Su’aasha ugu weyn ma aha oo keliya inta ciidan ee Soomaaliya sii joogi doona, balse waa waxa ay joogitaankoodu ka beddeli doonaan xaaladda amni, muddada ay joogayaan iyo sida ay uga qayb qaadanayaan dhismaha ciidan Soomaaliyeed oo awood u leh inuu dalka oo dhan sugo.
Qaraarka Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay tirsigiisu yahay 2809, ee la ansixiyay dhammaadkii 2025, wuxuu AUSSOM u oggolaaday inay Soomaaliya ka hawlgasho ilaa 31-ka Diseembar 2026, iyadoo loo oggolaaday ilaa 11,826 askari iyo boolis isugu jira, kuwaas oo ay ku jiraan 680 boolis ah.
Hase yeeshee, waxaa muhiim ah in la kala saaro kordhinta tirada ciidamada iyo sii joogista ama ilaalinta tirada hadda la oggol yahay. Warbixinta Qaramada Midoobay ee Oktoobar 2026 waxay xustay baahida loo qabo in la ilaaliyo heerka ciidamada iyo goobaha ay ka hawlgalaan, si aanay u dhalan firaaqo amni. Sidaas darteed, xogta la heli karo waxay muujinaysaa baahida joogitaan joogto ah, balse keligeed ma caddaynayso in tirada ciidamada si rasmi ah loo kordhiyay.
Sababta ugu weyn waa xaaladda amni ee dalka oo aan weli gaarin heer ay ciidamada Soomaaliyeed si buuxda ula wareegi karaan dhammaan mas’uuliyadaha amniga.
Warbixinta Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay ee 29-ka Oktoobar 2026 ayaa sheegtay in ciidamada Soomaaliya, iyagoo taageero ka helaya AUSSOM iyo saaxiibbada caalamiga ah, ay sii wadeen howlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab. Hase yeeshee, kooxda ayaa weli ah khatarta ugu weyn ee amniga, gaar ahaan koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya.
Arrintani waxay muujinaysaa in ka bixitaanka ama dhimista ciidamada Midowga Afrika xilli aan la xaqiijin awoodda ciidamada gudaha ay abuuri karto caqabado amni. Deegaannada ay ciidamada shisheeye ka baxaan waxay u baahan yihiin ciidan Soomaaliyeed oo diyaar u ah inuu la wareego saldhigyada, waddooyinka iyo xarumaha muhiimka ah.
Muddo dheer ayay Soomaaliya ku tiirsaneyd taageerada ciidamada Midowga Afrika, tababarka, saadka iyo taageerada caalamiga ah. Inkasta oo ciidamada xoogga dalka ay sameeyeen horumar dhinacyo kala duwan ah, haddana waxaa weli jira baahiyo la xiriira qalabka, mushaaraadka, saadka, tababarka iyo isku-duwidda ciidamada.
Warbixinta Qaramada Midoobay waxay sheegtay in UNSOS ay taageero saadka ah siisay ilaa 20,900 oo ka tirsan ciidamada ammaanka Soomaaliya, isla markaana ay taageertay hawlgallada AUSSOM ee 49 goobood. Waxay sidoo kale tilmaantay in tabar-darrada maalgelinta ay mararka qaar sababtay hakad ku yimid gaarsiinta shidaalka iyo raashinka ciidamada Soomaaliyeed.
Taasi waxay muujinaysaa in dhibaatadu aysan ku koobnayn tirada askarta, balse ay sidoo kale ku saabsan tahay awoodda lagu maamulo, lagu qalabeeyo laguna joogteeyo ciidamada.
Arrin kale oo muhiim ah ayaa soo baxday 16-kii Nofeembar 2026, markii warbaahinta UG Diplomat ay sheegtay in Mareykanku dib u rogay go’aan hore oo ku saabsanaa joojinta taageerada dhaqaale ee hawlgallada amniga Soomaaliya, isla markaana uu taageeray cusboonaysiinta taageerada UNSOS iyo AUSSOM.
Warbixintu waxay sheegtay in taageeradaasi muhiim u tahay bixinta shidaalka, cuntada, biyaha, gaadiidka, adeegyada caafimaadka iyo dayactirka qalabka ciidamada Midowga Afrika.
