Nairobi (KAAB TV) – Dhibaato kale ayaa ku soo wajahan ganacsatada muguka iyadoo saddexda ismaamul ee waqooyi bari ee Wajeer, Garissa, iyo Mandhera ay ka dhawaajiyeen inay ku biiraan kowntiga xeebta si ay u mamnuucaan.
Arrintan ayaa ku soo beegmaysa iyadoo kowntiga Kwale lagu wado in uu noqdo maamulkii ugu horeeyay ee gobolka xeebta si uu dagaalka ka dhanka ah muguka iyo Miraa uu gaarsiiyo ciqaab ciqaab ah iyadoo la soo saarayo canshuuro cusub oo sharci noqon doona todobaadkan.
Ganacsatada ku hawlan ganacsiga hadda waa inay la dagaallamaan korodhka cashuuraha ilaa 100%
Kicinta caleenta cagaaran waxay ahayd mawduuc gadaal iyo gadaal u dhexeeya gobollada xeebta iyo gobollada miraa iyo muguka ee koraya ee Meru iyo Embu. W
Iyadoo ismaamulada Mombasa iyo Kilifi ay ku dhawaaqeen in laga mamnuucay maandooriyaha, countiga Kwale waxa uu sare u qaaday iska caabinta isaga oo qaadaya tillaabooyin looga dan leeyahay in lagu dhufto meelaha ay dhibaatada ugu badan ka soo gaarto ganacsatada kiciya.
Sharciga maaliyadda ee kowntiga Kwale 2024 ayaa soo jeediyay isbedel weyn oo lagu sameeyo canshuuraha laga qaado ganacsatada ka ganacsada miraa iyo muguka labadaba.
Marka sharciga la ansixiyo, dadka doonaya in ay sii wadaan ka ganacsiga badeecadaha waxa ay hadda bixinayaan kontan kun oo shilin oo hal shati iyo ruqsad ganacsi, halka ay hadda tahay 10,000 oo shilin.
Canshuurta lagu dalaci doono rarida muguka iyo miiraha ee gobolka ayaa sidoo kale si aad ah loo kordhin doonaa.
Qiimaha lagu soo dajinayo hal xabo oo ka mid ah maandooriyeyaasha, oo ku kacaya 10,000 oo shilinka dalka ah, ayaa hadda noqonaysa 80,000 oo shilinka dalka ah.
Culayska Probox-ku waxa uu hadda qiimihiisu yahay 60,000, halka uu ka ahaa 10,000, halka Canter-ka dalagga ahi uu hadda ku kacayo qofka ganacsadaha ah 100,000 si uu u dejiyo shixnad, halka gaadhiga 15 tan ka badan uu ku kacayo 300,000 oo shilin in laga soo dejiyo Kwale.
Kharashka ayaa sidoo kale lagu kordhin doonaa gaadiidleyda yaryar ee muguka iyo miiraha. rarka mooto bajaajta ayaa hadda qiimaheedu yahay 30,000 oo shilin, halka uu markii hore ahaa 3,000 oo shilinka dalka ah, halka jawaanka la midka ah uu ka guuri doono 2,500 ilaa 20,000. Qaybta cusub ee tuk-tuk waxay ku kacaysaa 40,000 rarkiiba si loo dejiyo gobolka.
Cashuuruhu waa hal cabbir oo lagu isku dayo in la xaddido isticmaalka kiciyeyaasha degmada. Laakin xittaa ka hor inta aan canshuuraha la sharciyeynin oo la dhaqan gelin, tallaabadan ayaa kicinaysa falcelinno kala duwan oo ka jira degmada.
Iyada oo ay socdaan isku dayadan xiisaha leh ee lagu xakameynayo laguna xaddidayo isticmaalka muguka, gobollada soo saarayaasha kiciya ayaa sidoo kale la dagaallamaya.
Guddoomiyaha Embu Cecil Mbarire ayaa ku adkeysanaya in meel dhexe la helo si loo badbaadiyo ganacsiga.
Cecil Mbarire, Gudoomiyaha Gobolka, Embu: “Dhaqaalaheena ayaa la weeraray ka dib markii la mamnuucay gaadiidka, iibinta, iyo isticmaalka alaabta. Waxaan qabanay shir si aan u hubinno in xaaladdu caadi soo noqoto.”
Doodda muguka iyo miiraha ayaa hadda ka sii gudbaysa gobollada xeebta, iyadoo madaxda ka soo jeeda waqooyiga Kenya ay hadda ku soo biirayaan oo ay dhabarka u ritaan dhiggooda xeebta.
Waxa ay uga digayaan dowladda in ay laba jibaaranto dagaalka ka dhanka ah maandooriyaha iyo balwadaha, iyaga oo dhanka kalena ka dhawaajiyay in ay maraan dariiqa ay gobollada xeebaha ah ula tacaalayaan waxyaabaha kiciya ee woqooyiga.