axmed Maxamed Xasan oo loo yaqaan Xamari.
Xiisadda ayaa dhalisay walaac laga qabo in khilaafka siyaasadeed ee ka dhex jira maamulka degmada uu isu beddelo xaalad amni oo sii adkaata.
Qofka ku dhintay iska hor-imaadka ayaa lagu magacaabi jiray Cabdifitaax Cumar Cali Muumin, oo ahaa nin dhalinyaro ah isla markaana ahaa darawalka guddoomiyaha degmada Caluula.
Sida xogta laga helayo dhacdada lagu sheegay, Cabdifitaax ayaa ku dhintay iska hor-imaadkii maanta ka dhacay degmada, halka qof kale uu ku dhaawacmay.
Dhacdada ayaa abuurtay cabsi iyo walaac ka dhex jira dadka deegaanka, iyadoo aan weli si buuxda loo caddeyn dhammaan faahfaahinta ku saabsan sida uu iska hor-imaadku ku bilowday iyo cidda si toos ah uga dambeysay.
Dhimashada qofka dhalinyarada ah ayaa sidoo kale sii kordhisay culayska ka dhashay khilaafka siyaasadeed ee degmada.
Asalka xiisadda ayaa la xiriira khilaaf ka dhex taagan guddoomiyaha degmada Caluula iyo qaar ka mid ah xubnaha golaha deegaanka.
11 xubnood oo ka tirsan golaha deegaanka ayaa sheegay inay xilka ka qaadeen guddoomiyaha degmada, Axmed Maxamed Xasan (Xamari).
Go’aankan ayaa noqday arrinta ugu weyn ee dhalisay xiisadda hadda ka taagan Caluula, iyadoo aan weli si cad loo ogeyn sida uu u dhacay kulanka xubnaha golaha deegaanka iyo waxa saldhigga sharci u ah go’aanka ay ku sheegeen inay xilka kaga qaadeen guddoomiyaha.
Tallaabada ay qaadeen 11-ka xubnood ayaa sidoo kale abuurtay su’aalo la xiriira awoodda golaha deegaanka, tirada codadka loo baahan yahay iyo cidda sharci ahaan awoodda u leh inay xilka ka qaaddo guddoomiyaha degmada.
Golaha deegaanka degmada Caluula ayaa ka kooban 33 xubnood, kuwaas oo lagu doortay doorasho qof iyo cod ah sanadkii 2023.
Doorashada qof iyo codka ah ayaa qayb ka ahayd geeddi-socodka dhismaha goleyaasha deegaanka, iyadoo shacabka deegaanka ay si toos ah u doorteen xubnaha golaha.
Xubnaha golaha deegaanka ayaa mas’uul ka ah arrimo badan oo la xiriira maamulka degmada, adeegyada bulshada iyo matalaadda shacabka.
Sidaas darteed, khilaaf ka dhex dhasha golaha iyo hoggaanka degmada wuxuu si toos ah u saameyn karaa shaqada maamulka deegaanka iyo adeegyada ay bulshada hesho.
Tirada 11-ka xubnood ee sheegay inay xilka ka qaadeen guddoomiyaha ayaa ah qayb ka mid ah 33-ka xubnood ee golaha deegaanka.
Arrintan ayaa dhalisay dood ku saabsan haddii tirada xubnahaasi ay ku filan tahay in lagu meel mariyo xil-ka-qaadista guddoomiyaha iyo haddii ay jiraan habraacyo kale oo sharci ah oo ay tahay in la raaco.
Ilaa hadda, faahfaahin rasmi ah oo dhameystiran oo ku saabsan habraaca loo maray xil-ka-qaadista ayaan la helin.
Sidoo kale lama oga in dhammaan xubnaha kale ee golaha deegaanka ay taageersan yihiin ama ay diiddan yihiin go’aanka 11-ka xubnood.
Waxa walaaca ugu weyn leh ayaa ah in khilaafkii siyaasadeed uu gaaray heer uu sababay iska hor-imaad dhimasho iyo dhaawac leh.
Khilaafaadka siyaasadeed ee ka dhex dhasha maamullada hoose waxay mararka qaar saameyn ku yeelan karaan amniga, gaar ahaan marka ay ku lug yeeshaan kooxo ama shaqsiyaad taageersan dhinacyada isku haya maamulka.
