Madaxweynaha Maraykanka, Donald J. Trump, ayaa hadal loo soo xigtay ku sheegay in Somaliland iyo Soomaaliya ay kala duwan yihiin, isaga oo sheegay in hadalladiisa ku saabsan Soomaalida iyo dhibaatooyinka uu ku eedeeyey inay ka jiraan Maraykanka aanay Somaliland khusayn. Hadalkan ayaa dhaliyey hadal-hayn siyaasadeed, iyadoo Madaxtooyada Somaliland ay soo dhaweysay weedhaha loo nisbeeyey madaxweynaha Maraykanka.
Trump ayaa hadalkiisa ku xusay magaca “Somalia-land”, isaga oo sheegay in aanu ula jeedin Somaliland marka uu adeegsanayo magacaas. Waxa uu tilmaamay in Somaliland uu u arko meel ka duwan Soomaaliya, isaga oo sidoo kale sheegay in dadka qaarkood ay isku khaldi karaan labada dhinac sababo la xidhiidha magacyadooda.
“Waxa aan ugu yeedhaa Somalia-land, Somaliland maaha, waayo Somaliland waa waddan gebi ahaanba ka duwan. Dadka qaar ayaa jecel Somaliland, marka uma jeedo. Somaliland iyo Soomaaliya waxba iskama galin. Waxaan filayaa inay fiicnaan lahayd in Somaliland ay magaceeda si dhakhso ah u beddesho,” ayuu yidhi Trump, sida hadalka lagu soo xigtay.
Hadalkan ayaa kusoo beegmaya xilli Somaliland ay sii waddo dadaallada diblomaasiyadeed ee ay ku doonayso aqoonsi caalami ah, iyadoo si gaar ah isha loogu hayo siyaasadda maamulka Trump ee ku wajahan Geeska Afrika iyo xidhiidhka Maraykanka la leeyahay Soomaaliya iyo Somaliland.
Madaxtooyada Somaliland ayaa qoraal ay soo saartay ku soo dhaweysay hadalka loo nisbeeyey madaxweynaha Maraykanka, iyadoo sheegtay in uu xoojinayo aragtida Somaliland ee ku saabsan xaaladdeeda siyaasadeed iyo kala duwanaanshaheeda ay la leedahay Soomaaliya.
Qoraalka Madaxtooyada ayaa lagu sheegay in Somaliland ay sii wadi doonto dadaallada ay ku raadinayso aqoonsi caalami ah, iyadoo adeegsanaysa diblomaasiyad ku dhisan mabda’a iyo xidhiidho wax-ku-ool ah oo ay la yeelato beesha caalamka.
“Jamhuuriyadda Somaliland waxay ku adkaysanaysaa dadaalkeeda ku aaddan helitaanka aqoonsi caalami ah, iyada oo adeegsanaysa diblomaasiyad ku dhisan mabda’a iyo xidhiidh wax-ku-ool ah oo ay la yeelato beesha caalamka,” ayaa lagu yidhi qoraalka Madaxtooyada Somaliland.
Soo dhaweyntan ayaa muujinaysa muhiimadda ay Somaliland siinayso hadallada madaxda caalamka, gaar ahaan kuwa ka soo baxa Maraykanka oo ka mid ah quwadaha saamaynta weyn ku leh siyaasadda caalamiga ah.
Si kastaba ha ahaatee, hadal siyaasadeed oo lagu kala saarayo Somaliland iyo Soomaaliya la mid ma aha go’aan rasmi ah oo aqoonsi diblomaasiyadeed ah. Sidaa darteed, waxaa muhiim ah in la kala saaro hadalka loo nisbeeyey Trump iyo tallaabo kasta oo rasmi ah oo ay dowladda Maraykanku mustaqbalka qaadi karto.
Somaliland ayaa muddo dheer ku hawlanayd sidii ay u heli lahayd aqoonsi caalami ah, iyadoo dadaalladeeda ku salaynaysa taariikhdeeda siyaasadeed, hay’adaheeda maamulka iyo rabitaanka ay sheegto inay dadkeedu u qabaan inay yeeshaan maqaam caalami ah oo u gaar ah.
Arrinta aqoonsiga Somaliland ayaa ka mid ah qodobbada ugu waaweyn ee siyaasadda Geeska Afrika, waxaana muddo dheer ka taagnaa dood la xidhiidha madaxbannaanida, midnimada Soomaaliya, xasilloonida gobolka iyo danaha istiraatiijiyadeed ee dalalka shisheeye.
Somaliland waxay ku dooddaa inay leedahay duruufo siyaasadeed iyo maamul oo u gaar ah, isla markaana ay mudan tahay in beesha caalamku si gaar ah u eegto xaaladdeeda. Dhanka kale, dowladda Federaalka Soomaaliya waxay ku adkaysanaysaa midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya.
Kala aragti duwanaanshahan ayaa ka dhigaya arrinta Somaliland mid xasaasi ah oo saamayn ku leh xidhiidhka diblomaasiyadeed ee gobolka iyo wada-shaqaynta dalalka caalamka.
Hadalka Trump, haddii si rasmi ah loo xaqiijiyo macnihiisa iyo duruufaha uu ku sheegay, waxa Somaliland u arki kartaa fursad ay ku xoojiso farriinteeda diblomaasiyadeed. Hase yeeshee, weli waxaa muhiim ah in la helo caddayn muujinaysa mowqifka rasmiga ah ee dowladda Maraykanka.
Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi Cirro, ayaa dhawaan safar ku tegay dalka Maraykanka, halkaas oo uu ka waday dadaallo la xidhiidha xoojinta xidhiidhka Somaliland iyo Washington iyo raadinta taageero caalami ah.
Safarka madaxweynaha ayaa qayb ka ahaa dadaallada Somaliland ay ku doonayso inay aragtideeda siyaasadeed gaadhsiiso madaxda, siyaasiyiinta iyo dadka saamaynta ku leh go’aan-qaadashada Maraykanka.
Intii uu safarka ku jiray, Cirro ayaa la sheegay inuu kulamo la yeeshay mas’uuliyiin iyo siyaasiyiin Maraykan ah, kuwaas oo uu kala hadlay xidhiidhka labada dhinac, iskaashiga iyo sidii loo xoojin lahaa taageerada Somaliland.
Washington, D.C., oo ah xarunta dowladda Maraykanka, ayaa muhiim u ah dadaallada diblomaasiyadeed ee Somaliland, maadaama go’aannada siyaasadeed ee halkaas laga gaadho ay saamayn ku yeelan karaan xidhiidhka Maraykanka iyo dalalka Geeska Afrika.
Somaliland ayaa doonaysa inay Maraykanka ku qanciso muhiimadda ay u leedahay danaha istiraatiijiyadeed ee gobolka, gaar ahaan dhinacyada amniga, ganacsiga, iskaashiga siyaasadeed iyo xasilloonida marin-biyoodka Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed.
Madaxweyne Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi Cirro ayaa madaxweynaha Maraykanka, Donald Trump, ugu baaqay inuu Somaliland siiyo aqoonsi rasmi ah, isaga oo sheegay in tallaabadaasi noqon karto mid taariikhi ah.
Cirro ayaa hadalkan ku sheegay waraysi gaar ah oo uu siiyey warbaahinta Breitbart News, kaas oo la sheegay in la baahiyey Isniintii.
Waraysigaas ayuu madaxweynaha Somaliland kaga hadlay rajada laga qabo in maamulka Trump uu dib u eego siyaasadda Maraykanka ee ku wajahan Somaliland, isla markaana uu tixgeliyo codsiga aqoonsi ee maamulka Hargeysa muddo dheer waday.
Baaqan ayaa qayb ka ah dadaallada Somaliland ay ku doonayso inay taageero uga hesho dowladda Maraykanka, iyadoo u aragta in aqoonsiga Washington uu saamayn weyn ku yeelan karo xidhiidhkeeda caalamiga ah.
Haddii Maraykanku qaato tallaabo rasmi ah oo uu Somaliland ku aqoonsanayo, waxay noqon lahayd isbeddel muhiim ah oo ku yimaadda siyaasadda Washington ee Geeska Afrika. Si kastaba ha ahaatee, hadalka madaxweynaha Somaliland ee ku saabsan rajada aqoonsiga keligiis ma caddaynayo in dowladda Maraykanku go’aan noocaas ah gaadhay.
Somaliland waxay rajaynaysaa in maamulka Trump uu qaato siyaasad u oggolaanaysa in si gaar ah loo eego xaaladdeeda siyaasadeed, amni iyo diblomaasiyadeed. Waxa kale oo ay doonaysaa in la tixgeliyo kaalinta ay sheegto inay ku leedahay xasilloonida gobolka iyo fursadaha iskaashi ee ay la yeelan karto Maraykanka.
Dowladda Maraykanka, dhankeeda, waxay danaynaysaa arrimo badan oo la xidhiidha Geeska Afrika, kuwaas oo ay ka mid yihiin amniga gobolka, la-dagaallanka kooxaha hubaysan, xidhiidhka dalalka deriska ah iyo ilaalinta xasilloonida Soomaaliya.
Sidaa darteed, go’aan kasta oo la xidhiidha Somaliland wuxuu u baahan yahay in lagu eego danaha siyaasadeed iyo amni ee Maraykanka, xidhiidhka uu la leeyahay dowladda Federaalka Soomaaliya iyo xaaladda guud ee gobolka.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in la ogaado in hadallada siyaasadeed, kulamada diblomaasiyadeed iyo taageerada ay muujiyaan shakhsiyaadka siyaasadeed aanay si toos ah u noqonayn aqoonsi rasmi ah. Tallaabada noocaas ahi waxay u baahan tahay mowqif dowladeed oo cad.
Hadal kasta oo ka soo baxa madaxda Maraykanka oo la xidhiidha Somaliland wuxuu yeelan karaa muhiimad siyaasadeed, maadaama Washington ay saamayn ku leedahay arrimaha amniga iyo diblomaasiyadda Geeska Afrika.
Haddii hadalka Trump loo arko mid muujinaya kala duwanaanshaha Somaliland iyo Soomaaliya, maamulka Somaliland wuxuu u adeegsan karaa xoojinta dooddiisa ku saabsan xaaladdiisa gaarka ah. Dhanka kale, waxaa muhiim ah in la eego sida dowladda Maraykanku si rasmi ah uga hadasho arrinta iyo in hadalku la socdo tallaabooyin siyaasadeed oo la taaban karo.
Xidhiirka Somaliland iyo Soomaaliya ayaa muddo dheer ku xidhnaa doodda ku saabsan midnimada dalka, maqaamka Somaliland iyo qaabka loo wajahayo khilaafaadka siyaasadeed. Sidaas darteed, hadallada ka soo baxa madaxda caalamku waxay noqon karaan kuwo saamayn ku yeesha dooddaas, balse ma beddelaan xaaladda diblomaasiyadeed iyaga oo keliya.