Nairobi (KAAB TV) – Hay’adaha ilaalinta ayaa ka digay in geriga Soomaaliyeed (la-taageero) uu halis ugu jiro in la dabar gooyo dhawaan, sababo la xiriira ugaarsiga ku batay gobolka Waqooyi Bari.
Sida laga soo xigtay Ururka Ilaalinta Duurjoogta Waqooyi-Bari (NECA), qiyaastii 87 geri ayaa ay dileen ugaarsigu nuskii hore ee sanadka oo keliya, taas oo kor u qaadaysa walaaca laga qabo in tiradu ay gaarto 100 dhamaadka sanadka.
NECA, oo isu keenta in ka badan 30 ka mid ah ilaalinta duurjoogta bulshada ee waqooyi bari Kenya, ayaa ku qiyaastay in ilaa 50 geri Soomaali ah la dilo sannad kasta inta u dhaxaysa 2021 iyo 2022.
Madaxa fulinta ee NECA Sharmaake Maxamed ayaa sheegay in dhibaatada ugaarsiga ay sii kordhayso, iyadoo dadka deegaanka ay ku qiyaaseen in ku dhawaad 11 geri ay maalin walba ku dilaan guud ahaan ismaamulada Garissa, Wajeer iyo Mandheera hilibkooda.
“Badbaadada Geriga, Gorayada, iyo noocyada kale ee dhulkeena Soomaaliyeed ayaa halis ku jira, waa inaan hadda wax ka qabannaa sidii aan u ilaalin lahayn dhaxalka duurjoogtayada,” ayuu yiri Mudane Maxamed.
Wuxuu ku macneeyay ka ganacsiga hilibka sharci darrada ah ee xudduudaha isaga gudba iyo dadka tirada badan ee qaxootiga ah inay wadaan ugaarsiga baahsan ee geriga iyo gorayada Soomaalida ee gobolka Waqooyi Bari.
Warbixin ay siisay warbaahinta, NECA waxay hadda ka codsanaysaa Adeegga Duur-joogta Kenya (KWS) inay qaadaan tillaabooyin degdeg ah oo looga hortagayo xaalufka xoolahan.
“Ganacsigan sharci darrada ah waxaa ka dambeeya dadka qaxootiga ah iyo qaar ka mid ah dadka deegaanka, qeyb aad u badan oo isugu jirta Geriga iyo Hilibka Gorayada iyo Ukunta ayaa si qarsoodi ah loo soo geliyo Soomaaliya, iyadoo laga shakisan yahay in qaar ka mid ah la geeyo maleeshiyada Al Shabaab,” ayuu yiri Mudane Maxamed. “Hilibka ugaarta intiisa kale waxaa lagu iibiyaa gudaha tuulooyinka, halka qaarna loo daabulo xaafadda Eastleigh ee magaalada Nairobi.”
Ganacsiga ayaa sidoo kale waxaa sabab u ah baahida badan ee hilibka ugaarta sharci darrada ah ee ka jirta Soomaaliya, iyadoo Kiilada lagu sheegay in laga helo in ka badan 1,000 Sh. Mid ka mid ah dhacdooyinkii ugu dambeeyay, ayaa waxaa bishii hore la xiray labo ugaarsato ah oo mas’uul ka ahaa dhimashada ilaa 80-jiifyada ee sanadkan lagu dilay Wajeer iyo Gaarisa.
Mudane Maxamed ayaa intaa ku daray in shaqaalaha ilaalinta bulshada ay aad uga xun yihiin falalka sharci darrada ah ee sii kordhaya, isagoo muujiyay baahida loo qabo kordhinta joogitaanka KWS.
“Waxaa loo baahan yahay waxqabad degdeg ah, oo ay ku jiraan ballaarinta xarumaha KWS ee Waqooyiga Kenya, kordhinta awoodda ilaalinta, iyo xoojinta sharciyada duurjoogta,” ayuu yidhi. “Waxaan sidoo kale ku talineynaa in KWS lagu daro kooxo dhowr ah oo amniga ah si looga hortago gaadiidka sharci darrada ah ee wax soo saarka duurjoogta ee gobollada kale ee Kenya.”
Ugaadhsiga ka sokow, tirada geriga ee saddexda gobol ayaa iyaguna hoos u dhacay, taasoo ay ugu wacan tahay saamaynta joogtada ah ee abaartu.