Midowga Afrika ayaa magaalada Addis Ababa ee dalka Itoobiya ku qabtay kulan wadatashi ah oo looga hadlay mustaqbalka howlgalka Midowga Afrika ee taageerada iyo xasillinta Soomaaliya (AUSSOM), iyadoo diiradda la saaray qorshaha kala-guurka amniga iyo sidii looga hortagi lahaa in dalka uu galo faaruq amni marka ciidamada Midowga Afrika ay yareeyaan ama joojiyaan joogitaankooda.
Kulanka ayaa waxaa ka qeyb galay wakiillo ka socday Madaxtooyada Soomaaliya iyo dalalka ciidamada ku biiriyay howlgalka AUSSOM, kuwaas oo ka wada hadlay xaaladda amni ee dalka, awoodda ciidamada dowladda iyo qorshaha mustaqbalka ee howlgalka Midowga Afrika.
Intii uu socday kulanka ayaa lagu soo bandhigay Qorshaha Isku-dhafan ee Kala-guurka Amniga Soomaaliya (Integrated Security Transition Plan), kaas oo loogu talagalay in lagu hago marxaladaha kala-guurka, laguna qeexo sida masuuliyadda amniga si tartiib-tartiib ah loogu wareejinayo ciidamada iyo hay’adaha amniga Soomaaliya.
Qorshahan ayaa la filayaa in loo gudbiyo Golaha Nabadda iyo Ammaanka Midowga Afrika, si ay uga doodaan una qiimeeyaan tallaabooyinka xiga ee la xiriira joogitaanka ciidamada Midowga Afrika iyo mustaqbalka howlgalka AUSSOM.
Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa kulamada la xiriira mustaqbalka howlgalka ku adkeysanaysa in bixitaanka ama dhimista ciidamada AUSSOM lagu saleeyo qiimeyn dhab ah oo ku saabsan xaaladda amniga dalka.
Dowladda ayaa dooneysa in si wadajir ah loo qiimeeyo awoodda ciidamada xoogga dalka, xaaladda goobaha ay ciidamada Midowga Afrika ka howlgalaan iyo heerka ay Soomaaliya ugu diyaarsan tahay inay si buuxda ula wareegto masuuliyadda amniga.
Walaaca ugu weyn ayaa ah in haddii ciidamada AUSSOM ay si degdeg ah uga baxaan deegaannada ay hadda ku sugan yihiin, iyadoo aan la helin ciidamo Soomaaliyeed oo awood u leh inay la wareegaan fariisimaha iyo masuuliyadaha amni, ay ka dhalan karto firaaq ay Al-Shabaab ka faa’iideysan karto.
Arrintan ayaa si gaar ah muhiim ugu ah gobollada ay ciidamada Midowga Afrika ka taageeraan ciidamada Soomaaliya, maadaama joogitaankooda uu door ku leeyahay sugidda xarumaha muhiimka ah, waddooyinka isku xira magaalooyinka iyo taageerada hawlgallada milatari.
Mustaqbalka howlgalka AUSSOM ayaa wajahaya caqabado dhowr ah, kuwaas oo ay ugu waaweyn yihiin maalgelinta, taageerada saadka iyo awoodda ciidamada Soomaaliyeed ee la wareegaya masuuliyadda amniga.
Warbixin ay 9-kii November 2026 baahisay xarunta falanqaynta Amani Africa ayaa sheegtay in howlgalka uu wajahayo hubanti la’aan la xiriirta taageerada dhaqaale iyo saadka, gaar ahaan mustaqbalka taageerada ay Qaramada Midoobay siiso ciidamada Midowga Afrika. Warbixintu waxay sidoo kale tilmaantay in Golaha Nabadda iyo Ammaanka Midowga Afrika uu qorsheynayay inuu 10-ka November ka yeesho kulan gaar ah oo looga hadlayo xaaladda AUSSOM iyo mustaqbalkeeda.
Sidoo kale, shirkii aan caadiga ahayn ee dalalka ciidamada ku biiriyay AUSSOM ee lagu qabtay Kampala bishii July 2026 ayaa lagu adkeeyay baahida loo qabo maalgelin joogto ah, tababar, taageero sirdoon iyo dhisidda awoodda Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed.
Dalalka ciidamada ku biiriya howlgalka ayaa sidoo kale ka hadlay sidii loo heli lahaa qorshe isku-dubaridan oo lagu maareeyo kala-guurka, si aanay u lumin horumarka amni ee la sheegay in laga sameeyay Soomaaliya.
Mid ka mid ah arrimaha ugu waaweyn ee saameynaya mustaqbalka AUSSOM ayaa ah taageerada saadka ee ay bixiso Xafiiska Taageerada Qaramada Midoobay ee Soomaaliya (UNSOS).
