Garoowe(KAAB TV) – Ciidamada ammaanka Puntland ayaa gacanta ku dhigay kayd ay ku jireen diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee loo yaqaanno “Qalabka is-qarxinta”—hub aan horay loogu arag Soomaaliya, waxaana la qabtay 7 qof oo lala xiriirinayo inay xiriir la leeyihiin Al Shabaab ama Daacish-Soomaaliya. Helitaanka diyaaradahan aan duuliyaha lahayn ayaa wax ka badali karta tabaha kooxaha kacdoonka wada ee gobolka.
Sida ay sheegtay warbaahinta gudaha oo soo xiganaysa ciidamada ammaanka sirta ah, shan diyaaradood oo kuwa aan duuliyaha lahayn ah ayaa maamulka Puntland la wareegay.
Eedeysanayaashan ayaa lagu soo qabtay weerar lagu qaaday kolonyo gaadiid ah oo isaga kala gooshayay magaalooyinka Garoowe iyo Gaalkacyo, kadib markii sirdoonka Puntland ay shaaca ka qaadeen inay ku lug lahaayeen daabulka diyaaradahaasi. Diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee aan duuliyaha lahayn, oo inta badan laga isticmaalo dalka Yemen iyo tiyaatarada kale ee dagaalka casriga ah, ayaa awood u leh inay ka baxsadaan raadaarka, isla markaana ay fuliyaan weerarro sugan oo khasaare ah oo lala beegsado bartilmaameedyada loo qoondeeyay.
“Shaqsiyaadkan waxaa la xiray ka dib markii sirdoonka ciidamadu ay bixiyeen xog muhiim ah oo la xiriirta dhaqdhaqaaqooda,” ayuu yiri sarkaal sare oo ka tirsan ciidamada ammaanka Puntland oo codsaday inaan magaciisa la sheegin. Sargaalka ayaa xaqiijiyay in Diyaaradihii Drones-ka ahaa iyo Ragii laga shakiyay ay hada ku jiraan gacanta Ciidamada Puntland.
Falanqaynta khabiirka hubka ayaa soo jeediyay in diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee aan duuliyaha lahayn ee la qabtay ay yihiin kuwo la farsameeyay oo laga soo dhisay qaybo ganacsi oo la heli karo. Qaybaha fufud, lafaha qalfoofka ah iyo qaybaha bannaanka ka baxsan waxay soo jeedinayaan in gudaha laga beddelay si ay u qaadaan culeyska qaraxyada, iyaga oo u beddelaya aalado halis ah oo awood u leh inay fuliyaan weerarro la beegsaday.
Sida uu sheegay sarkaalka ka tirsan Puntland diyaaradahan ayaa la rumeysan yahay in laga soo galiyay xuduuda galka ah ee dekadda Boosaaso oo ah mid mashquul badan, waxaana loo badinayaa in ay ku sii jeedeen bartamaha Soomaaliya. Diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee aan duuliyaha lahayn ee aan duuliyaha lahayn ee aan duuliyaha lahayn ee aan duuliyaha lahayn ee loo yaqaano Drones-ka, ayaa ku hanweyn in ay dul heehaabayaan bartilmaameedyada ka hor inta aysan qaadin weeraro qaraxyo ah, ayaa ah kuwo ku cusub goobaha ay colaaduhu ka jiraan. Si kastaba ha ahaatee, noocyada heerka militariga ayaa horay loogu isticmaalay gobollada sida Ukraine iyo Yemen.
Diyaaradahan oo sidoo kale loo yaqaano “Diyaaradaha is-dilka” ayaa ah kuwa yar yar, si tartiib ah u duulaya, aadna u adag in la ogaado sababta oo ah jooggooda oo hooseeya, waxaana suuragal ah inay saameyn ku yeeshaan dhaqdhaqaaqa dhulka ee Soomaaliya. Falanqeeyayaasha amniga ayaa ka digaya in awoodda weerarrada saxda ah lagu qaado bartilmaameedyada qiimaha sare leh ay ka dhigayso kuwa si gaar ah u soo jiitay kooxaha fallaagada ah sida Al-Shabaab, kuwaas oo u adeegsan kara beegsiga xarumaha dowladda, kolonyada ciidamada, ama xitaa meelaha rayidka ah iyadoo aan digniin yar laga bixin.
