Kororka qiimaha maciishadda iyo culayska dhaqaale ee haysta shacabka ayaa noqday arrimaha sida weyn looga dareemayo magaalada Muqdisho. Qoysas badan ayaa wajahaya xaalad adag oo la xiriirta helitaanka raashinka, shidaalka, biyaha, korontada iyo adeegyada kale ee aasaasiga ah.
Su’aasha ay dad badan isweydiinayaan ayaa ah: maxaa sababay in noloshu qaali noqoto, iyadoo shacabka badankoodu aysan helin dakhli la jaanqaadaya qiimaha suuqa?
Dooddan ayaa sidoo kale lagu soo qaaday barnaamijka Waydiimaha ee Kaab TV, kaas oo cinwaankiisu ahaa sababaha sicirka magaalada ka jira.
Mid ka mid ah sababaha ugu waaweyn ee saameeya qiimaha maciishadda Soomaaliya waa ku tiirsanaanta badeecooyinka dibadda laga keeno. Raashinka, shidaalka iyo agabka kale ee ganacsiga ayaa qayb weyn ka ah badeecooyinka lagu isticmaalo gudaha dalka.
Marka shidaalka uu qaaliyoobo, waxaa kordha kharashaadka gaadiidka, rarista badeecooyinka iyo korontada ay isticmaalaan ganacsiyada. Saameyntaas waxay ugu dambayn gaartaa macaamilka, kaas oo lacag dheeraad ah ku bixinaya badeecooyinkii uu horay u iibsan jiray.
Warbixin ay soo saartay hay’adda Save the Children bishii Maarso 2026 ayaa sheegtay in qiimaha shidaalka Muqdisho uu bishii Maarso si weyn u kacay, halka qiimaha badeecooyin badan oo dibadda laga keeno uu sare u booday.
Arrin kale oo muhiim ah ayaa ah saameynta abaaraha iyo roobabka aan ku filnayn ee ku dhaca gobollada dalka. Soomaaliya waxay muddooyinkii dambe la tacaalaysay dhibaatooyin dhanka beeraha iyo xoolaha ah, kuwaas oo saameeya wax-soo-saarka gudaha.
Marka dalagyada gudaha ay yaraadaan, waxaa kordha baahida loo qabo raashinka dibadda laga keeno. Taasi waxay sii kordhin kartaa culayska saaran qoysaska, gaar ahaan kuwa dakhligoodu hooseeyo.
Hay’adda FAO ayaa sheegtay in qiimaha masagada iyo galleyda ee suuqyada Muqdisho uu sare u kacay intii u dhexeysay Janaayo iyo Juun 2026, inkastoo bishii Luulyo ay yaraadeen. Qiimayaashu waxay weli ka sarreeyeen kuwii sanadkii ka horreeyay.
Xogta rasmiga ah ee Hay’adda Istaatistikada Qaranka Soomaaliya waxay muujinaysaa in tusmada qiimaha macmiilku (CPI) ay 12-kii bilood ee ku dhammaaday Sebtembar 2026 kor u kacday 6.8%.
Tani waxay ka dhigan tahay in celceliska qiimaha badeecooyinka iyo adeegyada lagu cabbiro tusmada uu ka sarreeyay heerkii sanadkii hore. Si kastaba, kororka guud ee CPI-ga macnaheedu ma aha in badeeco kasta ay isku boqolkiiba qaaliyoowday.
Waxaa kale oo muhiim ah in la fahmo in sicir-bararka iyo qaaliyowga noloshu aysan isku mid ahayn. Sicir-bararku wuxuu cabbiraa isbeddelka qiimaha muddo cayiman, halka awoodda wax iibsiga ee qoysasku ay ku xiran tahay dakhliga ay helaan iyo kharashaadka ay bixiyaan.
Suuqyada Muqdisho waxaa laga helaa badeecooyin kala duwan oo qiimahoodu ku kala duwan yahay goobta, tayada, nooca iyo halka laga keenay.
