MUQDISHO (KAAB TV) -Canshuurta 5% ee canshuurta iibka ah ee lagu soo rogo magaalada Muqdisho ayaa kicisay mucaaradad ballaaran, iyadoo shacabka iyo ganacsatada ay cabasho weyn ka muujiyeen waxa ay u arkaan culeys dhaqaale oo dheeri ah oo ku yimid jawi dhaqaale oo markii horeba caqabad ku ahaa.
Dareenka dadweynaha ee Muqdisho ayaa si xad dhaaf ah u diiddan canshuurta, gaar ahaan ku dhaqanka wax kala iibsiga digital-ka ah. Baraha bulshada oo ay ku jirto X, ayaa waxaa hareeyay cabashooyin ka imaanaya isticmaalayaasha ku doodaya in canshuurtan ay uga sii dari doonto qiimaha sare ee nolosha.
Qaybta ganacsigu waxay kaga jawaabtay ficillo xooggan. Suuqyada waaweyn sida Bakaaraha ayaa xirmay cabasho ay muujiyeen, waxaana ganacsatada ganacsigu ay ku dhawaaqeen shaqo joojin guud oo magaalada ah, iyagoo diiday inay bixiyaan canshuurta. Talaabadani waxay astaan u tahay mucaaradnimadooda qoto dheer, iyaga oo ujeedadoodu tahay inay muujiyaan mudaaharaadkooda dhaqaale iyagoo joojinaya dhaqdhaqaaqyada ganacsi.
Iyada oo laga jawaabayo, dawladdu, iyada oo adeegsanaysa wasiirkeeda Maaliyadda, waxay la macaamilootay hoggaamiyeyaasha ganacsiga, taasoo muujinaysa rabitaanka gorgortanka ama caddaynta hirgelinta canshuurta. Habkani wuxuu soo jeedinayaa isku dayga lagu yareynayo dib-u-celinta iyadoo la sharxayo baahida canshuurta iyo faa’iidooyinka suurtagalka ah.
Si kastaba ha ahaatee, canshuurtu kaliya ma kicin walaac dhaqaale laakiin sidoo kale xiisado siyaasadeed. Jubbaland oo ka mid ah maamul goboleedyada, ayaa si toos ah u diiday canshuurta dowladda Federaalka, iyadoo kula talisay ganacsatada deegaanka inay iska indha tiraan. Dib-u-dhacan gobolku waxa uu hoosta ka xariiqayaa sheeko-siyaasadeed ballaadhan oo ku saabsan federaalaynta iyo isu-dheellitirka awoodda maamulka dhexe iyo deegaanka.
Dhaqaale ahaan, canshuurtu waxay wiiqi kartaa kobaca dhaqaalaha dhijitaalka ah, oo ah waax muhiim u ah Soomaaliya halkaas oo adeegyada lacagta mobilada ay muhiim u yihiin. Dhaleeceyntu waxay ka baqayaan in canshuurtu ay joojin karto isticmaalka adeegyadan, taasoo saameyn ku yeelanaysa ka mid noqoshada maaliyadeed.
Mucaaradnimada cashuurtan waxa ay dhaafsiisan tahay saamayn dhaqaale oo kaliya; waxay taabanaysaa arrimaha qoto dheer ee matalaadda, daah-furnaanta siyaasadda dhaqaalaha, iyo ka jawaabista dawladda ee daryeelka bulshada. Dadka deegaanka iyo ganacsatadu waxay si isku mid ah is weydiinayaan cadaaladda nidaamka canshuuraha, gaar ahaan marka la eego xaaladda soo kabashada dhaqaalaha iyo horumarka.
Dawladdu waxay isku arkaysaa isgoys, iyada oo u baahan inay isu dheelli tirto dakhli soo saarka iyo daryeelka muwaadiniinta. Wadahadalka Wasiirka Maaliyaddu uu la yeeshay dhinacyada ay khuseyso ayaa muujinaya dadaal lagu doonayo in lagu soo afjaro farqigaas, inkastoo waxtarka dadaalladan aan la hubin.
Dhacdadan ka dhacday Muqdisho ayaa iftiiminaysa duluc ballaadhan oo ah hubanti la’aan dhaqaale iyo jaah-wareer siyaasadeed, halkaas oo cashuurta cusubi noqotay xudunta cabashooyinka la xidhiidha maamulka, siyaasadda dhaqaalaha iyo qaybsiga dakhliga cashuuraha.
Natiijadii ka soo baxday hirgelinta canshuurtan waxay tusaale u noqon kartaa siyaasadda dhaqaalaha mustaqbalka ee Soomaaliya, gaar ahaan sida ay dowladdu ula macaamilayso muwaadiniinteeda arrimaha maaliyadda.