Laamaha ammaanka Puntland ayaa wada baaritaanno la xiriira dhacdadan oo saameyn ballaaran ku yeelan karta amniga gobolka.
Qabashada sarkaalkan ayaa ku soo beegantay iyadoo ay sii kordhayaan walaaca laga qabo isbaheysiga u dhaxeeya Al-Shabaab iyo Xuutiyiinta Yemen, kaasi oo sare u qaadi kara awooda kooxda falaagada ah ee Soomaaliya. Sirdoonka Maraykanka ayaa dhawaan sheegay in Xuuthiyiinta ay ka wada hadleen — kuwaas oo horey u bartilmaameedsaday maraakiibta ganacsiga ee Maraykanka iyo kuwa ganacsiga ee marayey badda cas iyo gacanka cadmeed, iyo Al-Shabaab si ay u siiyaan hub aad uga horumarsan hubka ay hadda ku jiraan oo ay ku jiraan diyaaradaha aan duuliyaha lahayn.
Iyadoo laga jawaabayo hanjabaadahaas isa soo taraya, maamulka Puntland ayaa kordhiyey tallaabooyinka lagu sugayo ammaanka Garoowe, sida howlgallada habeenkii, baaritaannada baabuurta, iyo saacado dheeraad ah oo lagu sugayo amniga. Talaabadan ayaa ka dambeysay kadib markii Al-Shabaab ay dhawaan gudaha u galeen magaalada Gaalkacyo, islamarkaana ay toogteen toban maleeshiyaad ah oo ka dambeeyay weeraro xiriir ah oo ka dhacay magaalada Gaalkacyo.
Dagaalada aan duuliyaha laheyn ee Drones-ka ayaan ku cusbeyn Soomaaliya, iyadoo inta badan Mareykanka iyo Turkiga uu marar badan duqeymo ka geystay Al-Shabaab. Mareykanka ayaa tiir-dhexaad u ah istaraatiijiyadda Mareykanka ee ka hortagga argagaxisada Soomaaliya, isagoo bartilmaameed ka dhiga madaxda Al-Shabaab, waxaana la carqaladeeyay awooddii ay ku qaadi lahaayeen weeraro waaweyn.
Ku lug lahaanshaha Turkiga ee howlgallada Drones-ka ee Soomaaliya waa horumar dhawaanahan soo kordhay balse waxa ay muraayad u tahay habka Mareykanka. Turkiga ayaa Soomaaliya ugu deeqay diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Bayraktar TB2, kuwaasoo ay ciidamada Soomaaliya u adeegsan jireen weerarada ka dhanka ah Al-shabaab. Diyaaradahaan ayaa ah kuwa aad uga jaban kuwa dhigooda ah ee Mareykanka, waxaana ay kaalin weyn ka qaateen dadaalada ay Soomaaliya ku dooneyso in ay dib ugu soo ceshato gacan ku heynta deegaanada ay ka arrimiso kooxaha ka soo horjeeda.
Si kastaba ha ahaatee, ku tiirsanaanta duqeymaha diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ayaa sidoo kale dhaliyay dood ku saabsan waxtarkooda mustaqbalka fog iyo suurtagalnimada in ay waxyeello u geystaan dadka rayidka ah. Saxnaanta iyo hufnaanta weerarrada diyaaradaha aan duuliyaha lahayn had iyo jeer looma tarjumin guulo istiraatiiji ah. Al-Shabaab waxay si degdeg ah u bedeshay hoggaamiyeyaashii meesha laga saaray waxayna la jaanqaadeen xeeladahooda si ay u yareeyaan saameynta weeraradan. Qaab dhismeedka kooxda oo baahsan iyo kartida ay ugu dhex milmi karto dadka deegaanka ayaa ka dhigaysa in ay ku adkaato weerarada diyaaradaha aan duuliyaha lahayn oo kali ah in ay gaaraan natiijo la taaban karo. Khasaaraha dadka rayidka ah ee aan ku talo-gal ahayn ee ka dhashay duqeymahan ayaa dhaliyay dib u dhac weyn, taasoo sii hurisay naceybka reer galbeedka iyo caawinta dadaallada qorista ee Al-Shabaab.