UNSOS ayaa ciidamada AUSSOM ka taageera adeegyo muhiim ah oo ay ka mid yihiin saadka, gaadiidka, taageerada caafimaadka iyo adeegyada kale ee lagama maarmaanka u ah howlgallada ciidamada.
Qaraarka Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay ee tirsigiisu yahay 2809, oo la ansixiyay 2025, ayaa oggolaaday in howlgalka AUSSOM uu sii shaqeeyo ilaa 31-ka December 2026, iyadoo sidoo kale la sii wadayo taageerada saadka ee Qaramada Midoobay.
Dhanka kale, madaxa ku-meelgaarka ah ee UNSOS, Qurat-ul-Ain Sadozai, ayaa 12-kii November 2026 lagu sheegay warbixin rasmi ah inay booqatay xarumaha AUSSOM ee Baydhabo, Jowhar iyo Beledweyne, halkaas oo ay kula kulantay saraakiisha ciidamada iyo mas’uuliyiinta howlgalka.
Kulamadaas waxaa looga hadlay baahiyaha saadka, caqabadaha amni iyo sidii loo xaqiijin lahaa kala-guur nidaamsan oo aan hakad gelin taageerada ciidamada ku sugan Soomaaliya.
Qorshaha Isku-dhafan ee Kala-guurka Amniga Soomaaliya ayaa muhiim u noqon kara dejinta jadwal iyo habraac cad oo lagu qeexayo masuuliyadda ay kala wareegayaan ciidamada Midowga Afrika iyo kuwa Soomaaliya.
Waxaa la filayaa in qorshuhu diiradda saaro dhowr arrimood oo muhiim ah, sida awoodda ciidamada Soomaaliyeed, tirada iyo goobaha ay ciidamada AUSSOM ka howlgalaan, taageerada saadka, tababarka ciidamada iyo qaabka loo ilaalinayo deegaannada ay ciidamada Midowga Afrika ka baxaan.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in qorshaha lagu caddeeyo cidda qaadanaysa masuuliyadda amniga magaalooyinka iyo fariisimaha istiraatiijiga ah, iyo sida loo xaqiijinayo in ciidamada Soomaaliyeed ay helaan agabka iyo taageerada ay u baahan yihiin.
Haddii aan arrimahaas si wanaagsan loo qorsheyn, waxaa dhici karta in kala-guurka amniga uu la kulmo caqabado, taas oo saameyn ku yeelan karta dadaallada dowladda ee ka dhanka ah Al-Shabaab.
Mid ka mid ah walaacyada ugu waaweyn ee laga qabo dhimista ama bixitaanka ciidamada Midowga Afrika ayaa ah in Al-Shabaab ay ka faa’iideysan karto meelaha ay ka baxaan ciidamada, haddii aanay jirin ciidan Soomaaliyeed oo si degdeg ah ula wareega masuuliyadda amniga.
Kooxdu waxay isku dayi kartaa inay dib ugu soo laabato deegaanno laga saaray, weerarro ku qaaddo fariisimaha ciidamada ama carqaladeyso isu socodka waddooyinka muhiimka ah.
Sidaas darteed, qorshaha kala-guurka amniga ma aha oo keliya arrin ku saabsan bixitaanka ciidamada shisheeye, balse wuxuu si toos ah ula xiriiraa awoodda dowladda Soomaaliya ee ilaalinta deegaannada iyo sii wadidda dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab.
Mustaqbalka AUSSOM wuxuu noqonayaa mid si dhow ugu xiran sida dowladda Federaalka, Midowga Afrika, Qaramada Midoobay iyo dalalka ciidamada ku biiriya howlgalka ay uga heshiiyaan qorshaha kala-guurka.
Waxaa jira laba arrimood oo isku mar muhiim ah: in Soomaaliya ay si tartiib-tartiib ah ula wareegto masuuliyadda amnigeeda, iyo in aan la dedejin bixitaanka ciidamada taageerada siiya ciidamada dowladda iyadoo aan la hubin awoodda lagu buuxinayo boosaskooda.
Ugu dambeyn, qorshaha loo gudbinayo Golaha Nabadda iyo Ammaanka Midowga Afrika ayaa noqon kara tallaabo muhiim ah oo lagu go’aaminayo jihada xigta ee howlgalka AUSSOM. Hase yeeshee, weli waxaa la sugayaa faahfaahinta rasmiga ah ee qorshaha, jadwalka kala-guurka iyo go’aannada ay gaaraan Midowga Afrika iyo dalalka ciidamada ku biiriya Soomaaliya.
