Magaalada Garoowe waxaa lagu qabtay munaasabad lagu xusayay Maalinta Caalamiga ah ee Dimuqraadiyadda, iyadoo sidoo kale si rasmi ah loo daahfuray kulankii 1-aad ee Madasha Dimuqraadiyadda Puntland, oo loogu talagalay in lagu falanqeeyo xaaladda iyo jihada geeddi-socodka dimuqraadiyadda Puntland.
Munaasabadda waxaa soo qabanqaabisay hay’adda Pluralism Democratic Development Organization (PDDO), waxaana ka qaybgalay masuuliyiin ka tirsan dowladda Puntland, xubno ka tirsan hay’adaha doorashooyinka, Golaha Wakiillada, ururrada siyaasadda, bulshada rayidka ah iyo hay’adaha caalamiga ah ee ka shaqeeya arrimaha horumarinta iyo dowlad-wanaagga.
Kulanka ayaa noqday madal ay dhinacyada kala duwan ku wadaagaan aragtiyo ku saabsan halka uu marayo geeddi-socodka dimuqraadiyadda Puntland, guulihii laga gaaray, caqabadihii la soo maray iyo casharrada laga bartay waayo-aragnimadii hore.
Munaasabadda waxaa ka qaybgalay Wasiirka Arrimaha Gudaha Puntland, Cabdi Xirsi Cali (Qarjab), xubno ka tirsan Guddiga Doorashooyinka Puntland, Xoghayaha Golaha Wakiillada Puntland Cabdirisaaq Xidig, Xoghayaha Guddiga Doorashooyinka Puntland Asad Axmed Xirsi iyo Guddoomiyaha Xisbiga Runcad Cismaan Gamuure.
Waxaa sidoo kale goobta joogay Guddoomiyaha Dalladda Bulshada Rayidka Puntland Cabdiraxmaan Cabdirisaaq, Madaxa Xafiiska UNDP ee Puntland Muuse Ducaale, Madaxa Hay’adda VNG ee Puntland Guuleed Axmed iyo Xildhibaan Maxamed Shiine oo ka tirsan Golaha Deegaanka Garoowe.
Ka qaybgalka dhinacyadan kala duwan ayaa madasha u saamaxaya in doodda laga dhigo mid ay ku jiraan dowladda, hay’adaha doorashada, xisbiyada siyaasadda, goleyaasha deegaanka, bulshada rayidka ah iyo hay’adaha taageera horumarinta dimuqraadiyadda.
Madasha ayaa diiradda saaraysa dib-u-eegista geeddi-socodka dimuqraadiyadda Puntland, iyadoo laga hadlayo guulihii la gaaray iyo caqabadihii soo wajahay nidaamka siyaasadeed iyo doorashooyinka.
Doodaha ayaa sidoo kale lagu eegayaa casharrada laga bartay marxaladihii hore iyo sidii khibradahaas loogu adeegsan lahaa qorshayaasha mustaqbalka.
Ujeeddada madashu ma ahan oo keliya in dib loo eego wixii hore u dhacay, balse sidoo kale waxaa muhiim ah in laga doodo jihada uu mustaqbalka qaadan karo nidaamka dimuqraadiyadda iyo ka qaybgalka bulshada.
Doorashooyinka ayaa ka mid ah tiirarka muhiimka ah ee doodda dimuqraadiyadda, maadaama ay shacabka siinayaan fursad ay ku doortaan wakiilladooda, isla markaana ay kaga qaybqaataan go’aannada siyaasadeed.
Puntland waxaa hore uga jiray barnaamijyo iyo dadaallo diiradda lagu saarayay wacyigelinta codbixiyayaasha, ka qaybgalka bulshada iyo horumarinta hay’adaha doorashada. Hay’ado cilmi-baaris iyo horumarineed oo ka shaqeeya Puntland ayaa sidoo kale tilmaamay muhiimadda ay leedahay in muwaadiniintu si xog-ogaal ah uga qaybqaataan geeddi-socodka siyaasadda iyo doorashooyinka.
Madasha cusub ayaa sidaas darteed noqon karta meel lagu falanqeeyo sida loo xoojin karo ka qaybgalka shacabka iyo kalsoonida lagu qabo geeddi-socodka doorashooyinka.
Bulshada rayidka ah ayaa sidoo kale qayb muhiim ah ka ah doodda ku saabsan dimuqraadiyadda.
Ururrada bulshada rayidka ah waxay ka qayb qaadan karaan wacyigelinta bulshada, kor u qaadista ka qaybgalka muwaadiniinta iyo soo bandhigidda aragtiyada bulshada ee ku saabsan arrimaha siyaasadda iyo maamulka.
