Ugu yaraan 109 qof oo muhaajiriin ah, oo ay ku jiraan 15 carruur ah, ayaa ku dhintay doon ku degtay xeebaha dalka Jabuuti, halka in ka badan 116 qof oo kale weli la la’yahay. Doonta ayaa la sheegay inay siday 305 qof, kuwaas oo ka safrayay Jabuuti kuna sii jeeday dalka Yemen, iyagoo doonayay inay halkaas uga sii gudbaan dalalka Khaliijka si ay uga raadsadaan shaqo iyo nolol ka wanaagsan tan ay ku noolaayeen dalalkooda.
Hay’adda Caalamiga ah ee Socdaalka (IOM) ayaa 11-kii Oktoobar 2026 shaacisay khasaaraha ka dhashay Doontaas , iyadoo sheegtay in musiibadani ay muujinayso khatarta ba’an ee ay wajahayaan dadka isticmaala marinka socdaalka ee isku xira Geeska Afrika iyo Yemen.
Shilkan ayaa dhacay habeenkii u dhexeeyay 8-da iyo 9-ka Oktoobar, meel u dhow deegaanka Guhere, oo ku yaalla waqooyiga magaalada Obock ee dalka Jabuuti. Sida ay sheegeen dadkii ka badbaaday, doonta ayaa badda ku degtay xilli ay ku sii jeedday dhinaca Yemen, taasoo sababtay dhimasho badan iyo dad badan oo weli aan la ogeyn halka ay ku dambeeyeen.
Meydka 109 qof ayaa la helay, waxaana dadka dhintay ka mid ah 52 rag ah, 42 haween ah iyo 15 carruur ah. Carruurta dhimatay ayaa isugu jira sagaal gabdhood iyo lix wiil, taasoo muujinaysa saameynta daran ee musiibadu ku yeelatay qoysaska iyo dadka nugul ee safarka ku jiray.
In ka badan 80 qof ayaa la sheegay inay ka badbaadeen doonta, dhammaantoodna waxay ahaayeen muwaadiniin Itoobiyaan ah. Si kastaba ha ahaatee, in ka badan 116 qof ayaa weli la la’yahay, iyadoo ay socdaan dadaallo lagu baadi-goobayo dadka laga cabsi qabo inay badda ku dhinteen.
Jabuuti ayaa sii wada howlaha baadigoobka iyo samatabbixinta, iyadoo ay jiraan walaac xooggan oo laga qabo xaaladda dadka weli la la’yahay. Saraakiisha deegaanka ayaa sidoo kale dadaal ugu jira sidii loo siin lahaa daryeel caafimaad dadka ka badbaaday doonta, loona diyaarin lahaa aas loo sameeyo dadkii ku dhintay.
Hay’adda IOM ayaa sheegtay inay xarunteeda taageerada muhaajiriinta ee magaalada Obock ku caawinayso 64 qof oo ka badbaaday shilka. Dadkan ayaa helaya adeegyo caafimaad, taageero nafsiyeed, ilaalin, hoy ku-meel-gaar ah iyo gargaar cunto. Waxaa sidoo kale la siinayaa taageero lagu raadinayo ehelladooda si ay dib ula xiriiraan qoysaskooda.
Alexandre Coissac, oo ah madaxa howlgalka IOM ee Jabuuti, ayaa sheegay in musiibadani ay tahay khasaare nafeed oo aad u murugo badan, isagoo tacsi u diray qoysaska ay ehelladoodu ku dhinteen shilka iyo kuwa weli aan wax war ah ka helin dadka ay jeclaayeen.
Wuxuu sheegay in kooxaha hay’addu ay dhulka kula shaqeynayaan maamulka deegaanka si loo bixiyo gargaarka degdegga ah ee loo baahan yahay, isla markaana musiibadani ay mar kale iftiiminayso khataraha ay la kulmaan muhaajiriinta doonaya inay helaan fursado dhaqaale.
Tobannaan kun oo qof oo ka soo jeeda dalalka Geeska Afrika ayaa sannad kasta mara Jabuuti, iyagoo ka gudba marinka biyaha ee Baabul-Mandab si ay u gaaraan Yemen. Dadkan badankoodu waxay rajeynayaan inay uga sii gudbaan dalalka Khaliijka, halkaas oo ay ka raadinayaan shaqo, dakhli ay qoysaskooda ku taageeraan iyo nolol ka wanaagsan tan ay ka soo tageen.
Saboolnimada, shaqo la’aanta, amni-darrada iyo saameynta isbeddelka cimilada ayaa ka mid ah sababaha ugu waaweyn ee dadka ku dhiirrigeliya inay galaan safarradan. Dad badan ayaa safarka badda u arka fursad ay kaga baxsan karaan duruufaha adag ee haysta, inkastoo ay og yihiin khatarta ka dhalan karta.
Si kastaba ha ahaatee, safarka u dhexeeya Jabuuti iyo Yemen ayaa ka mid ah marinnada socdaalka ee ugu halista badan gobolka. Dadka safraya ayaa wajahaya khataro ay ka mid yihiin doonyo aan ku habboonayn safarka badda, ciriiri, xaalado cimilo oo adag iyo adeegyo gurmad oo aan mar walba ku filnayn baahida jirta.
