Dhaqdhaqaaqyo duulimaad oo la xiriira ciidanka Uganda ee ku sugan Soomaaliya ayaa soo jiitay dareenka dadka la socda xaaladda amni iyo howlgalka Midowga Afrika ee AUSSOM, kaddib markii la sheegay in diyaarad xamuul oo nooca Airbus A300B4-200(F) ah, kana tirsan Ciidanka Cirka Uganda (UPDF), ay saddex jeer duulimaadyo ku kala bixisay magaalooyinka Entebbe iyo Muqdisho.
Diyaaradda oo lagu sheegay diiwaangelinta AF-525 ayaa la sheegay inay shalay iyo maanta sameysay safarro u dhexeeya Uganda iyo Soomaaliya. Waxaa soo baxaya tuhun ah in duulimaadyadan loo adeegsanayo daadgureynta ciidamada Uganda ee bilaabay inay dalka ka baxaan.
Duulimaadyada Entebbe iyo Muqdisho oo dhalinaya su’aalo ku saabsan bixitaanka ciidamada Uganda.
Wararka la xiriira diyaaradda AF-525 ayaa sheegaya in ay saddex jeer safarro ku kala bixisay Entebbe iyo Muqdisho muddo kooban gudaheed. Diyaarad nooca Airbus A300B4-200(F) ah ayaa ku habboon qaadista xamuulka, waxaana suuragal ah in loo adeegsado rarista qalabka milateriga, sahayda ama agabka kale ee ciidanka.
Dowladda Uganda ayaa 2-dii Nofeembar 2026 si rasmi ah u shaacisay inay bilowday ka bixitaanka ciidamadeeda ku sugan Soomaaliya.
Afhayeenka milateriga Uganda, Kornayl Chris Magezi, ayaa sheegay in ciidamadii ugu horreeyay ee ku joogay Soomaaliya heshiis laba geesood ah ay dib ugu laabteen dalkooda.
Sida lagu daabacay wargeyska Uganda ee New Vision, ciidamada ku jooga heshiiska labada dowladood waxaa la qorsheeyay in bixitaankoodu ku dhammaado maalmo gudahood, halka ciidamada kale ee ku jira howlgalka Midowga Afrika ee AUSSOM si tartiib tartiib ah loo daadgureyn doono illaa dhammaadka 2027.
Tallaabadan ayaa soo afjari karta joogitaanka milateri ee Uganda ee Soomaaliya oo soo bilowday sannadkii 2007, markaas oo ay ahayd waddankii ugu horreeyay ee ciidamo u soo dira howlgalka Midowga Afrika.
Laba qaybood oo ciidamada Uganda ah: Maxaa kala duwan?Waxaa muhiim ah in la fahmo in ciidamada Uganda ee Soomaaliya jooga aysan dhammaantood ku imaan hal heshiis.
Ciidamada heshiiska labada dowladood,Kuwani waa ciidamada Uganda ee Soomaaliya ku jooga heshiis amni oo toos ah oo dhexmaray Muqdisho iyo Kampala. Waa qaybta bixitaankeeda la bilaabay, waxaana Uganda sheegtay in howsha lagu soo gabagabeyn doono maalmo gudahood.
Ciidamada ku jira howlgalka AUSSOM,Kuwani waa ciidamada Uganda ee qaybta ka ah howlgalka Midowga Afrika ee taageerada iyo xasillinta Soomaaliya. Dowladda Uganda waxay sheegtay in qaybtaan ay si marxaladaysan uga bixi doonto Soomaaliya illaa dhammaadka 2027.
La-taliyaha amniga qaranka Soomaaliya, Aweys Xaaji Yuusuf, ayaa sidoo kale caddeeyay in ciidamada hadda dib loo celinayo ay yihiin kuwa heshiiska labada dowladood ku yimid, halka cutubka Uganda ee AUSSOM uu weli shaqadiisa sii wato.
Sidaas darteed, duulimaadyada la sheegay ma aha caddeyn muujineysa in dhammaan ciidamada Uganda ay hadda dalka ka baxayaan.
Barawe iyo saldhigyada kale oo wajahaya isbeddel amni,Arrinta bixitaanka ciidamada Uganda waxay si gaar ah u saameyn kartaa gobolka Shabeellaha Hoose, halkaas oo ay ku sugnaayeen ciidamo Uganda ah oo qayb ka ahaa howlgalka amniga.
Warbixin ay baahisay wakaaladda Associated Press ayaa sheegtay in ciidamada Uganda ee heshiiska gaarka ah ku joogay Soomaaliya ay ku sugnaayeen Barawe, oo qiyaastii 220 kiiloomitir koonfur-galbeed ka xigta Muqdisho.Midowga Afrika ayaa qorsheynaya in ciidamadiisa ay la wareegaan afar saldhig oo muhiim ah oo kala ah:Sabid-Anole,Bariire,Awdheegle iyo Bulonagad.
Waxaa la qorsheeyay in saldhigyadan lagu wareejiyo ciidamo kale oo AUSSOM ah inta lagu jiro wareegga beddelka ciidamada ee bisha Nofeembar.
Arrintani waxay muujineysaa in bixitaanka ciidamada Uganda uu u baahan yahay qorshe beddelid iyo kala wareejin saldhigyo, si aysan u dhicin firaaq amni.
Maxay ka dhigan tahay haddii daadgureynta Uganda ay dedejiso?Haddii duulimaadyada diyaaradda AF-525 ay qayb ka yihiin daadgureynta ciidamada Uganda, waxay muujin karaan in howlaha rarista qalabka iyo shaqaalaha ay socdaan.
Waxaa jira dhowr arrimood oo muhiim ah:Saameynta amniga Muqdisho: Saldhigyada ku dhow caasimadda waxay muhiim u yihiin difaaca waddooyinka iyo ka hortagga weerarrada Al-Shabaab.
Shabeellaha Hoose: Deegaannada Barawe, Bariire iyo Awdheegle waxay muhiim u yihiin isku socodka ciidamada iyo howlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab.
Ciidamada Soomaaliyeed: Dowladda Soomaaliya waxaa saaran masuuliyad ah inay kordhiso awoodda ciidamada qaranka, si ay u buuxiyaan meelaha ay ka baxaan ciidamada shisheeye.
Reuters ayaa 2-dii Nofeembar werisay in Midowga Afrika uu ka digay in bixitaanka ciidamada Uganda uu qaybo ka mid ah Shabeellaha Hoose ka dhigi karo kuwo u nugul weerarrada Al-Shabaab haddii aan si wanaagsan loo qorsheyn beddelka ciidamada.
Maxaa laga ogaan karaa sababta Uganda uga baxayso Soomaaliya?Bixitaanka Uganda wuxuu kusoo beegmayaa xilli ay jiraan caqabado dhaqaale iyo kuwo la xiriira maalgelinta howlgalka AUSSOM.
Warbixinta AP waxay sheegtay in yaraanta dhaqaalaha ay dedejin karto dhimista ciidamada, iyadoo howlgalka Midowga Afrika uu wajahayo caqabado la xiriira maalgelinta iyo taageerada saadka.
Dhanka kale, Uganda waxay ku dhawaaqday in qorshaha bixitaanku ku dhammaanayo dhammaadka 2027, iyadoo ciidamadeeda ku jira AUSSOM ay weli sii wadi doonaan howlgalka inta lagu jiro marxaladaha kala guurka.