Ka qaybgalka dalladaha bulshada rayidka ah ee madasha Garoowe ayaa sidaas darteed siinaya fursad ay ku soo bandhigaan aragtiyada iyo caqabadaha ay la kulmaan kooxaha bulshada ee ay matalaan.
Xubnaha ka socda Guddiga Doorashooyinka Puntland ayaa iyaguna ka qaybgalaya madasha, taas oo fursad u abuureysa in si toos ah looga doodo arrimaha la xiriira doorashooyinka.
Hay’adaha doorashada ayaa muhiim u ah diyaarinta iyo maamulka geeddi-socodka doorashooyinka, halka kalsoonida shacabka iyo aqbalaadda dhinacyada siyaasadeed ay qayb ka yihiin arrimaha saameeya habsami-u-socodka doorashooyinka.
Doodaha madasha ayaa sidaas darteed muhiim u noqon kara in la is dhaafsado aragtiyo ku saabsan sidii loo horumarin lahaa nidaamka doorashooyinka iyo sidii loo xoojin lahaa fahamka bulshada ee geeddi-socodka dimuqraadiyadeed.
Mid ka mid ah qodobada muhiimka ah ee madashan laga filayo in laga hadlo waa caqabadaha soo maray geeddi-socodka dimuqraadiyadda Puntland.
Caqabadaha noocan ah waxaa ka mid noqon kara arrimaha la xiriira ka qaybgalka siyaasadda, wacyiga bulshada, awoodda hay’adaha, kalsoonida dhinacyada siyaasadda iyo sidii loo heli lahaa hannaan ay dhinacyadu si joogto ah ugu wada shaqeeyaan.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in doodaha noocan ah ay ku salaysnaadaan waayo-aragnimada Puntland iyo duruufaha gaarka ah ee ka jira deegaanka, si talooyinka kasoo baxa madashu u noqdaan kuwo la jaanqaadaya xaaladda dhabta ah.
Madasha Dimuqraadiyadda Puntland ayaa sidoo kale diiradda saari doonta jihada mustaqbalka ee geeddi-socodka dimuqraadiyadda.
Arrintan waxay ku saabsan tahay sidii loo xoojin lahaa hay’adaha, loo kobcin lahaa ka qaybgalka shacabka, loo horumarin lahaa fahamka dimuqraadiyadda iyo sidii loo heli lahaa nidaam siyaasadeed oo ay bulshada iyo dhinacyada siyaasadeed si weyn uga qaybqaataan.
Doodaha ka dhasha madasha ayaa haddii loo beddelo talooyin iyo qorshayaal wax-ku-ool ah, ka qayb qaadan kara in la sii horumariyo fahamka iyo ka qaybgalka bulshada ee arrimaha siyaasadda.
Kulanka ayaa ku soo beegmaya xilli arrimaha doorashooyinka iyo geeddi-socodka siyaasadeed ay muhiimad weyn ku leeyihiin Puntland iyo Soomaaliya guud ahaan.
Puntland waxaa hore uga jiray goleyaal iyo barnaamijyo lagu falanqeeyo dimuqraadiyadda, ka qaybgalka shacabka iyo doorashooyinka, waxaana qaar ka mid ah hay’adaha ka shaqeeya arrimahan ay xoogga saaraan isku xirka cilmi-baarista, doodda bulshada iyo dhaqangelinta mabaadi’da dowlad-wanaagga.
Madasha cusub ayaa sidaas darteed noqon karta goob joogto ah oo lagu kulmiyo masuuliyiinta, siyaasiyiinta, bulshada rayidka ah, aqoonyahannada iyo daneeyayaasha kale si loo qiimeeyo halka uu marayo geeddi-socodka dimuqraadiyadda.
Kulankii 1-aad ee Madasha Dimuqraadiyadda Puntland wuxuu furay dood ku saabsan waayo-aragnimada Puntland ee dhanka dimuqraadiyadda, iyadoo dhinacyada ka qaybgalaya ay fursad u helayaan inay soo bandhigaan aragtiyahooda ku saabsan guulaha, caqabadaha iyo tallaabooyinka mustaqbalka.
Waxa ugu muhiimsan ee laga filayo madashan ayaa ah in doodaha laga gudbiyo oo loo beddelo talooyin iyo qorshayaal wax ka tari kara horumarinta ka qaybgalka shacabka, xoojinta hay’adaha iyo horumarinta geeddi-socodka doorashooyinka.
Ugu dambeyn, Madasha Dimuqraadiyadda Puntland waxay isu keentay dhinacyo kala duwan oo si toos ah ama si dadban ugu lug leh arrimaha dimuqraadiyadda, waxaana la filayaa in kulamada noocan ah ay sii socdaan si looga wada hadlo mustaqbalka nidaamka siyaasadeed iyo doorka shacabka Puntland.
