Qaar ka mid ah shacabka ku nool magaalada Muqdisho ayaa walaac ka muujiyay xaaladda amni ee dalka, iyagoo qaba in khilaafaadka siyaasadeed, kala qeybsanaanta hoggaanka iyo saameynta ay dalalka shisheeye ku leeyihiin siyaasadda Soomaaliya ay abuuri karaan fursad ay Al-Shabaab uga faa’iideysato xaaladda dalka.
Dadka qaba aragtidan ayaa ku doodaya in Soomaaliya ay ku jirto marxalad xasaasi ah, islamarkaana ay jiraan dhinacyo shisheeye oo danahooda ka dhex raadinaya khilaafaadka siyaasadeed ee gudaha, taas oo ay aaminsan yihiin inay wiiqi karto awoodda dowladda iyo dagaalka ka dhanka ah kooxaha hubeysan.
Qaar ka mid ah shacabka ayaa sidoo kale ka cabsi qaba in Al-Shabaab ay ka faa’iideysato kala qeybsanaanta siyaasadeed iyo tabar-darrada ka dhex muuqata iskaashiga hay’adaha dowladda, si ay cadaadis dheeraad ah ugu saarto caasimadda.
Magaalada Muqdisho ayaa muddooyinkii dambe wajahaysay walaac amni oo la xiriira weerarrada Al-Shabaab, dhaqdhaqaaqyada kooxda ee waddooyinka soo gala caasimadda iyo awoodda ay u leedahay inay fuliso weerarro qorsheysan.
Khabiirro iyo xarumo daraaseeya amniga gobolka ayaa hore uga digay in khilaafaadka siyaasadeed ee Soomaaliya ay wiiqi karaan awoodda dalka ee la dagaallanka Al-Shabaab.
Warbixin uu Machadka Africa Center for Strategic Studies daabacay 17-kii Nofeembar 2025 ayaa ka digtay in khilaafka u dhexeeya dowladda dhexe iyo maamullada xubnaha ka ah federaalka uu kordhin karo khatarta amni ee Soomaaliya, isla markaana uu abuuri karo xaalad ay Al-Shabaab ka faa’iideysato kala qeybsanaanta siyaasadeed.
Warbixintaasi waxay xoogga saartay in dhibaatada Soomaaliya aysan ku koobnayn dagaalka milatari oo keliya, balse ay sidoo kale ku xiran tahay awoodda hoggaanka siyaasadeed ee dalka uu ku dhisi karo iskaashi iyo heshiis qaran.
Digniintaasi waxay muujineysaa in amniga Muqdisho uu si dhow ula xiriirayo xaaladda siyaasadeed ee guud ahaan dalka.
Shisheeye ma ku lug leeyihiin qorshaha lagu wiiqayo Soomaaliya?Su’aasha ku saabsan doorka dalalka shisheeye ee siyaasadda iyo amniga Soomaaliya ayaa noqotay mid si weyn loo hadal hayo.
Daraasad ay Chatham House soo saartay Oktoobar 2026 ayaa tilmaantay in loollanka dalalka gobolka iyo danaha ay ku leeyihiin Soomaaliya ay sii murjinayaan khilaafaadka siyaasadeed ee gudaha.
Daraasaddu waxay xustay in Turkiga uu xiriir dhow la leeyahay Dowladda Federaalka, halka Imaaraadka Carabta uu xiriir la leeyahay qaar ka mid ah maamullada iyo siyaasiyiinta ka soo horjeeda Muqdisho. Waxay sidoo kale tilmaantay in dhinacyada Soomaalida qaarkood ay taageero dibadeed u raadsadaan si ay u xoojiyaan mowqifyadooda siyaasadeed.
Arrintani waxay muujineysaa in Soomaaliya ay noqotay goob ay ku kulmaan dano kala duwan oo gobolka iyo caalamka ah.
Si kastaba ha ahaatee, xiriirka siyaasadeed, taageerada diblomaasiyadeed ama heshiisyada dhaqaale ee dal shisheeye la leeyahay dhinac Soomaaliyeed ma aha caddeyn muujineysa inuu taageerayo Al-Shabaab ama qorshe kasta oo kooxda kula wareegeyso Muqdisho.
