Ciidamo iyo gaadiid dagaal oo la sheegay inay ka tirsanaayeen cutubyo ka tirsan Maamulka Waqooyi Bari ee Soomaaliya, kuwaas oo ku sugnaa gobolka Sanaag, ayaa la sheegay inay gelinkii dambe ee Axaddii ka baxeen fariisimihii ay ku sugnaayeen, una dhaqaaqeen dhinaca magaalada Ceerigaabo oo ay maamusho Somaliland.
Wararka laga helayo dhacdadan ayaa sheegaya in ciidamadaasi ay ka baxeen deegaanka Fiqi-Fuliye, iyagoo watay laba gaari oo tikniko ah oo ay ku rakiban yihiin qoryaha dagaalka iyo gaari nooca Land Cruiser VX ah.
Sida ay baahisay warbaahinta Somaliland Standard 16-kii Nofeembar 2026, ciidamada iyo gaadiidka la socday ayaa gaaray dhinaca Ceerigaabo. Warbixinta ayaa sidoo kale sheegtay in mid ka mid ah gawaarida uu lahaa xildhibaan hore uga tirsanaa baarlamaanka Maamulka Waqooyi Bari oo isaguna hore ugu wareegay magaalada Hargeysa.
Ilo laga soo xigtay saraakiil ka tirsan ciidamada Somaliland ayaa sheegay in ciidamadaasi ay qeyb ka ahaayeen cutubyo loo diyaarinayay Taliska 26-aad ee Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, kaas oo dowladda federaalku qorsheyneysay inay ka hirgeliso gobolka Sool.
Hase yeeshee, faahfaahinta tirada ciidamada, sababta ay uga baxeen fariisimahooda iyo xaaladda rasmiga ah ee gaadiidka la socday weli waxay u baahan yihiin xaqiijin madax-bannaan.
Dhacdadan ayaa dhalisay su’aalo ku saabsan isku-duubnida ciidamada Maamulka Waqooyi Bari iyo sida ay u saameyn karto qorshayaasha amni ee laga wado gobollada Sool iyo Sanaag.
Haddii ay xaqiijiso in ciidamo ka tirsanaa cutubyo loo diyaarinayay Taliska 26-aad ay dhinaca Somaliland u wareegeen, arrintu waxay noqon kartaa caqabad soo wajahda qorshaha dowladda federaalka ee dhismaha iyo isku-dubbaridka ciidamada ka howlgeli doona deegaannadaas.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in la ogaado in ciidamadu aysan ku koobnayn oo keliya hubka iyo gaadiidka ay wataan, balse ay la socdaan xog ku saabsan goobihii ay ka howlgeli jireen, qaab-dhismeedka cutubyada iyo xaaladda amni ee deegaanka.
Si kastaba, lama hayo xog rasmi ah oo caddeyneysa in bixitaankani uu yahay go’aan ay wada qaateen cutub ciidan oo dhan ama inuu yahay tallaabo ay qaadeen askar gaar ah.
Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa dadaallo ku bixinaysay dhismaha iyo diyaarinta cutubyo ciidan oo loogu talagalay inay ka howlgalaan deegaannada Sool iyo dhulka uu Maamulka Waqooyi Bari sheegto inuu maamulo.
Taliska 26-aad ayaa ka mid ah qorshayaasha la xiriira dhismaha awood ciidan oo dowladda federaalku dooneyso inay ku xoojiso joogitaankeeda deegaannadaas.
Arrintan ayaa hore u dhalisay muran siyaasadeed, iyadoo Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro), uu 3-dii Nofeembar 2026 ka hadlay qorshaha la xiriira ciidamo federaal ah oo la sheegay in loo diyaarinayo inay ka howlgalaan bariga gobolka Sool.
Cirro ayaa muujiyay diidmo ku saabsan qorshahaas, isaga oo sheegay in Somaliland ay ka walaacsan tahay dhaqdhaqaaqyada milatari ee dowladda federaalka. Hadalladiisa ayaa muujinayay in arrinta ciidanka 26-aad ay noqotay qodob xasaasi ah oo sii kordhin kara khilaafka labada dhinac.
