Ururka Suxufiyiinta Soomaaliyeed ee Somali Journalists Syndicate ayaa si adag u cambaareeyay toogashada lala beegsaday wariye Bashiir Maxamed Cabdullaahi, kaas oo ku dhaawacmay magaalada Baydhabo xilli uu socday dagaalkii Khamiistii ka dhacay magaalada.
SJS ayaa sheegtay inay si weyn uga walaacsan tahay in wariye si toos ah loo toogto xilli uu gudanayo shaqadiisa, iyadoo magaalada Baydhabo ay ka socdeen iska horimaadyo hubeysan oo sababay dhimasho, dhaawac iyo barakac dad rayid ah.
Sida uu sheegay ururka SJS, hay’adaha gurmadka degdegga ah ayaa xaqiijiyay in tirada dadka dhaawacyada ah ee la dhigay Isbitaalka Baydhabo ay gaartay 71 qof, kuwaas oo ay ku jiraan 15 haween ah iyo 12 carruur ah. Wariye Bashiir Maxamed Cabdullaahi ayaa ka mid ahaa dadka dhaawacmay intii uu socday dagaalka.
Dhacdada lagu dhaawacay wariyaha ayaa mar kale soo kordhisay walaaca laga qabo badqabka suxufiyiinta ka howlgala goobaha colaadaha, gaar ahaan marka dhinacyada dagaallamaya ay isku dayaan inay xakameeyaan ama saameeyaan wararka laga soo gudbinayo goobta dagaalka.
SJS ayaa sheegtay in dhinacyada dagaallamaya looga baahan yahay inay ka waantoobaan waxyeellada loo geysanayo shacabka aan hubeysneyn, oo ay ku jiraan wariyeyaasha iyo shaqaalaha kale ee warbaahinta.
Ururka ayaa carrabka ku adkeeyay in suxufiyiintu aysan ahayn dhinac ka mid ah dagaalka, balse ay yihiin dad gudanaya waajibaadkooda shaqo oo ah inay bulshada u gudbiyaan xogta iyo dhacdooyinka ka dhacaya goobaha ay ka howlgalaan.
SJS waxay sidoo kale xustay in toogashada ama beegsiga dadka rayidka ah iyo suxufiyiinta xilliyada colaadaha ay noqon karto arrin culus oo dhinaca sharciga caalamiga ah laga eegi karo, iyadoo haddii la xaqiijiyo duruufaha iyo cidda ka dambeysay ay suuragal tahay in falalka noocaas ah lala xisaabtamo.
Digniintan ayaa kusoo beegmaysa xilli Baydhabo ay ka jirto xaalad amni oo aad u xasaasi ah. Dagaalladii magaalada ka dhacay ayaa sababay in adeegyada caafimaadka ay wajahaan culays dheeraad ah, iyadoo dad badan oo dhaawac ah loo qaaday xarumaha caafimaadka.
In wariye uu ka mid noqdo dadka dhaawacmay ayaa sidoo kale muujinaysa khatarta ay suxufiyiintu wajahaan marka ay ka howlgalaan goobaha ay ka socdaan iska horimaadyada. Wariyeyaashu waxay u baahan yihiin inay helaan fursad ay ku shaqeeyaan iyagoo aan noqon bartilmaameed ama lagu cadaadin sida ay wararka u tabinayaan.
SJS ayaa sheegtay inay sidoo kale walaac ka qabto cadaadis lagu hayo suxufiyiinta xilligan ay colaadaha ka jiraan Baydhabo. Sida ururku tilmaamay, dhinacyada dagaallamaya ayaa mid kasta doonaya in wararka loo dhigo sida uu isagu rabo, taasoo sii kordhinaysa khatarta soo wajahaysa wariyeyaasha ku sugan goobaha colaadaha.
Arrintan ayaa ah mid si gaar ah muhiim u ah, maadaama warbaahinta madaxa bannaan ay door weyn ku leedahay in shacabka iyo bulshada caalamka loo gudbiyo waxa dhabta ah ee ka dhacaya goobaha dagaallada. Haddii wariyeyaasha lagu qasbo inay dhinac u janjeeraan ama laga cabsi geliyo inay soo gudbiyaan xogta ay arkaan, waxaa adkaan karta in shacabka ay helaan warar madax-bannaan oo lagu kalsoonaan karo.
Baydhabo waxay maalmahan ku jirtay xaalad amni oo kacsan, iyadoo iska horimaadyada magaalada ka dhacay ay sababeen dhaawacyo badan. Isbitaalka Baydhabo ayaa noqday goob ay isugu yimaadaan dadka dhaawacyada qaba, iyadoo shaqaalaha caafimaadku ay isku dayayaan inay daweeyaan dhaawacyada ka dhashay dagaallada.
Tirada 71-ka qof ee la sheegay inay isbitaalka gaareen waxay muujinaysaa baaxadda saameynta dagaalka, gaar ahaan marka la ogaado in dadka dhaawacmay ay ku jiraan haween iyo carruur. Taasi waxay muujinaysaa in saameynta dagaalladu aysan ku koobneyn oo keliya dadka hubeysan, balse ay si toos ah u gaari karto shacabka ku nool magaalada.
Wariye Bashiir Maxamed Cabdullaahi ayaa xaaladdan dhexdeeda ku dhaawacmay isagoo gudanaya shaqadiisa, taasoo sare u qaadaysa baaqyada loo jeedinayo dhinacyada dagaallamaya inay ilaaliyaan wariyeyaasha iyo dadka kale ee aan dagaalka qaybta ka ahayn.
SJS ayaa sidoo kale ugu baaqday dhinacyada dagaallamaya inay joojiyaan cadaadiska iyo hanjabaadaha ka dhanka ah suxufiyiinta, iyadoo sheegtay in xorriyadda saxaafaddu ay muhiim u tahay bulshada, gaar ahaan xilliyada ay jiraan colaado iyo xaalado degdeg ah.
Marka dagaal ka dhaco magaalo ay dad badan ku nool yihiin, waxaa muhiim ah in bulshada ay hesho xog sax ah oo ku saabsan xaaladda amniga, dadka dhaawacmay, adeegyada caafimaadka iyo xaaladda dadka rayidka ah. Shaqadaas waxaa qayb weyn ka qaata wariyeyaasha maxalliga ah oo inta badan ah dadka ugu horreeya ee gaara goobaha ay dhacdooyinku ka dhacayaan.
Haddii wariyeyaashaas la beegsado ama lagu cadaadiyo shaqadooda, waxaa halis geli karta xaqa bulshada ay u leedahay inay hesho macluumaad madax-bannaan. Sidaas darteed, ilaalinta wariyeyaasha xilliyada colaadaha ma aha oo keliya arrin khuseysa shaqaalaha warbaahinta, balse waxay si toos ah ula xiriirtaa xaqa shacabka ee helitaanka warar la isku halleyn karo.
Dhacdadan ayaa mar kale iftiimisay halista ay suxufiyiintu ku shaqeeyaan marka ay ka howlgalaan meelaha ay ka jiraan dagaallada. Waxa sidoo kale soo baxaya baaqyo ku saabsan in dhinacyada isku haya Baydhabo ay ilaaliyaan shacabka, xarumaha caafimaadka iyo shaqaalaha warbaahinta, isla markaana ay ka fogaadaan fal kasta oo sii kordhin kara khasaaraha dadka rayidka ah.
SJS ayaa ugu dambeyn caafimaad degdeg ah Alle uga baryay wariye Bashiir Maxamed Cabdullaahi iyo dhammaan shacabka kale ee ku dhaawacmay colaadda Baydhabo.