Cabdullaahi Maxamed Cali Sanbalooshe, oo ah siyaasi iyo taliyihii hore ee Hay’adda Nabad-Sugidda iyo Sirdoonka Qaranka NISA, ayaa taageero u muujiyay bannaanbax nabadeed oo ka dhacay gobolka Hiiraan, kaas oo looga soo horjeeday habka loo wajahayo doorashada maamulka Hirshabeelle.
Sanbalooshe ayaa qoraal uu soo saaray ku bogaadiyay shacabka gobolka Hiiraan oo uu sheegay inay si nabad ah ugu soo baxeen difaaca xuquuqdooda, karaamadooda iyo waxa ay u arkaan masiirkooda siyaasadeed.
Wuxuu sheegay in bannaanbaxu yahay hab ay shacabka ku muujiyaan rabitaankooda, cabashadooda iyo mowqifkooda, isagoo xusay in isu-soo-baxii ka dhacay Hiiraan uu muujiyay sida bulshada gobolka ay u awooddo inay si nabad ah u muujiso aragtideeda.
“Codkiinnu wuxuu gaaray Soomaalida iyo dunida inteeda kale. Halganka xaqa lagu raadinayo wuxuu u baahan yahay samir, midnimo iyo adkaysi,” ayuu Sanbalooshe ku yiri qoraalkiisa.
Sanbalooshe ayaa sidoo kale si gaar ah u xusay xildhibaannada, siyaasiyiinta, odayaasha dhaqanka, aqoonyahannada, haweenka, dhallinyarada iyo qaybaha kale ee bulshada ee ka qaybqaatay bannaanbaxa.
Wuxuu ku ammaanay ka qaybgalayaasha inay muujiyeen, sida uu sheegay, geesinimo iyo adkaysi, isagoo carrabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay in cabashooyinka siyaasadeed lagu muujiyo waddo nabadeed.
Bannaanbaxa ayaa ku soo beegmay xilli uu gobolka Hiiraan ka jiro dood siyaasadeed oo la xiriirta mustaqbalka maamulka Hirshabeelle iyo habka loo qabanayo doorashooyinka soo socda.
Siyaasiyiin, xildhibaanno iyo waxgarad ka soo jeeda gobolka ayaa muujiyay walaac ku saabsan in doorasho ama hannaan siyaasadeed laga hirgeliyo gobolka iyadoo aysan jirin heshiis ay dhinacyada ay khuseyso wada gaareen.
Dadka ka qaybqaatay bannaanbaxa ayaa sheegay in rabitaankooda siyaasadeed la dhageysto, isla markaana go’aannada la xiriira doorashada Hirshabeelle aan lagu meelmarin hannaan aysan qayb ka ahayn dhammaan dhinacyada siyaasadda iyo bulshada gobolka.
Arrintan ayaa sidoo kale dib u soo cusbooneysiisay doodda ku saabsan xiriirka u dhexeeya dowladda federaalka, maamulka Hirshabeelle iyo siyaasiyiinta gobolka Hiiraan.
Sanbalooshe ayaa qoraalkiisa xoogga saaray in isu-soo-baxu uu ahaa mid nabadeed, isaga oo ku boorriyay shacabka inay sii ilaashadaan midnimada iyo nabadda.
Wuxuu sheegay in dadka doonaya inay muujiyaan cabasho ama ay difaacdaan xuquuqdooda ay u baahan yihiin samir iyo adkaysi, isagoo tusaale u soo qaatay bannaanbaxii ka dhacay Hiiraan.
Sidoo kale, wuxuu sheegay in diidmada waxa qofku u arko dulmi ay tahay arrin uu ku tilmaamay waajib diini ah iyo mid akhlaaqeed.
Qoraalka Sanbalooshe ayaa ku soo dhammaaday hadal uu si gaar ah ugu jeediyay shacabka Hiiraan.
“Shalay ma maqneyn; waad is muujiseen, reer Hiiraan,” ayuu yiri Sanbalooshe.
Khilaafka siyaasadeed ee ka taagan Hiiraan wuxuu ku soo aadayaa xilli ay sii xoogeysanayaan doodaha ku saabsan hoggaanka iyo doorashada maamulka Hirshabeelle.
Hiiraan waa mid ka mid ah labada gobol ee ugu waaweyn ee uu ka kooban yahay Hirshabeelle, waxaana gobolka muddooyinkii hore ka jiray aragtiyo kala duwan oo ku saabsan maamulka, awood-qaybsiga iyo xiriirka u dhexeeya dowladda dhexe iyo maamulka Hirshabeelle.
Qaar ka mid ah siyaasiyiinta gobolka ayaa qaba in go’aannada siyaasadeed ee saameynaya Hiiraan ay u baahan yihiin wada-tashi ballaaran oo ay ka qaybqaataan odayaasha dhaqanka, siyaasiyiinta, xildhibaannada iyo bulshada deegaanka.
Dhinaca kale, taageerayaasha nidaamka Hirshabeelle waxay ku doodaan in khilaafaadka siyaasadeed lagu xallin karo wada-hadal iyo hannaan dastuuri ah, halkii ay isu beddeli lahaayeen iska hor imaad siyaasadeed ama mid bulsho.
Bannaanbaxan ayaa noqon kara mid sii kordhiya cadaadiska siyaasadeed ee ku saabsan habka loo wajahayo doorashada Hirshabeelle, gaar ahaan haddii ay sii socdaan kulamada iyo mowqifyada ay soo saarayaan siyaasiyiinta iyo waxgaradka Hiiraan.
Haddii dhinacyada siyaasadda ay ku guuldarreystaan inay gaaraan heshiis ku saabsan habka doorashada, waxaa suuragal ah in doodda ku saabsan matalaadda Hiiraan iyo doorka bulshada gobolka ay sii xoogeysato.
Si kastaba, xal waara wuxuu ku xirnaan doonaa sida dhinacyada ay khuseyso uga wada hadlaan khilaafka iyo in la helo hannaan ay dhammaan dhinacyadu ku qanacsan yihiin.
Sanbalooshe, oo hore uga soo shaqeeyay hay’adaha amniga Soomaaliya, ayaa hadda ka mid ah siyaasiyiinta si muuqata uga hadlay xaaladda gobolka Hiiraan. Taageerada uu u muujiyay bannaanbaxa waxay muujinaysaa in arrinta doorashada Hirshabeelle ay sii yeelanayso miisaan siyaasadeed oo ka baxsan maamulka Hirshabeelle, iyadoo siyaasiyiin kala duwan ay bilaabeen inay si cad uga hadlaan mowqifkooda.
Ugu dambeyn, shacabka Hiiraan ayaa muujiyay in arrinta doorashada Hirshabeelle ay tahay arrin si weyn looga doodayo gudaha gobolka. Waxa xiga ayaa noqon doona in dhinacyada siyaasadda ay u dhaqaaqaan wada-hadal iyo heshiis, ama in khilaafku sii yeesho wajiyo siyaasadeed oo cusub.