Magaalada Baladweyne ayaa maanta la filayaa inay martigeliso kulan muhiim ah oo dhexmaraya Ugaaska Beesha Xawaadle, Ugaas Yuusuf Ugaas Xasan Ugaas Khaliif, iyo xildhibaanno ka tirsan labada aqal ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya oo shalay gaaray magaalada.
Kulankan ayaa imanaya xilli ay sii xoogeysanayaan khilaafaadka siyaasadeed ee ka taagan gobolka Hiiraan, kuwaas oo salka ku haya qaabka loo dhisay hoggaanka cusub ee maamulka Hirshabeelle, tabashooyinka siyaasadeed ee bulshada gobolka iyo muranka la xiriira awood-qaybsiga maamulka.
Wararka laga helayo Baladweyne ayaa sheegaya in xildhibaannada iyo Ugaasku ay ka wada hadli doonaan xaaladda magaalada, mowqifka siyaasadeed ee beesha Xawaadle iyo tallaabooyinka laga qaadayo xiisadda u dhexeysa dhinacyada isku haya maamulka Hirshabeelle.
Xildhibaannada gaaray Baladweyne ayaa la filayaa in kulanka kaddib ay soo bandhigaan mowqifkooda ku aaddan xaaladda ka taagan magaalada iyo taageerada ay u muujinayaan Ugaas Yuusuf.
Go’aanka kasoo baxa kulankan ayaa muhiim u noqon kara jihada uu qaadanayo khilaafka siyaasadeed ee Hiiraan, maadaama xildhibaannada ay ka mid yihiin dadka saamaynta ku leh siyaasadda heer federaal iyo tan dowlad-goboleedka.
Waxaa sidoo kale la sugayaa in xildhibaannadu ay soo bandhigaan sida ay u arkaan tabashooyinka laga qabo hoggaanka Hirshabeelle iyo doorka dowladda federaalka ee xal u helidda khilaafka.
Dhanka kale, Ugaas Yuusuf ayaa maalmahan si cad uga hadlay xaaladda amni iyo siyaasadeed ee gobolka, isaga oo ugu baaqay ciidamada ka soo jeeda Hiiraan inay magaalada isugu yimaadaan, kana qeyb qaataan sugidda amniga bulshada. Hadalkaas ayaa kusoo beegmay xilli ay jireen dhaqdhaqaaqyo ciidan iyo walaac laga muujinayay suuragalnimada iska horimaad.
Wararka magaalada laga helayo ayaa sidoo kale sheegaya in maanta lagu soo bandhigi doono in ka badan 1,000 askari oo la sheegay in labadii maalmood ee lasoo dhaafay lagu diyaarinayay Baladweyne.
Ciidamadan ayaa sida wararku tilmaamayaan loogu talagalay sugidda amniga Ugaaska iyo guud ahaan magaalada, iyadoo la doonayo in laga hortago fal kasta oo sababi kara in xaaladda amni ay faraha ka baxdo.
Hase yeeshee, tirada ciidamada, halka ay ka yimaadeen iyo qaabka ay u shaqeyn doonaan weli si madax-bannaan looma xaqiijin. Waxaa muhiim ah in la kala saaro wararka ku saabsan isu-ururinta ciidamada iyo xaqiiqada dhabta ah ee xaaladda amni ee magaalada.
Dhaqdhaqaaq kasta oo ciidan oo ka dhaca Baladweyne xilligan wuxuu yeelan karaa saameyn siyaasadeed iyo mid amni, maadaama magaalada ay ku sugan yihiin dhinacyo kala aragti duwan oo ku saabsan mustaqbalka Hirshabeelle.
Dhanka kale, wararka laga helayo Baladweyne ayaa sheegaya in Madaxweyne Ku-xigeenka Hirshabeelle, Cabdi Fitaax Xasan Afrax, uu wajahayo xaalad siyaasadeed oo adag, iyadoo la hadal hayo laba arrimood oo kala ah inuu xilka iska casilo ama uu ka tago magaalada.
Arrintan ayaa la xiriirta khilaafka ka dhashay doorashadii hoggaanka Hirshabeelle ee 24-kii Oktoobar 2026, taas oo Cali Cabdullaahi Xuseen (Cali Guudlaawe) loogu doortay madaxweynaha maamulka, halka Cabdi Fitaax Xasan Afrax loo doortay madaxweyne ku-xigeenka.
Qaar ka mid ah siyaasiyiinta iyo odayaasha Hiiraan ayaa diiddan habkii doorashada loo qabtay, iyagoo ku doodaya inaan heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay laga gaarin tabashooyinka gobolka iyo awood-qaybsiga maamulka.
Afrax ayaa horay u sheegay inuu Baladweyne u yimid inuu la kulmo odayaasha iyo siyaasiyiinta tabashada qaba, isla markaana uu doonayo in la helo isfaham. Wuxuu sidoo kale sheegay in ujeeddadiisu tahay wada-hadal iyo in la dhageysto cabashooyinka bulshada.
Sidaas darteed, haddii ay dhab noqoto in laga dalbanayo inuu xilka ka dego ama magaalada ka baxo, waxay muujin kartaa in khilaafkii siyaasadeed uu gaaray heer saameyn toos ah ku yeelanaya joogitaanka iyo shaqada madaxda maamulka ee gobolka Hiiraan.
Xaaladda Baladweyne waxay sidoo kale kusoo aadaysaa xilli ay sii kordhayaan hadallada iyo dhaqdhaqaaqyada siyaasadeed ee la xiriira khilaafka u dhexeeya dowladda federaalka iyo hoggaanka dhaqanka ee Hiiraan.
Ugaas Yuusuf ayaa dhawaan sheegay in dadka reer Hiiraan ay wajahayaan xaalad uu ku tilmaamay mid u baahan in la iska difaaco, isaga oo ciidamada gobolka ugu baaqay inay garab istaagaan bulshada. Hadalladaas waxaa xigay taageero ay muujiyeen siyaasiyiin iyo waxgarad reer Hiiraan ah, kuwaas oo dowladda federaalka uga digay in ciidamada qaranka loo adeegsado xalinta khilaafka siyaasadeed.
Dhanka kale, dowladda federaalka iyo maamulka Hirshabeelle ayaa wajahaya baaqyo ku saabsan in khilaafka lagu xalliyo wada-hadal, halkii uu isu beddeli lahaa loollan ciidan.
Waxaa xusid mudan in xiisadda ka taagan Baladweyne aysan ku koobnayn khilaaf shaqsiyaad u dhexeeya, balse ay salka ku hayso dood ballaaran oo ku saabsan matalaadda Hiiraan, awood-qaybsiga Hirshabeelle iyo xiriirka dowladda federaalka la leedahay bulshada gobolka.
Kulanka Ugaas Yuusuf iyo xildhibaannada Xawaadle ayaa noqonaya mid si weyn isha loogu hayo, maadaama laga sugayo inuu caddeeyo mowqifka siyaasadeed ee dhinacyada kulmaya.