Madaxweynayaasha Soomaaliya, Masar, Eritrea iyo Suudaan ayaa magaalada El Alamein ee dalka Masar ku yeeshay shir madaxeed afargeesood ah oo looga hadlay xaaladda gobolka, amniga Badda Cas, webiga Niil iyo xoojinta iskaashiga siyaasadeed iyo dhaqaale ee afarta dal.
Shirkan oo dhacay 4-ta Oktoobar 2026 ayaa waxaa ka qeyb galay Xasan Sheekh Maxamuud, Madaxweynaha Masar Cabdifataax Al-Siisi, Madaxweynaha Eritrea Isaias Afwerki iyo Guddoomiyaha Golaha Madaxbannaanida Ku-meelgaarka ah ee Suudaan, Jeneraal Cabdifataax Al-Burhaan.
Madaxda ayaa kulankooda ku sheegay in muhiimad gaar ah ay leedahay dhowrista madax-bannaanida, xasilloonida iyo wadajirka dhuleed ee dalalka gobolka, iyagoo sidoo kale adkeeyay muhiimadda ay leedahay in laga fogaado faragelinta arrimaha gudaha ee dalalka.
Qodob ka mid ah war-murtiyeedka ayaa si gaar ah u taabanaya Soomaaliya, iyadoo afarta dal ay ku celiyeen taageerada ay u hayaan midnimada iyo madax-bannaanida Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.
Waxay sidoo kale diideen tallaabo kasta oo lagu wiiqayo midnimada iyo madax-bannaanida Soomaaliya, iyagoo si gaar ah u xusay aqoonsiga Somaliland.
Arrintan ayaa ka mid ah qodobada ugu muhiimsan ee Soomaaliya ay ka heshay shirka, iyadoo dowladda Federaalka Soomaaliya ay muddooyinkii dambe si joogto ah uga digaysay tallaabo kasta oo ay sheegtay inay wax u dhimayso midnimada iyo wadajirka dhuleed ee dalka.
Dhanka kale, madaxda afarta dal ayaa si gaar ah uga hadlay xaaladda Suudaan, iyagoo taageeray midnimada, madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee dalkaas iyo hay’adihiisa qaranka.
Waxay sidoo kale diideen in la sameeyo hay’ado barbar socda hay’adaha rasmiga ah ee Suudaan, waxayna ku baaqeen in dib loo bilaabo hannaan siyaasadeed oo ay dadka Suudaan leeyihiin, iyaga oo diiday taageero kasta oo la siiyo calooshood u shaqeystayaal.
Shirku wuxuu sidoo kale xoogga saaray xaaladda Badda Cas, iyadoo afarta dal ay adkeeyeen mabda’a xorriyadda isu-socodka maraakiibta.
Madaxdu waxay sheegeen in maamulka iyo amniga Badda Cas uu yahay mas’uuliyad ay leeyihiin dalalka xeebaha ku leh baddaas, taas oo muujinaysa muhiimadda ay afarta dal siinayaan doorka dowladaha gobolka ee arrimaha la xiriira Badda Cas.
Arrinta webiga Niil ayaa sidoo kale si weyn looga hadlay. Soomaaliya, Masar, Eritrea iyo Suudaan waxay isku raaceen muhiimadda ay leedahay in la ixtiraamo sharciga caalamiga ah ee nidaamiya webiyada xuduudaha ka gudba.
Waxay si gaar ah u adkeeyeen mabda’a ah in aan waxyeello loo geysan dalalka kale, iyo in arrimaha biyaha lagu maareeyo iskaashi, wargelin hore, wadatashi iyo isku-raac.
Afarta dal waxay sidoo kale diideen tallaabo kasta oo hal dhinac ah oo ay sheegeen inay si taban u saameyn karto isticmaalka biyaha ee labada dal ee ku yaalla qaybta hoose ee webiga Niil, taas oo si gaar ah u taabanaysa Masar iyo Suudaan.
Qodobkan ayaa muhiimad gaar ah leh marka la eego muranka muddada dheer ka taagnaa isticmaalka biyaha webiga Niil iyo mashaariicda biyaha ee dalalka ku yaalla halka uu webigu ka soo bilowdo iyo kuwa hoose.
Marka laga yimaado arrimaha amniga iyo siyaasadda, madaxdu waxay sidoo kale isku raaceen in la xoojiyo iskaashiga dhaqaale, ganacsi iyo dhaqameed ee afarta dal.
Waxay sheegeen in iskaashigaasi uu gacan ka geysan karo isku-xirka dhaqaalaha gobolka, horumar waara iyo xoojinta xiriirka ka dhexeeya shacabka afarta dal.
Sidoo kale, madaxda ayaa isku raacay in la sii xoojiyo wadatashiga iyo isku-duwidda siyaasadaha u dhexeeya Soomaaliya, Masar, Eritrea iyo Suudaan, gaar ahaan arrimaha gobolka ee saameynta ku leh amniga iyo xasilloonida.
Shirkan ayaa kusoo beegmaya xilli Badda Cas iyo Geeska Afrika ay yihiin goobo ay ka jiraan arrimo amni iyo siyaasadeed oo is-dulsaaran, halka khilaafaadka la xiriira webiga Niil ay muddo dheer qeyb ka ahaayeen siyaasadda gobolka.
War-murtiyeedka ka soo baxay shirka ayaa sidaas darteed xoogga saaraya saddex arrimood oo waaweyn: ilaalinta madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee dalalka, xoojinta doorka dalalka gobolka ee arrimaha Badda Cas, iyo in khilaafaadka la xiriira biyaha Niil lagu xalliyo wada-hadal iyo iyadoo la ixtiraamayo sharciga caalamiga ah.
Afarta dal ayaa ugu dambeyn isku raacay inay sii wadaan wadatashiga iyo isku-duwidda dhexdooda, iyagoo muujiyay in iskaashiga afarta dhinac uu muhiim u yahay wax ka qabashada caqabadaha amni, siyaasadeed iyo dhaqaale ee gobolka.