GAZA (KAAB TV) – Shixnadihii ugu horreeyay ee gar-gaar bini’aadannimo ah ayaa soo gaaray Qaza, iyadoo la sii marinayo marin ku meel gaar ah oo sabeynaya, sida ay xaqiijiyeen militariga Mareykanka.
Taliska dhexe ee Mareykanka ayaa sheegay in gawaarida xamuulka qaada ay bilaabeen in ay u dhaqaaqaan xeebta abbaaraha 09:00 xilliga maxalliga ah (07:00 BST) Jimcihii.
Raiisel wasaare Rishi Sunak ayaa sheegay in 8,400 oo hoy caag ah la gaarsiiyay. Ilaa 500 oo tan oo gargaar British ah oo ay ku jiraan teendhooyin, xirmooyinka nadaafadda iyo baabuurta fargeetada ayaa la filayaa in ay gaadhaan Qaza iyaga oo sii maraya marinka biyaha, oo ay dhiseen ciidamada qalabka sida ee Maraykanku, toddobaadyada soo socda.
Si kastaba ha ahaatee, Mr Sunak wuxuu sheegay in marin badeedku “aysan ahayn jawaabta kaliya” ee dhibaatooyinka bini’aadanimo ee ka jira deegaanka.
“Waxaan u baahannahay inaan aragno waddooyin badan oo dhulka ah oo furan, oo ay ku jiraan isgoyska Rafah, si aan u hubinno in gargaar badan oo badan uu si badbaado leh u gaaro dadka rayidka ah ee u baahan gargaar.”
Xoghayaha arrimaha dibadda ee UK, Lord Cameron ayaa yiri: “Gazan waxay halis ugu jiraan macaluul waxayna baahi weyn u qabaan sahay – Israa’iil waa inay hubisaa in waddooyinka dhulku furan yihiin gargaarkuna uu si badbaado leh u gaaro halka looga baahan yahay.”
Labada Mr Sunak iyo Lord Cameron waxay ku celceliyeen baaqyada loogu baaqayo Israa’iiliyiinta inay ka soo baxaan go’aankooda ah inay u oggolaadaan ugu yaraan 500 oo baabuur gargaar ah maalintii, halkaas oo qiyaastii 2.2 milyan oo qof ay u baahan yihiin cunto, hoy iyo gargaar degdeg ah.
Sidoo kale Jimcihii, afhayeenka amniga qaranka ee Aqalka Cad John Kirby ayaa sheegay in gargaarka Mareykanka uu soo gaarayo Qubrus. “Waxaa baari doona mas’uuliyiinta Israa’iil waxaana lagu rari doonaa maraakiibta si loogu keeno marin badeed waxaana lagu rari doonaa maraakiibta u socota Gaza,” ayuu u sheegay suxufiyiinta.
Waxa uu intaa ku daray inay muhiim tahay in marinka Rafah – oo ay Israa’iil qabsatay usbuucii hore – “in si degdeg ah loo furo”. Israa’iil iyo Masar ayaa midba midka kale ku eedeeyay xidhitaankeeda.
Dooxadan ayaa la filayaa in marka hore ay bixiso 90 baabuur oo gargaar ah, taasoo kor u kaceysa 150 marka ay si buuxda u shaqeyso.
Shaqaale Ingiriis ah ayaa la shaqaynayey dhiggooda Maraykanka ee korka RFA Cardigan Bay si ay u dhisaan ugana hawlgalaan tiirarka.
Mareykanka ayaa bilaabay dhismaha saldhiga sabbeynaya todobaadyo ka hor si uu u fududeeyo gaarsiinta gargaarka Gaza iyadoo Israa’iil ay sii wado ololaheeda militari ee ka dhanka ah Xamaas.
Boqolaal tan oo gargaar ah ayaa Arbacadii gaaray Qubrus halkaas oo lagu baaray ka hor inta aan lagu dejin maraakiibta si loogu geeyo marinka.
Maraakiibta yar yar ee militariga Mareykanka – oo qaadi kara inta u dhexeysa shan ilaa 15 xamuul ah oo gargaar ah – ka dib waxay geeyeen dooxada sabaynaysa, kaas oo dhererkiisu yahay dhowr boqol oo mitir oo go’an xeebta Gaza.
Gawaadhida xamuulka qaada waxay ku socdaaleen dariiqa ka hor inta aysan ka dajin gargaarka barxad ku taal xeebta.
Maamulka ayaa sheegay in QM, oo ay ugu horreyso Barnaamijka Cunnada Adduunka, ay mas’uul ka noqon doonto qeybinta gargaarka.
Weerarka Israa’iil ayaa billowday ka dib markii rag hubaysan oo Xamaas ah ay ku soo dhaceen koonfurta Israa’iil 7-dii Oktoobar, halkaas oo ay ku dileen 1,200 oo qof, 252 kalena dib ugu celiyeen Qaza iyagoo afduub ahaan ah.
In ka badan 35,000 oo Falastiini ah ayaa la dilay tan iyo markaas, sida laga soo xigtay tirooyinka wasaaradda caafimaadka ee ay maamusho Hama.
Mr Kirby ayaa sidoo kale sheegay in 17 dhaqaatiir Mareykan ah oo ku xayirnaa Gaza tan iyo markii Israa’iil ay la wareegtay gacan ku heynta marinka Rafah ay u suuragashay in ay isaga baxaan.
Waxaa Jimcihii laga soo daadgureeyay marinka Kerem Shalom, sida ay sheegeen diblomaasiyiin Mareykan ah. Isgoyskaas waxaa sidoo kale xirtay Israa’iil todobaadkii hore, laakiin markii dambe dib ayaa loo furay.
Gaadhidii Gaza ayaa si weyn hoos ugu dhacday. In gargaar dhulka loo diro waxay noqon kartaa khatar, iyadoo kolonyada kolonyada ah ay mararka qaar dhacaan kooxo burcad ah oo ay ku kacaan dad rayid ah oo quus ah.
Bishii Abriil, toddobo ka mid ah shaqaalaha gargaarka ee hay’adda World Central Kitchen ayaa lagu dilay weerar ay fulisay diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Israa’iil.