Somaliland ayaa sheegtay inay waddo dadaallo ay ku doonayso inay si buuxda ula wareegto maamulka hawadeeda, iyadoo sidoo kale dadaal ugu jirta sidii meesha looga saari lahaa nidaamka dal-ku-galka elektaroonigga ah ee Soomaaliya, E-Visa, kaas oo ay Somaliland sheegtay in lagu khasbo dadka u safraya magaalada Hargeysa.
Wasiirka Madaxtooyada Somaliland, Khadar Xuseen Cabdi, oo la hadlay qaar kamid ah jaaliyadda Somaliland ee ku nool Maraykanka, ayaa sheegay in xukuumaddu waddo dadaallo diblomaasiyadeed iyo kuwo kale oo si taxaddar leh loo maamulayo.
Wasiirka ayaa sheegay in Wasiirka Duulista iyo Horumarinta Madaarrada Somaliland, Fu’aad Axmed Nuur, uu si gaar ah ugu howlan yahay arrimaha la xiriira duulimaadyada iyo caqabadaha ka jira maamulka hawada.
“Si xikmad leh oo qarsoodi ah ayuu Wasiir Fu’aad u wadaa hawsha duulimaadyada iyo caqabadaha ka taagan hawada, dhawaana waxa aanu rajaynaynaa inuu guul ka gaadho,” ayuu yiri Khadar Xuseen.
Wuxuu intaas ku daray in Wasiirka Duulista Somaliland uu weli ku sugan yahay Maraykanka, halkaas oo uu ka sii wado hawlo la xiriira arrimaha duulimaadyada iyo maamulka hawada.
Arrinta maamulka hawada ayaa muddo dheer kamid ahayd qodobada xasaasiga ah ee khilaafka siyaasadeed ee u dhexeeya Somaliland iyo dowladda federaalka Soomaaliya. Somaliland waxay ku dooddaa in maadaama ay gacanta ku hayso garoomada diyaaradaha iyo dhulkeeda, ay tahay inay iyadu maamusho arrimaha duulista iyo hawada la xiriira garoomadaasi.
Xukuumadda Somaliland ayaa sidoo kale dhowr jeer sheegtay in dadka u safraya Hargeysa iyo garoomada kale ee Somaliland aan lagu khasbi karin inay qaataan E-Visa ay bixiso dowladda federaalka Soomaaliya.
Dhinaca kale, Soomaaliya waxay leedahay nidaam dal-ku-gal elektaroonig ah oo loogu talagalay dadka ajaanibta ah ee dalka soo galaya, iyadoo dowladda federaalku u aragto E-Visa/ETAS nidaamka rasmiga ah ee socdaalka.
Khilaafka ayaa si gaar ah u taabanaya rakaabka iyo shirkadaha diyaaradaha, maadaama qofka u socda Hargeysa uu wajihi karo shuruudo kala duwan oo ku saabsan dal-ku-galka iyo oggolaanshaha safarka.
Wasiir Khadar ayaa hadalkiisa sidoo kale ku xusay aqoonsigii ay Israa’iil siisay Somaliland, isagoo sheegay in qaar kamid ah tallaabooyinka diblomaasiyadeed ee xukuumadda Somaliland ay u dhacaan si aan hore loo sii shaacin.
“Waad ogaydeen, aroor qudha uun baa lagu soo toosay aqoonsiga Israa’iil,” ayuu yiri Wasiirka Madaxtooyada Somaliland.
Wuxuu sheegay in Madaxweyne Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro) uu siyaasadda arrimaha dibadda u maamulo qaab uu ku tilmaamay mid “qunyar socod ah oo sir leh”, isagoo tilmaamay in arrinta maamulka hawada ay qayb ka tahay dadaalladaas.
Arrinta aqoonsiga Israel ayaa iyaduna noqotay qodob muhiim ah oo saameyn ku yeeshay xiriirka Somaliland iyo Soomaaliya. Somaliland waxay aqoonsigaas u aragtaa horumar diblomaasiyadeed oo muhiim u ah dadaalkeeda ku aaddan aqoonsi caalami ah, halka dowladda Soomaaliya ay si adag uga hortimid tallaabadaas.
Maamulka hawada ayaa dhinaca kale leh muhiimad gaar ah, maadaama duulimaadyada caalamiga ah ay ku xiran yihiin nidaamyo iyo heshiisyo la xiriira badbaadada duulista, oggolaanshaha diyaaradaha iyo maamulka hawada.
Somaliland waxay doonaysaa in shirkadaha diyaaradaha iyo duulimaadyada tagaya garoomadeeda ay si toos ah ula macaamilaan hay’adaha duulista ee Hargeysa. Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa iyaduna ku adkaysanaysa awooddeeda ku aaddan arrimaha qaranka iyo maamulka hawada Soomaaliya.
Sidaas darteed, muranka E-Visa iyo maamulka hawada ma aha oo keliya arrin la xiriirta rakaabka iyo shirkadaha diyaaradaha, balse wuxuu qayb ka yahay khilaafka siyaasadeed ee ballaaran ee u dhexeeya Somaliland iyo dowladda federaalka Soomaaliya.
Wasiirka Madaxtooyada Somaliland ayaa sheegay in dadaallada arrimahan lagu xallinayo ay weli socdaan, iyadoo Wasiirka Duulista iyo Horumarinta Madaarrada Somaliland uu Maraykanka ka sii wado kulamo iyo hawlo la xiriira arrimaha duulimaadyada.
Ilaa hadda si rasmi ah looma shaacin natiijada dadaalladaas iyo tallaabada xigta ee Somaliland ka qaadi doonto nidaamka E-Visa-da Soomaaliya.
Arrinta ayaa la filayaa inay sii ahaato qodob muhiim ah oo ka dhex muuqda xiriirka Hargeysa iyo Muqdisho, gaar ahaan iyadoo Somaliland ay waddo dadaallo ay ku doonayso inay xoojiso xiriirkeeda dibadda iyo awoodaha ay sheeganayso inay ku leedahay dhulkeeda, hawadeeda iyo garoomadeeda diyaaradaha.