Waxaa muhiim ah in aan la isku qasin loollanka siyaasadeed ee dalalka shisheeye iyo eedeymaha ku saabsan taageerada kooxaha argagixisada.
Warar is-khilaafsan oo ku saabsan cabsi gelinta shacabka,Waxaa sidoo kale soo baxay warbixinno kala duwan oo ka hadlaya sida looga faa’iideysanayo cabsida laga qabo Al-Shabaab.
Dhanka kale, shacabka ka walaacsan amniga Muqdisho waxay ku doodayaan in khatarta Al-Shabaab aysan ahayn wax lagu cabsi gelinayo dadka oo keliya, balse ay tahay dhibaato amni oo muddo dheer soo jirtay, loona baahan yahay in si dhab ah wax looga qabto.
Labadan aragti waxay muujinayaan in doodda amniga ay hadda ku jiraan laba su’aalood oo kala duwan: heerka dhabta ah ee khatarta Al-Shabaab iyo suurtagalnimada in dhinacyo siyaasadeed ay ka faa’iideystaan cabsida shacabka.
Mid ka mid ah arrimaha ugu waaweyn ee khatarta ku ah amniga Soomaaliya ayaa ah in khilaafaadka siyaasadeed ay saameeyaan wada-shaqeynta hay’adaha amniga.
Marka dowladda dhexe iyo maamullada xubnaha ka ah federaalka ay isku khilaafaan awood-qaybsiga, doorashooyinka iyo maamulka dalka, waxaa adkaan karta in la helo qorshe amni oo mideysan.
Sidoo kale, marka siyaasiyiinta dalka ay ku mashquulaan khilaafaadkooda, ciidamada iyo hay’adaha amniga waxay wajihi karaan jahawareer ku saabsan mudnaanta hawlgallada iyo cidda ay amarada ka qaadanayaan.
Al-Shabaab waxay ka faa’iideysan kartaa xaalad kasta oo keenta kala qeybsanaan, iskaashi la’aan iyo in ciidamada dowladda ay ka mashquulaan dagaalka ay kula jiraan kooxda.
Tani waa sababta ay falanqeeyayaasha amniga qaarkood ugu doodaan in xalinta khilaafaadka siyaasadeed ay qeyb muhiim ah ka tahay dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab.
Maxaa looga baahan yahay Dowladda Federaalka?Dowladda Federaalka waxaa laga sugayaa inay shacabka siiso xog cad oo ku saabsan xaaladda amniga, dhaqdhaqaaqyada Al-Shabaab iyo tallaabooyinka ay qaadday hay’adaha amniga.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in la xoojiyo wada-shaqeynta dowladda dhexe iyo maamullada dalka, lana sameeyo hannaan amni oo aan ku xirneyn khilaafaadka siyaasadeed.
Dhanka kale, eedeymaha ku saabsan faragelinta shisheeye waa in lagu saleeyaa caddeymo la baari karo, si aan loo abuurin eedeymo aan sal lahayn oo sii kala fogeyn kara bulshada iyo dhinacyada siyaasadda.
Dalalka shisheeye ee xiriirka la leh Soomaaliya waxaa iyagana laga filayaa inay ixtiraamaan madaxbannaanida dalka, kana fogaadaan tallaabo kasta oo sii hurin karta khilaafaadka gudaha.
Muqdisho maxaa laga cabsi qabaa?Walaaca shacabka Muqdisho wuxuu ka tarjumayaa su’aal ka weyn weerar ama dhacdo amni oo gaar ah: sidee ayay Soomaaliya u ilaalin kartaa caasimaddeeda haddii khilaafaadka siyaasadeed iyo kala qeybsanaanta hay’adaha amniga ay sii socdaan?
Khatarta Al-Shabaab laguma qiimeyn karo hadal siyaasadeed oo keliya, balse waxaa muhiim ah in la eego awoodda kooxda, goobaha ay ka hawlgasho, weerarrada ay fuliso iyo awoodda ciidamada dowladda ee ka hortagga.