Israsaaseyn xooggan oo sababtay dhimashada qof shacab ah ayaa saqdii dhexe ee xalay ka dhacday magaalada Beledweyne ee xarunta gobolka Hiiraan, taasoo dhexmartay ciidanka Macawiisleyda gobolka Hiiraan iyo ciidamo ka tirsan ilaalada gaarka ah ee Madaxweyne ku-xigeenka dowlad-goboleedka Hirshabeelle, Cabdifitaax Xasan Afrax.
Wararka hordhaca ah ee laga helayo magaalada ayaa sheegaya in iska horimaadku dhacay xilli ay magaalada ku sugnaayeen ciidamo kala taabacsan dhinacyada siyaasadeed ee isku haya maamulka gobolka Hiiraan iyo dowlad-goboleedka Hirshabeelle.
Israsaaseynta ayaa la sheegay inay sababtay geerida hal haweeney oo shacab ah, iyadoo ilaa hadda aan la soo sheegin khasaare kale oo nafeed. Faahfaahin rasmi ah lagama hayo sida ay haweeneydu ugu geeriyootay rasaasta iyo cidda ay ka timid.
Dadka ku nool magaalada Beledweyne ayaa sheegay inay habeenkii maqlayeen dhawaqa rasaas xooggan, taasoo cabsi ku abuurtay shacabka, gaar ahaan dadka ku nool xaafadaha ay ka dhaceen dhaqdhaqaaqyada ciidamada.
Xaaladda magaalada ayaa markii dambe la sheegay inay degganaatay, hase yeeshee weli waxaa jira walaac laga qabo in xiisadda siyaasadeed ay mar kale isu beddesho dagaal hubeysan.
Iska horimaadkan ayaa kusoo aadaya xilli magaalada Beledweyne ay muddooyinkii dambe ka taagnaayeen khilaafaad siyaasadeed iyo kuwo maamul oo u dhexeeya dhinacyo doonaya in gobolka Hiiraan yeesho maamul u gaar ah iyo maamulka Hirshabeelle oo ku adkeysanaya jiritaanka iyo awoodda dowlad-goboleedka.
Macawiisleyda gobolka Hiiraan ayaa door weyn ku leh amniga iyo dagaalka lagula jiro Al-Shabaab, balse kooxaha hubeysan ee deegaanka ayaa sidoo kale qeyb ka noqday khilaafaadka siyaasadeed ee ka taagan magaalada.
Dhinaca kale, Madaxweyne ku-xigeenka Hirshabeelle, Cabdifitaax Xasan Afrax, ayaa dhowaan gaaray Beledweyne, isagoo sheegay inuu doonayo inuu la kulmo bulshada, odayaasha dhaqanka iyo siyaasiyiinta tabashooyinka ka qaba maamulka Hirshabeelle.
Afrax ayaa xilligaas sheegay inuu doonayo in dadka reer Hiiraan la yeesho wada-hadal, isla markaana uu wax ka qabto tabashooyinka ay qabaan.
Safarkiisa ayaa kusoo beegmay xilli magaalada ay joogeen siyaasiyiin iyo ciidamo kale oo hubeysan, taasoo sare u qaadday xiisadda amni.
Mid ka mid ah arrimaha walaaca ku haya dadka Beledweyne ayaa ah joogitaanka ciidamo kala duwan oo aan si buuxda u wadaagin hal talis iyo amar ciidan.
Ciidamada Macawiisleyda iyo kuwa ilaaliya mas’uuliyiinta Hirshabeelle ayaa ku sugan magaalada, iyadoo ay jiraan kala aragti duwanaansho ku saabsan maamulka gobolka iyo awoodda hay’adaha dowladda.
Xaaladdan ayaa dhalisay su’aalo ku saabsan cidda mas’uuliyadda amniga magaalada leh, sida loo maareeyo dhaqdhaqaaqa ciidamada iyo habka looga hortagayo in khilaafaadka siyaasadeed ay sababaan iska horimaadyo hubeysan.
Warbixinno hore oo laga qoray xaaladda Beledweyne ayaa sidoo kale tilmaamay in xiisadda u dhexeysa dhinacyada kala duwan ay gaartay heer ay ciidamo isku horfadhiyaan magaalada, iyadoo ay jireen digniino ku saabsan halista isku dhaca.
Dadka ku nool Beledweyne ayaa walaac xooggan ka muujiyay rasaasta habeenkii laga maqlayo magaalada iyo isku dhowaanshaha ciidamada hubeysan.
Shacabka ayaa ka cabsi qaba in iska horimaadyada noocan ah ay sii bataan, isla markaana ay saameeyaan noloshooda maalinlaha ah, ganacsiga, isku socodka gaadiidka iyo adeegyada bulshada.
Dhimashada haweeneyda rayidka ah ayaa sii kordhisay walaaca, iyadoo dadka deegaanka ay doonayaan in la ilaaliyo shacabka aan wax lug ah ku lahayn khilaafaadka siyaasadeed iyo kuwa amni.
Dadka magaalada ayaa sidoo kale ka cabsi qaba in xiisadda sii socota ay sababto barakac, hakad ku yimaada ganacsiga iyo in shacabka ay ku adkaato inay habeenkii si xor ah u dhaqaaqaan.
Israsaaseyntan ayaa mas’uuliyad dheeraad ah saareysa maamulka Hirshabeelle, dowladda Federaalka iyo hoggaanka ciidamada ku sugan gobolka Hiiraan.
Waxaa muhiim ah in si degdeg ah loo baaro sababta keentay iska horimaadka, lana ogaado cidda rasaasta furtay iyo xaaladda ciidamada labada dhinac.
Sidoo kale, waxaa loo baahan yahay in la caddeeyo sida ay haweeneyda shacabka ah ku geeriyootay, lana hubiyo in ehelkeeda la gaarsiiyo xogta iyo taageerada ay u baahan yihiin.
Dowladda Federaalka iyo maamulka Hirshabeelle waxaa horyaalla caqabadda ah inay xal siyaasadeed u helaan tabashooyinka ka jira gobolka, si aan khilaafka maamulka loogu beddelin dagaal ay ku waxyeelloobaan dadka shacabka ah.
Dhacdooyinka isdaba jooga ah ee ka dhacaya Beledweyne ayaa muujinaya in xaaladda gobolka Hiiraan aysan ku koobnayn khilaaf ku saabsan magacaabista mas’uuliyiinta ama maamulka Hirshabeelle, balse ay si toos ah u saameynayso amniga magaalada.
Dadka reer Beledweyne ayaa hadda sugaya in maamulka iyo hay’adaha amniga ay tallaabo cad ka qaadaan dhacdadan, lana xaqiijiyo in aan mar kale shacabka lagu waxyeelleyn rasaasta iyo khilaafaadka siyaasadeed.