Dhacdadan ayaa ku soo beegmaysa xilli maalmihii u dambeeyay laga dareemayay dhaqdhaqaaqyo ciidan deegaanno ka tirsan gobolka Sool iyo qaybo ka mid ah Sanaag.
Somaliland ayaa baahisay muuqaallo muujinaya ciidamadeeda oo ku jira diyaar-garow, taas oo timid xilli uu jiro muran ku saabsan cidda maamuleysa deegaannada ay isku hayaan Somaliland iyo Maamulka Waqooyi Bari.
Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Cirro, ayaa horay u sheegay inuu doonayo in arrimaha deegaannada uu Maamulka Waqooyi Bari gacanta ku hayo lagu wajaho hannaan nabadeed.
Hase yeeshee, dhaqdhaqaaqyada ciidanka iyo hadallada siyaasadeed ee labada dhinac ayaa muujinaya in xaaladda amni ay weli tahay mid xasaasi ah, iyadoo aan la ogeyn sida ay dhinacyadu uga jawaabi doonaan dhacdooyinka cusub.
Khilaafka u dhexeeya Somaliland iyo Maamulka Waqooyi Bari wuxuu salka ku hayaa muran siyaasadeed, maamul iyo awood ciidan oo la xiriira deegaannada Sool, Sanaag iyo Cayn.
Kadib dagaalladii Laascaanood ee 2023, ciidamada Somaliland waxay ka baxeen magaalada Laascaanood, waxaana deegaankaas ka hanaqaaday maamulkii SSC-Khaatumo, kaas oo markii dambe loo beddelay Maamulka Waqooyi Bari, lana aqoonsaday inuu yahay dowlad-goboleed ka tirsan nidaamka federaalka Soomaaliya.
Dhinaca kale, Somaliland waxay weli sheegataa deegaanno ka tirsan Sool iyo Sanaag, halka Maamulka Waqooyi Bari uu ku doodayo in gobolladaasi ay qeyb ka yihiin dhulkiisa maamul.
Warbixin ay soo saartay Hay’adda Magangelyada Midowga Yurub (EUAA) bishii Juun 2026 ayaa muujisay in awoodda maamul ee deegaannada Sanaag aysan isku mid ahayn. Qaybo ka mid ah galbeedka gobolka, oo ay ku jirto Ceerigaabo, waxaa maamuleysay Somaliland, halka deegaanno kale ay ku sugnaayeen maamulo iyo xoogag kala duwan.
Tani waxay muujineysaa in gobolka Sanaag uu yahay deegaan ay ka jiraan dano siyaasadeed iyo kuwo amni oo isdiiddan, taas oo ka dhigaysa dhaqdhaqaaq kasta oo ciidan mid saameyn ku yeelan kara xaaladda guud ee gobolka.
Dhanka kale, dowladda federaalka Soomaaliya ayaa laga sugayaa inay caddeyso xiriirka ay ciidamadan la lahaayeen Taliska 26-aad iyo sida ay u saameyn karto qorshaha dhismaha ciidamada qaranka ee deegaannadaas.
Haddii aan si degdeg ah loo helin xog rasmi ah, waxaa dhici karta in warar kala duwan iyo sheegashooyin iska soo horjeeda ay sii kordhiyaan xiisadda siyaasadeed.
Dhaqdhaqaaqyada ciidan ee ka socda Sool iyo Sanaag waxay imaanayaan iyadoo labada dhinac ay weli ku kala aragti duwan yihiin mustaqbalka siyaasadeed iyo maamulka deegaannada.
Ka bixitaanka ciidamada Fiqi-Fuliye, haddii la xaqiijiyo, wuxuu noqon karaa dhacdo saameyn ku yeelata isku-dheellitirka ciidamada ee deegaanka, gaar ahaan haddii ay jiraan cutubyo kale oo ku sugan fariisimo kala duwan.
Waxaa sidoo kale jirta baahi loo qabo in dhinacyada ay ka fogaadaan tallaabooyin ciidan oo keeni kara iska horimaad, maadaama shacabka ku nool deegaannadaasi ay hore u soo mareen colaado iyo barakac.
Xalka waara wuxuu u baahan yahay wada-hadal siyaasadeed, heshiis ku saabsan maamulka deegaannada iyo in laga fogaado in khilaafka lagu xalliyo awood ciidan.

