Madaxweynaha Puntland, Siciid Cabdullaahi Deni, ayaa Xasan Sheekh Maxamuud ugu baaqay inuu xilka iska casilo, isagoo ku eedeeyay inuu ku guuldarreystay isku haynta dadka iyo dalka, isla markaana uu suuragelin waayay in la qabto doorasho heshiis siyaasadeed lagu yahay.
Deni ayaa sheegay in xaaladda siyaasadeed ee Soomaaliya ay gaartay meel u baahan in dib loo eego hoggaanka dalka iyo hannaanka lagu maareynayo khilaafaadka siyaasadeed.
Madaxweynaha Puntland ayaa sheegay sidoo kale in taladiisa ku aaddan iscasilaadda Xasan Sheekh ay salka ku hayso danaha dalka iyo dadka Soomaaliyeed, isagoo xusay in Puntland ay tahay qayb ka mid ah Soomaaliya, isla markaana ay waqti iyo dhaqaale badan gelisay dhismaha dowladnimada dalka.
“Puntland waa qayb ka mid ah Soomaaliya, waqti badan iyo dhaqaale badanna gelisey dowladnimada Soomaaliya, waxaanse Xasan ugu baaqayaa inuu is casilo, dalkana u turo,” ayuu yiri Madaxweyne Siciid Cabdullaahi Deni.
Hadalkan ayaa imanaya iyadoo khilaafka siyaasadeed ee u dhexeeya Puntland iyo Dowladda Federaalka Soomaaliya uu soo jiitamayay in ka badan afar sano, isla markaana uu sii xoogeysanayo muranka ku saabsan dastuurka, doorashooyinka iyo awoodaha dowladda dhexe iyo dowlad-goboleedyada.
Madaxweynaha Puntland ayaa sheegay in Xasan Sheekh Maxamuud uu ku guuldarreystay inuu mideeyo dadka Soomaaliyeed, isla markaana uu dalka ka hirgeliyo hannaan siyaasadeed oo ay ku wada qanacsan yihiin dhinacyada kala duwan.
Deni ayaa si gaar ah u dhaliilay hannaanka doorashooyinka, isagoo sheegay in aan la gaarin heshiis siyaasadeed oo ay ku mideysan yihiin dowladda Federaalka, dowlad-goboleedyada iyo siyaasiyiinta kale ee dalka.
Madaxweynaha Puntland ayaa qaba in arrimaha masiiriga ah ee Soomaaliya, gaar ahaan doorashooyinka iyo wax-ka-beddelka dastuurka, ay u baahan yihiin wada-tashi iyo heshiis ballaaran oo ay qeyb ka yihiin dhammaan dhinacyada siyaasadda.
Eedeymaha Deni ayaa muujinaya sida ay u sii kala fogaanayaan mowqifyada Puntland iyo dowladda Federaalka, iyadoo labada dhinac ay isku hayaan hannaanka loo maareynayo mustaqbalka siyaasadeed ee Soomaaliya.
Khilaafka u dhexeeya Puntland iyo Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa muddooyinkii dambe salka ku hayay arrimaha dastuurka, doorashooyinka iyo awood-qeybsiga hay’adaha dowladda.
Puntland ayaa ka soo horjeedda qaar ka mid ah isbeddellada dastuuriga ah ee ay taageerto dowladda Federaalka, iyadoo ku doodaysa in go’aannada waaweyn ee dalka aan lagu gaari karin hannaan aan heshiis siyaasadeed laga gaarin.
Madaxweyne Deni ayaa hore u sheegay in dowladda Federaalka ay ka leexatay heshiisyadii siyaasadeed ee saldhigga u ahaa nidaamka federaalka Soomaaliya, isagoo ku baaqay in la qabto shirweyne qaran oo looga arrinsado xaaladda dalka.
Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa dhankeeda difaacday qorshaheeda dib-u-habeynta dastuurka iyo doorashooyinka, iyadoo ku doodaysa in isbeddelladaasi ay muhiim u yihiin dhismaha nidaam siyaasadeed oo cusub.
Khilaafka labada dhinac ayaa sidoo kale saameyn ku yeeshay xiriirka siyaasadeed ee dowladda Federaalka iyo qaar ka mid ah dowlad-goboleedyada kale, iyadoo muranka doorashooyinka uu noqday arrin muhiim ah oo hortaagan heshiis siyaasadeed oo qaran.
Madaxweyne Siciid Cabdullaahi Deni ayaa hadalkiisa ku xusay in Puntland ay door muhiim ah ku lahayd dhismaha dowladnimada Soomaaliya, isagoo sheegay in maamulkaasi uu waqti iyo dhaqaale badan geliyay dadaallada lagu doonayay in lagu helo dowlad Soomaaliyeed oo shaqeysa.
Deni ayaa sheegay in Puntland ay weli tahay qayb ka mid ah Soomaaliya, isla markaana ay danaynayso mustaqbalka dalka iyo dadka Soomaaliyeed.
Hadalka madaxweynaha ayaa sidoo kale muujinaya in Puntland ay dooneyso in mowqifkeeda siyaasadeed lagu saleeyo ilaalinta nidaamka federaalka iyo heshiisyada ay u aragto inay muhiim u yihiin dowladnimada Soomaaliya.
Si kastaba ha ahaatee, baaqa Deni ee ku aaddan iscasilaadda Xasan Sheekh ayaa ah mowqif siyaasadeed oo ka yimid dhinaca Puntland, mana jirto wax muujinaya in Madaxweyne Xasan Sheekh uu aqbalay baaqaas.
Baaqan cusub ee Madaxweyne Deni ayaa kusoo beegmaya xilli Soomaaliya ay wajahayo muran siyaasadeed oo la xiriira hannaanka doorashooyinka iyo mustaqbalka nidaamka federaalka.
Waxaa weli jira su’aalo ku saabsan sida loo gaari karo heshiis siyaasadeed oo ay ku wada qanacsan yihiin dowladda Federaalka, dowlad-goboleedyada iyo siyaasiyiinta mucaaradka.
Haddii khilaafaadka jira aan xal laga gaarin, waxaa suuragal ah inay sii adkaato wada-shaqeynta hay’adaha dowladda iyo isku-duwidda arrimaha siyaasadda qaranka.
Dhanka kale, baaqyada ku saabsan wada-hadal iyo shirweyne qaran ayaa noqon kara fursad lagu yareeyo khilaafaadka, haddii dhinacyada siyaasadda ay ku heshiiyaan hannaan loo dhan yahay.
Madaxweyne Deni ayaa ku adkeystay in Xasan Sheekh uu xilka iska casilo, isagoo sheegay in tallaabadaasi ay dan u tahay dalka iyo dadka Soomaaliyeed.
Ilaa hadda, ma jiro war rasmi ah oo ka soo baxay Villa Soomaaliya oo jawaab looga bixiyay baaqa cusub ee Madaxweynaha Puntlan