Haddii taageerada dhaqaale ay joogto noqoto, waxay ka caawin kartaa AUSSOM inay sii waddo hawlgalladeeda. Hase yeeshee, maalgelin aan la hubin ama mar kasta ku xiran go’aannada siyaasadeed ee dalalka deeq-bixiyeyaasha waxay abuuri kartaa dhibaatooyin dhinaca qorsheynta iyo hawlgalka ah.
Uganda iyo mustaqbalka ciidamada Midowga Afrika
Warbixin la daabacay 16-kii Nofeembar 2026 ayaa sheegtay in Uganda ay qorsheyneyso inay dhammaan ciidamadeeda kala baxdo Soomaaliya dhammaadka 2027, taas oo su’aalo ka dhalisay mustaqbalka AUSSOM iyo sida loo buuxin doono kaalinta ciidamada Uganda.
Haddii qorshahaas la fuliyo, waxaa muhiim noqon doonta in Midowga Afrika iyo dowladda Soomaaliya ay hore u diyaariyaan qorshe lagu hubinayo in bixitaanka ciidamada Uganda uusan keenin meel bannaan oo amni.
Waxaa kale oo loo baahan yahay in la ogaado dalalka kale ee diyaar u ah inay sii wadaan ama kordhiyaan ka-qaybgalka ciidamada, iyo sida loo dammaanad qaadi doono maalgelinta hawlgalka.
Khilaafka siyaasadeed ma saameyn karaa amniga?
Warbixinta Qaramada Midoobay ee Oktoobar 2026 waxay xustay in khilaafaadka la xiriira doorashooyinka, wax-ka-beddelka dastuurka iyo awoodaha hay’adaha dowladda ay sii wadeen xiisadaha siyaasadeed, iyadoo sidoo kale la soo sheegay dagaallo ka dhacay qaybo ka mid ah Koonfur Galbeed iyo Puntland.
Marka khilaafaadka siyaasadeed ay saameeyaan wada-shaqeynta hay’adaha amniga, waxaa adkaan karta in si mideysan loo qorsheeyo dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab.
Sidaas darteed, joogitaanka ciidamada Midowga Afrika waa in lagu daraa dadaal siyaasadeed oo lagu xoojinayo wada-shaqeynta dowladda dhexe iyo maamul-goboleedyada. Haddii aan la helin is-afgarad siyaasadeed, waxaa adkaan karta in guulaha amni loo beddelo xasillooni waarta.
Khatarta ka dhalan karta bixitaan degdeg ah
Waxaa jira walaac laga qabo in haddii ciidamada Midowga Afrika ay ka baxaan goobaha ay joogaan iyada oo aan la diyaarin ciidan Soomaaliyeed oo la wareega, ay Al-Shabaab ka faa’iideysan karto xaaladdaas.
Tusaale ahaan, haddii saldhig ciidan laga guuro iyadoo aan la helin ciidan beddela, waxaa dhici karta in kooxda ay isku daydo inay dib ugu soo laabato deegaannadaas, carqaladeyso isu-socodka dadka iyo gaadiidka, ama weerarro ka fuliso waddooyinka muhiimka ah.
Qaramada Midoobay ayaa warbixinteeda ku xustay in qorshaha kala-guurka amniga uu u baahan yahay in si taxaddar leh loo fuliyo, isla markaana la ilaaliyo goobaha ay AUSSOM ka hawlgasho si aanay u dhalan firaaqo amni.
Dowladda Soomaaliya waxaa horyaalla dhowr arrimood oo muhiim ah. Marka koowaad, waa inay yeelataa qorshe cad oo muujinaya goobaha ay ciidamada Midowga Afrika joogaan, goobaha ay ciidamada Soomaaliyeed la wareegi karaan iyo meelaha weli u baahan taageero dheeraad ah.
Marka labaad, waa in la dardargeliyo dhismaha ciidamada qaranka, gaar ahaan tababarka, qalabeynta, mushaaraadka iyo nidaamka taliska. Ciidanka la wareegaya saldhigyada waa inuu haystaa awood uu ku difaaci karo, kuna sii hayn karo goobahaas.
Marka saddexaad, waa in la xoojiyaa wada-shaqeynta dowladda federaalka iyo dowlad-goboleedyada, si aanay khilaafaadka siyaasadeed u wiiqin hawlgallada amniga.

