NEW YORK, Mareeykanka (KAAB TV) – Khudbad aad u kulul oo ka dhacday X Space-ka ayaa Wasiirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya, Axmed Fiqi, wuxuu weerar kulul ku qaaday Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya Abiy Axmed Cali oo uu ku eedeeyay inuu xasuuq u geystay qowmiyado kala duwan. gudaha Itoobiya.
Wasiir Fiqi waxa uu ballan qaaday in kursiga ay Soomaaliya ka heshay Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay (UNSC) uu u adeegsan doono olole ka dhan ah xad-gudubyada ay dawladda Itoobiya sheegtay, isla markaana uu ku jabinayo heshiiskii MOU ee ay la gashay Somaliland.
Khamiistii, Golaha loo dhan yahay ee Qaramada Midoobay ayaa dalalka Denmark, Greece, Pakistan, Panama, iyo Soomaaliya u doortay inay noqdaan xubnaha aan joogtada ahayn ee Golaha Ammaanka muddo laba sano ah oo ka bilaabmaya 1-da Janaayo ee sanadka soo socda.
Guushaan ayaa ah mid sii dhiiratay mowqifka Soomaaliya ee masraxa caalamiga ah, sida uu sheegay wasiir Fiqi.
“Kadib doorashadii xubinta UNSC, Soomaaliya waxay u adeegsan doontaa kursigan inay u doodo qowmiyadaha Amxaarada iyo Tigrayga ee Itoobiya,” ayuu ku dhawaaqay wasiir Fiqi.
Waxa uu sii waday in uu aflagaadeeyo Ra’iisal Wasaare Abiy, isagoo yiri, “Abiy waxa uu xasuuq u geysanayaa dadka Itoobiya, wuxuuna dilay boqolaal kun oo qof sida Oromada, Amxaarada. Aaway gobolka tigrai? Aaway gobolka Amxaarada?
Hadalka Fiqi kuma eka oo kaliya hogaamiyaha Itoobiya. Wuxuu dhaliilay heshiiskii is-afgaradka ahaa ee Itoobiya iyo Somaliland dhexmaray, wuxuuna ku tilmaamay mid xadgudub iyo gardaro ah oo uu ku kacay taliska Itoobiya ee hadda talada haya.
Wuxuu wacad ku maray in Soomaaliya ay ka faa’ideysan doonto kursigeeda UNSC si ay u soo bandhigto xadgudubyada ay waddo xukuumadda Abiy.
“Waxaan daaha ka faydi doonaa xadgudubyada uu gaystay taliska Abiy anagoo adeegsanayna kursigan [UNSC],” ayuu yidhi.
Waxa uu sidoo kale ku andacoodey in dadaallada Soomaaliya ee ka dhanka ah Itoobiya ay aqoonsi ka heleyso hay’adaha caalamiga ah sida Midowga Afrika (AU) iyo Jaamacadda Carabta.
“Hadda way sii weynaanaysaa, waxaana hadda joognaa madal caalami ah,” ayuu yiri Fiqi.
Somaliland iyo gobolada kale ee Soomaalida
Wasiirku waxa kale oo uu weerar ku qaaday Somaliland iyo gobolada kale ee Soomaalida oo uu ku eedeeyay inay gacan saar la leeyihiin Itoobiya.
“Ninka soo dhaweeya ninka dadkiisa dilaya, ninka maanta waalan waa Muuse Biixi iyo kooxdiisa yar ee uu hogaamiyo ee Somaliland ka faa’iidaysanaysa dhiiga dadka reer Somaliland,” ayuu yidhi, isaga oo ka hadlaya. Madaxweynaha Somaliland.
Wasiir Fiqi ayaa cambaareeyey heshiiskii is-afgaradka ahaa ee Itoobiya iyo Somaliland, wuxuuna ku tilmaamay go’aankii ugu xumaa ee abid uu qaato hoggaamiye Soomaaliyeed.
“Waxay wareejinaysaa dhaxalkiina iyo taariikhdiina, waxayna u horseedi doontaa magac xun,” ayuu ka digay.
Isagoo hadalkiisa sii wata ayaa wuxuu dhaliilay dowlad goboleedyada kale ee Soomaalida ee taageera Itoobiya, wuxuuna ku tilmaamay taageeradooda “Sacab xun” oo uu ku eedeeyay inay yihiin “Basaasiin”.
Wuxuu tusaale u soo qaatay dhibaatada qawmiyadaha Soomaalida Itoobiya, isagoo ka sheekeeyay qiso ku dhacday wiil ka yimid magaalada Jigjiga ee dowlad deegaanka Soomaalida Itoobiya, kaasoo niyad jab ka muujiyay horumar la’aanta iyo cadaadiska joogtada ah ee ay ku hayaan madaxda Itoobiya.
Wasiir Fiqi oo weli ku sugan dalka Maraykanka, waxa uu sii watay weerarrada afka ah ee uu ku hayo Somaliland, waxana uu bogaadiyey iska-caabbinta isa soo taraya ee ka dhanka ah maamulka Somaliland ee ay wadaan dadka reer Awdal oo ah gobol xuddunta u ah is-afgaradkii Somaliland iyo Itoobiya.
“Annagu haddaanu nahay dawladda Soomaaliya waxaanu taageersanahay oo aanu bogaadinaynaa kacdoonka reer Awdal ee Muuse Biixi ku diiday iyo waxyaabaha raqiiska ah ee uu keenay. Dowladda Soomaaliya iyo shacabkeeda waxay u taagan yihiin inay qaddiyaddooda qaataan,” ayuu yiri.
Dibadbaxa ugu dambeeyay ayuu Fiqi ku dhawaaqay, “Dowladda Soomaaliya waxaa ka go’an in rabitaanka Itoobiya uusan hirgelin, diyaarna u tahay waddo kasta oo sharci ah oo loo maro”.
Hadalka xoogga leh ee Wasiir Fiqi waxa uu hoosta ka xariiqayaa xiisadda sii kordheysa ee Geeska Afrika, waxaana uu muujinayaa in Soomaaliya ay dooneyso in masraxa caalamiga ah ay u adeegsato Itoobiya, iyada oo ka faa’ideysaneysa saameynta cusub ee ay ku dhex leedahay UNSC.