ANKARA (KAAB TV) -Turkiga ayaa sheegay in dalalka Geeska Afrika ee Soomaaliya iyo Itoobiya ay “horumar la taaban karo” ka sameeyeen wareegii labaad ee wadahadalladii Ankara Talaadadii, iyaga oo ujeedkoodu ahaa in ay ka gudbaan khilaafaadkooda.
Wasiirka arrimaha dibadda Hakan Fidan ayaa dhexdhexaadin ka dhex sameeyay dhiggiisa labada dal ee deriska ah ee isku haya qaaradda Afrika, iyadoo Turkiga uu dadaal ugu jiro inuu saameyn diblomaasiyadeed iyo mid dhaqaale ku yeesho qaaradda.
Turkiga ayaa tan iyo isniintii waday wada shaqeyn dublamaasiyadeed oo u dhaxeysay wasiirada arrimaha dibadda ee Itoobiya iyo Soomaaliya oo labada dhinac ay diideen inay kulmaan.
“Waxaan ku faraxsanahay inaan ku dhawaaqo in tirada iyo baaxadda arrimaha aan ka wada hadalnay, ay si aad ah u kordheen, marka loo eego wareegii koowaad,” Fidan ayaa ku tiri Ingiriisi, oo la hadlaysay saxaafadda oo ay weheliyaan labada dhiggiisa ah.
Turkiga ayaa dhexdhexaadiyay wareegii koowaad ee wadahadalka bishii Luulyo.
“Waxaa jira isku-xirnaansho muhiim ah oo ku saabsan mabaadi’da waaweyn iyo habab gaar ah. Tani waxay ka dhigan tahay horumar la taaban karo,” ayay Fidan ku dartay.
Labada dal ee jaarka ah waxa ka dhexeeya xidhiidh duufaano iyo dagaal dhuleed. Waxay dagaallameen laba dagaal dabayaaqadii qarnigii 20-aad.
Xiisadahan ayaa sii xumaaday horaantii sanadkan markii Addis Ababa ay heshiis is-afgarad ah la saxeexatay Somaliland kaas oo Itoobiya – oo ka mid ah dalalka ugu waaweyn ee aan bad lahayn – siinaya marin badeed oo ay muddo raadinayeen.
Taa beddelkeeda, Somaliland – oo keligeed ku dhawaaqday inay ka go’day Soomaaliya sannadkii 1991-kii, tallaabo aanay aqoonsanayn Muqdisho – ayaa sheegtay in Itoobiya ay siinayso aqoonsi rasmi ah, inkastoo aanay caddayntaas Addis Ababa xaqiijin.
Sida ku cad heshiiskii January 1, Somaliland waxay ogolaatay inay 20 kiiloomitir (12 mayl) oo xeebteeda ah muddo 50 sano ah ka kirayso Itoobiya oo doonaysa inay ka samaysato saldhig ciidan iyo deked ganacsi.
Wasiirka arrimaha dibadda Itoobiya Taye Atske Selassie ayaa saxaafadda u sheegay in Addis Ababa ay doonayso in ay “xaqiijiso gelitaanka badda ee la isku halleyn karo”.
“Wada-hadalladan waxaan diyaar u ahaan doonnaa inaan si dhow uga wada-shaqeynno sidii xal loogu heli lahaa xiisadaha gobolka,” ayuu yiri.
“Waxaan rajeyneynaa inaan sii wadno ka-qaybgalka taas oo ugu dambeyntii naga caawin doonta xallinta khilaafaadka hadda jira.”
Wasiirka arrimaha dibadda iyo iskaashiga caalamiga ah ee Soomaaliya Axmed Macallin Fiqi ayaa sheegay in “horumar laga gaaray” wada-hadalladii Talaadadii.
“Soomaaliya waxaa ka go’an inay ilaaliso madax-bannaanideeda, midnimadeeda dhuleed iyo midnimadeeda,” ayuu yidhi.
“Sida aan isu diyaarinayno wareegga saddexaad ee wadahadalka waxaan ku rajo weynahay in dardargelinta aan dhisnay ay horseedi doonto xal kama dambays ah.”
Wareegga xiga ee wadahadalka ayaa loo qorsheeyay Sebtembar 17 in Ankara, Fidan ayaa tiri.