Musiibadii ugu dambeysay ayaa mar kale muujisay sida ay halis ugu jiraan dadka ku safra doonyaha, gaar ahaan carruurta iyo haweenka, kuwaas oo ka mid ahaa dadkii ku dhintay shilkan.
Xogta IOM ayaa muujinaysa in dhaqdhaqaaqa dadka Itoobiya uga soo gudbaya Jabuuti uu weli sarreeyo. Hay’addu waxay sheegtay in tan iyo 10-kii Sebtembar 2026 la diiwaangeliyay in ka badan 20,000 oo dhaqdhaqaaq oo dadku Itoobiya uga soo galeen Jabuuti, sida ku cad xogta nidaamka hay’adda ee dabagalka barakaca.
Tiradani waxay muujinaysaa baaxadda socdaalka ka socda gobolka iyo baahida loo qabo in la helo adeegyo taageero oo ku filan dadka safarka ku jira. Dadkaas qaarkood waxay doonayaan inay sii maraan Yemen, halka kuwo kalena ay raadinayaan waddooyin kale oo ay ku gaaraan meelaha ay u arkaan inay ka heli karaan fursado nololeed.
Inkasta oo xaaladda amni ee Yemen ay weli tahay mid adag, haddana dad badan ayaa sii wada safarka, iyagoo rajeynaya inay gaaraan dalalka Khaliijka. Rajadaas ayaa mararka qaarkood ku khasabta inay iska indhatiraan khataraha badda iyo dhibaatooyinka ay la kulmi karaan marka ay gaaraan Yemen.
Dadka ka badbaada safarka badda ee gaara Yemen ayaa weli wajahaya khataro kale. Waxaa ka mid ah rabshado, xarig aan sharciyeysnayn, xabsi, ka faa’iidaysi iyo ka ganacsiga dadka.
Xaaladaha amni iyo bani’aadannimo ee Yemen ayaa sii adkeynaya nolosha muhaajiriinta, kuwaas oo qaarkood aan haysan lacag, hoy ama taageero ay ku sii wataan safarkooda. Dadka nugul ayaa si gaar ah ugu jira halis ah in laga faa’iidaysto ama ay la kulmaan tacaddiyo inta ay ku sugan yihiin waddankaas.
Sidaas darteed, ka badbaadidda doonta iyo gaaritaanka xeebaha Yemen keliya ma dammaanad qaadayaan in muhaajiriintu gaareen meel ammaan ah. Qaar badan ayaa weli wajahaya safar dheer oo ay la socdaan hubanti la’aan iyo khataro kala duwan.
Xogta Mashruuca IOM ee Dabagalka Muhaajiriinta Maqan ayaa muujinaysa in sannadkii 2025 ay in ka badan 900 oo muhaajiriin ah ku dhinteen ama ku lumeen marinkan socdaalka ee loo yaqaan Waddada Bari, iyadoo tirada dadka safarka galay ay korodhay 18 boqolkiiba.
Sidoo kale, shil doon oo dhacay bishii Maarso 2026 ayaa sababay dhimashada sagaal qof, halka 45 kale la la’yahay. Dhacdooyinkan isdaba joogga ah ayaa muujinaya in khatarta safarrada badda ee gobolka ay weli tahay mid aad u sarreysa.
Musiibada dhacday Oktoobar 2026 ayaa ku soo beegmaysa xilli socdaalka dadka ka imanaya Geeska Afrika uu weli socdo, iyadoo dad badan ay raadinayaan fursado dhaqaale iyo nolol ka wanaagsan. Khasaaraha nafeed ee soo noqnoqday ayaa sidoo kale sare u qaadaya baahida loo qabo tallaabooyin lagu yareynayo dhimashada iyo ilaalinta dadka safarka ku jira.
Hay’adda IOM ayaa sheegtay inay si dhow ula shaqeyso maamulka Jabuuti si loo caawiyo muhaajiriinta loogana hortago dhimashada ka dhacda badda iyo dhulka. Hay’addu waxay sidoo kale ku baaqday in deeq-bixiyeyaasha iyo bahwadaagta caalamiga ahi ay xoojiyaan taageerada ay siinayaan Jabuuti.
Taageerada la codsaday waxaa ka mid ah maalgelinta howlaha baadigoobka iyo samatabbixinta, bixinta gargaarka degdegga ah iyo ballaarinta adeegyada badbaadinaya nolosha muhaajiriinta.
IOM waxay sidoo kale ku baaqday in la ballaariyo waddooyinka socdaalka ee ammaan ah oo sharciyeysan, si dadka doonaya inay u safraan shaqo ama sababo kale ay u helaan fursado ka khatar yar kuwa ay hadda isticmaalaan.
Musiibadan ayaa mar kale iftiiminaysa dhibaatada bani’aadannimo ee ka dhalata socdaalka halista badan ee u dhexeeya Geeska Afrika iyo Yemen. Iyadoo boqollaal qof ay weli ku jiraan xaalad aan la hubin, waxaa sii kordhaya baaqyada ku aaddan in la xoojiyo gurmadka, la ilaaliyo dadka nugul, lana helo xalal waara oo yareeya baahida dadka ku khasbanaada inay naftooda halis geliyaan si ay u raadsadaan nolol wanaagsan.