Dowladda Kenya ayaa sheegtay inay adkeyneyso amniga xuduudaheeda, xilli Soomaaliya ay ku jirto marxalad kala-guur amni oo xasaasi ah, taas oo laga cabsi qabo inay saameyn ku yeelato amniga dalalka deriska la ah.
Wasaaradda Amniga Gudaha Kenya ayaa qoraal ay baahisay ku muujisay walaac ku saabsan hanaanka kala-guurka amni ee Soomaaliya, iyadoo tilmaantay in isbeddellada amni ee ka dhacaya dalka ay saameyn ku yeelan karaan gobolka, gaar ahaan dalalka ay Soomaaliya xuduudaha la wadaagto.
Kenya ayaa ku nuuxnuuxsatay muhiimadda ay leedahay in kala-guurka amniga Soomaaliya loo maareeyo si qorsheysan, waaqici ah, isla markaana lagu saleeyo qiimeyn dhab ah oo ku saabsan xaaladda amni ee dalka.
Soomaaliya ayaa ku jirta marxalad kala-guur amni, iyadoo mas’uuliyadda amniga dalka ay si tartiib-tartiib ah ugu wareegayso ciidamada Soomaaliyeed. Hannaankan ayaa la xiriira qorshaha lagu xoojinayo awoodda ciidamada qaranka, si ay ula wareegaan sugidda amniga iyo la dagaallanka kooxaha hubeysan.
Hase yeeshee, kala-guurka amniga ayaa ah mid u baahan qorshe cad, dhaqaale ku filan, tababar, qalab iyo isku-duwid joogto ah oo dhex marta ciidamada dowladda, maamul-goboleedyada iyo saaxiibada caalamiga ah.
Kenya ayaa muujisay in isbeddellada amni ee Soomaaliya aysan ku koobnaan doonin gudaha dalka, balse ay yeelan karaan saameyn ka gudubta xuduudaha. Dowladda Kenya ayaa hore u sheegtay in amniga Soomaaliya uu xiriir dhow la leeyahay xasilloonida gobolka, gaar ahaan deegaannada ku teedsan xuduudaha labada dal.
Xuduudda Soomaaliya iyo Kenya ayaa muddo dheer wajahaysay caqabado amni oo ay ka mid yihiin dhaqdhaqaaqyada kooxaha hubeysan, weerarrada ka dhaca deegaannada xuduudaha, tahriibka iyo dambiyada isaga gudba dalalka.
Kenya ayaa sannadihii lasoo dhaafay qaadday tallaabooyin lagu xoojinayo ilaalinta xuduudaheeda, iyadoo adeegsanaysa iskaashi dhex mara hay’adaha amniga, wadaagista xogaha sirdoonka iyo qorshayaal lagu hagaajinayo maamulka xuduudaha.
Haddii ay sii kordhaan walaacyada la xiriira kala-guurka amni ee Soomaaliya, waxaa suuragal ah in Kenya ay kordhiso feejignaanta ciidamada iyo hay’adaha amniga ee ku sugan xuduudaha, si looga hortago khataraha ay u aragto inay kasoo gudbi karaan Soomaaliya.
Si kastaba ha ahaatee, qoraalka la sheegay inuu kasoo baxay Wasaaradda Amniga Gudaha Kenya ma bixin faahfaahin ku saabsan tallaabooyin gaar ah, tirada ciidamada la kordhinayo ama meelaha si gaar ah loo adkeynayo.
Xaaladda amni ee Soomaaliya waxay saameyn ku yeelan kartaa dalalka deriska ah, gaar ahaan marka ay jiraan isbeddello ku yimaada qaab-dhismeedka ciidamada, howlgalada amniga iyo awoodda hay’adaha dowladda.
Haddii kala-guurka amniga loo fuliyo si aan qorsheysnayn, waxaa dhici karta in meelo qaar ay ka abuurmaan firaaq amni, taas oo abuuri karta caqabado cusub oo u baahan in si degdeg ah wax looga qabto.
Dhanka kale, haddii hannaanka kala-guurka loo fuliyo si habeysan, waxaa suuragal ah in Soomaaliya ay yeelato ciidan qaran oo awood u leh inuu si madax-bannaan u sugo amniga dalka, taas oo faa’iido u noqon karta Soomaaliya iyo dalalka deriska la ah.
Dowladda Kenya ayaa sidaas darteed ku adkeysanaysa in kala-guurka amni ee Soomaaliya lagu saleeyo qorshe waaqici ah, isla markaana laga fiirsado saameynta uu ku yeelan karo amniga gobolka.
Soomaaliya iyo Kenya ayaa wadaaga xuduud dheer, waxaana labada dal ka dhexeeya dano amni iyo dhaqaale oo isku xiran. Amniga xuduudaha, la dagaallanka kooxaha hubeysan iyo ka hortagga dambiyada isaga gudba dalalka ayaa ka mid ah arrimaha u baahan iskaashi joogto ah.
Labada dal ayaa sidoo kale hore u yeeshay iskaashi ku saabsan amniga iyo ilaalinta dukumentiyada aqoonsiga, iyadoo tababarro wadajir ah ay ka qayb galeen hay’adaha socdaalka iyo amniga ee Soomaaliya iyo Kenya.
Xaaladda hadda taagan ayaa muujinaysa in wada-shaqeynta labada dal ay muhiim u noqon karto sidii looga hortagi lahaa khataraha amni ee ka dhalan kara isbeddellada ka socda Soomaaliya.
Walaaca Kenya ee ku saabsan kala-guurka amni ee Soomaaliya ayaa kusoo aadaya xilli ay gobolka Geeska Afrika ka jiraan caqabado amni oo isugu jira dagaallo, dhaqdhaqaaqyo kooxo hubeysan iyo khilaafaad siyaasadeed.
Waxaa la filayaa in Kenya ay sii waddo feejignaanta amniga xuduudaheeda, halka Soomaaliya ay wajahayso baahida loo qabo in si qorsheysan loo xoojiyo awoodda ciidamada qaranka.
Hannaanka kala-guurka amniga ayaa noqon doona mid muhiim u ah mustaqbalka amniga Soomaaliya. Guushiisu waxay ku xirnaan doontaa qorshe cad, taageero ku filan, wada-shaqeyn hay’adeed iyo awoodda dowladda ee ay ku maareyn karto amniga dalka.