Muqdisho (KAAB TV) -Maareynta amniga gudaha ee madaxweynaha Soomaaliya ayaa noqonaysa mid cakiran Xasan Sheekh Maxamuud Koox ka tirsan sharci-dejiyeyaasha federaalka ayaa dhab ahaantii lag codsaday in uu iscasilo madaxa dawladda xafiiska tan iyo May 2022 iyaga oo ku sababeeyay walaac ku saabsan hab-dhaqankiisa hoggaamineed oo ay ku sheegeen in uu yahay mid aad u “dhexdhexaad ah” iyo xaaladda sii xumaanaysa ee amniga dalka Dhawaaqa iscasilaada Maxamuud ayaa ka soo yeeray Xildhibaan Yuusuf Gamadiid oo ku dhaliilay Madaxweynaha inuu baabi’iyay nidaamkii dowladnimo ee saddex hay’adood isla markaana uu dhammaan maamulka hoos geeyay xafiiska madaxtooyada. “Mudane Madaxweyne waxaad ku fashilantay hoggaanka dalka. Way fiicnaan lahayd haddii uu noqdo madaxweynihii ugu horreeyay ee Afrikaan ah oo ku guul darraystay hoggaanka oo uu iska casilo ” ayuu yidhi Gamadiid isagoo ku eedeeyay Maxamuud inuu ku guul-darraystay wixii laga filayey inkastoo uu muddo shan sano ah mucaarad ku ahaa maamulkii uu hoggaaminayay madaxweynihii isaga ka horreeyay ee Maxamed C/llaahi Maxamed. Farmaajo”.
C/maalik Cabdalla oo isna ka mid ah mudanayaasha baarlamaanka ayaa ku eedeeyay dowladda inay hurineyso dagaal beeleedyo, isla markaana ay fududeyso in hub sharci darro ah iyo waxyaabaha maanka dooriya la soo geliyo Soomaaliya Runtii sanadkii la soo dhaafay dalka waxaa ku soo badanayay colaadaha u dhaxeeya qabaa’ilka inkastoo dhanka kale ciidamada qalabka sida ay si weyn u yareeyeen weerarada ka dhanka ah kooxda mujaahidiinta ah ee Al Shabaab “Xasan Sheekh iyo kooxdiisu waxay u hanjabeen dowladda Farmaajo, iyagoo ku gacan seyray in dalka uu dib u soo laaban doono 1991-kii ( sanadkii ay dagaallada sokeeye qarxeen). Maanta waxaan odhan lahaa, hambalyo: ballankiina waad oofiseen oo dalka dib ugu soo celiseen 1991-kii hadda waxaa Kismaayo ka socda dagaallo beeleedyo ilaa Somaliland, kuwaas oo dalka dib ugu soo celiyay xilligii mugdiga ahaa ee 1991-kii,” ayuu yidhi Cabdalle Xiisado siyaasadeed ayaa ka taagan dhowr gobol oo dalka ka tirsan gaar ahaan kuwa u dhaxeeya dowlad goboleedyada Koonfur-galbeed Puntland Galmudug iyo Jubba iyo sidoo kale kuraasta baarlamaanka federaalka.
Si ay xaaladda gudaha uga sii darto ayaa haddana waxaa soo baxaya warar sheegaya in la dilay askar ka tirsan ciidanka XDS oo fariisin ku leh dugsiga sare ee “Jaalle Siyaad” ee magaalada Muqdisho. Wararka ay heleyso Garowe online ayaa sheegaya in ciidamadan ay Axadii shalay sameeyeen gadood ka dhan ah awaamiirta wasaaradda gaashaandhigga, gaar ahaan awaamiirta lagu amray inay eheladooda iyo beelaha ay ka soo jeedaan hub weydiistaan, isla markaana ay dagaalka hor keenaan Codsiga in hadda aysan xaqiijin madaxda federaalka Soomaaliya iyo ciidamada. Muuqaalkan oo noqday mid aad u faafay ayaa lagu arkayaa ciidamada oo si ba’an u tooganaya.
waxayna wasaaradda gaashaandhigga ku eedeeyeen “anshax xumo iyo xil gudasho la’aan” Ilaa hadda ma cadda in banaanbaxan uu yahay mid lagu dhimayo keydka hubka ee inta badan ay gacanta ku dhigaan kooxaha ka soo horjeeda ka dib markii ay la wareegeen fariisimaha hore ee dalka Todobaadki hore ayaa dhowr hub lagala wareegay maleeshiyaad deegaanka ah oo ku sugan gobolada dhexe.
Isla saacadihii la soo dhaafay, laga yaabee in si aan kala sooc lahayn, dagaalyahannada Al Shabaab ayaa weerarro xiriir ah oo isku mar ah ku qaaday dhowr fariisimo oo ay ku sugnaayeen ciidamada huwanta ah ee Jubba iyo kuwa sida gaarka ah u tababaran ee Danab – oo uu Mareykanku tababaray – saddex tuulo oo ku teedsan wadada oo isku xirta magaalada Kismaayo iyo tan Afmaadu ee Jubbada Hoose (oo ka mid ah gobollada Jubbooyinka). Weerarkan oo ahaa kii ugu dambeeyay ee weeraro rogaal celis ah oo ay kooxaha nabad-diidka ah ku doonayeen in ay dib ugu qabsadaan deegaano ka tirsan gobolka oo ay dhawaan soo weerareen ciidamo ka tirsan dowladda Soomaaliya ayaa sababay is-rasaasayn saacado qaatay oo ay la galeen ciidamada.
Dowladda Soomaaliya iyo maamulka gobolka Jubada ayaa sheegay in ciidamadooda ay iska caabiyeen weeraradii lagu soo qaaday, iyadoo muuqaal lagu baahiyay baraha bulshada oo lagu baahiyay akoonnada xiriirka la leh maamulka gobolka uu muujinayay meydad iyo hub lagu qabsaday dagaalka. Dhanka kale Baraha Bulshada ee xiriirka la leh Al Shabaab ayaa lagu sheegay in dagaalyahanada ay weerar ku qaadeen fariisimo ku yaala Tuulooyinka Xarboole Mido iyo Buulo Xaaji oo dhamaantood ah wadada isku xirta Kismaayo iyo Afmadoow.
Inkastoo labada dhinac ay guulo ka sheegteen, haddana ma jiro war madax banaan oo xaqiijinaya sheegashadooda. Dagaalkan ayaa yimid kadib markii Kumanaan ka tirsan Ciidamada sida gaarka ah u tababaran iyo kuwa Mareykanka uu tababaray ee Gobolka loo daabulay si ay u qabsadaan 3-da Tuulo dhowr todobaad ka hor.
si ay u soo afjaraan go’doominta dheer ee ay Kooxaha Muqaawamada ku hayaan Magaalada Afmadoow toban sano ah.