Dhacdada maanta waxay muujinaysaa muhiimadda ay leedahay in khilaafka Caluula lagu xalliyo hannaan siyaasadeed iyo sharci, halkii uu isu beddeli lahaa iska hor-imaadyo hubeysan.
Dadka deegaanka ayaa hadda si gaar ah uga walaacsan in xiisadda ay sii xoogeysato haddii aan si degdeg ah loo helin xal.
Guddoomiyaha degmada Caluula, Axmed Maxamed Xasan (Xamari), ayaa ah shaqsiga ay 11-ka xubnood ku dhawaaqeen inay xilka ka qaadeen.
Caluula waa mid ka mid ah degmooyinka muhiimka ah ee gobolka Raascasayr, waxaana magaalada iyo deegaanka ku hareeraysan ay leeyihiin muhiimad juqraafiyeed iyo mid dhaqaale.
Xasilloonida degmada ayaa sidaas darteed muhiim u ah dadka deegaanka iyo maamulka gobolka.
Xiisad siyaasadeed oo muddo sii socota waxay saameyn ku yeelan kartaa hawlaha maamulka, amniga bulshada iyo adeegyada aasaasiga ah.
Sidoo kale, haddii khilaafku sii fido, waxaa kordhi kara walaaca laga qabo in dhinacyada siyaasadda isku haya ay taageero ka raadiyaan qaybo kale oo bulshada ka mid ah.
Dhimashada Cabdifitaax Cumar Cali Muumin ayaa xaaladda ka dhigtay mid si gaar ah u xasaasi ah.
Maadaama uu ahaa darawalka guddoomiyaha degmada, dhimashadiisa waxay dhacday iyadoo khilaafku si toos ah ugu xeeran yahay hoggaanka degmada.
Dadka deegaanka ayaa u baahan in loo xaqiijiyo amniga, iyadoo dhinacyada siyaasadeed looga baahan yahay inay muujiyaan is-xakameyn, isla markaana ay ka fogaadaan hadallo ama tallaabooyin sii hurin kara xiisadda.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in dadka dhaawacmay ay helaan daryeel caafimaad, halka dhacdada dhimashada keentayna loo baahan yahay baaritaan madax-bannaan oo lagu ogaanayo duruufihii sababay.
Xaaladda Caluula ayaa hadda ku jirta marxalad xasaasi ah, waxaana la filan karaa in maamulka gobolka iyo hay’adaha ay khusayso ay qaadaan tallaabooyin lagu dejinayo xiisadda.
Mid ka mid ah arrimaha ugu muhiimsan ayaa noqon doona in la caddeeyo xaaladda sharci ee guddoomiyaha degmada iyo go’aanka ay 11-ka xubnood ku dhawaaqeen.
Waxaa sidoo kale muhiim noqon doona in labada dhinac ay helaan fursad ay ku soo bandhigaan mowqifyadooda, si xal siyaasadeed loogu raadiyo khilaafka.
Dhanka kale, amniga degmada ayaa u baahan feejignaan dheeraad ah si looga hortago in iska hor-imaad kale uu dhaco.
Khilaafka ka taagan Caluula wuxuu u baahan yahay in lagu wajaho wada-hadal iyo hannaan sharci ah.
Maamulka degmada, golaha deegaanka iyo dhinacyada kale ee ay khusayso waa inay mudnaanta siiyaan nabadgelyada shacabka iyo sii socoshada adeegyada degmada.
Xitaa haddii ay jiraan khilaafaad ku saabsan xilka guddoomiyaha, arrimaha noocaas ah waxaa lagu xallin karaa hannaan siyaasadeed iyo sharci oo cad.
Isticmaalka awood ama isku dhacyo rabshado wata waxay halis gelin karaan nolosha dadka iyo xasilloonida degmada.
Maadaama iska hor-imaadku sababay dhimasho iyo dhaawac, waxaa muhiim ah in la sameeyo baaritaan dhab ah oo lagu ogaado wixii dhacay.
Khilaafkaas ayaa kusoo beegmay iska hor-imaad maanta ka dhacay degmada oo sababay dhimashada Cabdifitaax Cumar Cali Muumin, oo ahaa darawalka guddoomiyaha, iyo dhaawaca qof kale.