Xogta qiimaha dukaamada internetka ee Muqdisho ee la eegay 10-ka November 2026 waxay muujinaysay qiimayaal dhexdhexaad ah oo ku dhow $1.65 kiiladii bariiska, $1.50 kiiladii sonkorta, $1.22 kiiladii burka iyo $2.78 litirkii saliidda cuntada. Kuwani waa qiimayaal laga soo ururiyey dukaamo internetka ku jira, mana aha sahan dhammaan suuqyada magaalada laga sameeyay.
Tusaalahan ayaa muujinaya muhiimadda ay leedahay in la helo xog joogto ah oo lagu ogaado qiimaha badeecooyinka, laguna barbar dhigo suuqyada kala duwan.
Ganacsatadu waxay door weyn ku leeyihiin nidaamka qiimaha suuqa. Waxaa jira ganacsato wajahaya kharashaad kordhay oo ay ka mid yihiin gaadiidka, kirada goobaha ganacsiga, canshuuraha iyo qiimaha badeecooyinka ay soo iibsadaan.
Hase yeeshee, waxaa muhiim ah in la helo hufnaan ku saabsan sida qiimaha loo dejiyo. Haddii ay jiraan dad si aan caddaalad ahayn u kordhiya qiimaha ama badeecooyinka u kaydsada si ay yaraansho ugu abuuraan suuqa, waa in arrintaas baaritaan lagu sameeyaa.
Dowladdu waa inay ilaalisaa tartanka ganacsiga, iyadoo aan la dhaawicin ganacsatada si sharci ah u shaqeysanaya.
Wasaaradda Ganacsiga iyo Warshadaha ayaa u baahan inay si joogto ah ula socoto qiimaha badeecooyinka daruuriga ah, isla markaana ay shacabka siiso xog la isku halleyn karo.
Dowladdu waxay leedahay nidaamka Sicir Suuqa oo loogu talagalay la socodka qiimaha shidaalka, raashinka, gaadiidka iyo adeegyada aasaasiga ah. Nidaamkan waxaa loogu talagalay in la kordhiyo daahfurnaanta suuqa iyo in shacabka loo fududeeyo helitaanka xogta qiimaha.
Waxaa muhiim ah in xogtan si joogto ah loo cusbooneysiiyo, lana hubiyo inay ka tarjumayso qiimaha dhabta ah ee suuqyada kala duwan.
Xalka sicir-bararka kuma koobna in ganacsatada lagu amro inay qiimaha dhimaan. Waxaa loo baahan yahay qorshe dhaqaale oo dhinacyo badan taabanaya.
Soomaaliya waxay u baahan tahay inay kordhiso wax-soo-saarka beeraha, xoolaha iyo kalluumeysiga, si loo yareeyo ku tiirsanaanta badeecooyinka dibadda laga keeno. Sidoo kale, waa in la horumariyo kaabayaasha dhaqaalaha, dekedaha, waddooyinka iyo gaadiidka, si loo dhimo kharashaadka badeecooyinka lagu soo gaarsiiyo suuqyada.
Waxaa kale oo muhiim ah in la xoojiyo ilaalinta macaamiisha, lana sameeyo hannaan lagu taageerayo qoysaska danyarta ah ee ay saameeyeen qiimaha cuntada iyo adeegyada aasaasiga ah.
Dhanka kale, dowladda waa inay dhiirrigelisaa ganacsiga gudaha iyo maalgashiga wax-soo-saarka, halkii dhaqaalaha dalka uu ku sii tiirsanaan lahaa badeecooyin laga keeno dalal kale.
Shacabka Muqdisho waxay u baahan yihiin in dowladdu ay si dhab ah uga jawaabto su’aalaha la xiriira qiimaha maciishadda. Waxay rabaan inay ogaadaan sababta badeecooyinka qaarkood u qaaliyoobaan, cidda dejisa qiimaha, iyo tallaabooyinka la qaadayo si loo yareeyo culayska nololeed.