Madaxweynayaasha maamul-goboleedyada Puntland iyo Jubbaland, Siciid Cabdullaahi Deni iyo Axmed Maxamed Islaam (Axmed Madoobe), ayaa la filayaa inay toddobaadkan kulan ku yeeshaan magaalada Garoowe ee xarunta maamulka Puntland, xilli Soomaaliya ay ku jirto marxalad siyaasadeed oo ay hareeyeen khilaafaad la xiriira dastuurka, doorashooyinka iyo xiriirka dowladda Federaalka iyo maamul-goboleedyada.
Kulanka la qorsheynayo ayaa imanaya xilli ay sii xoogeysanayaan kala aragti duwanaanshaha u dhexeeya madaxda dowladda Federaalka iyo qaar ka mid ah hoggaamiyeyaasha maamul-goboleedyada, kuwaas oo qaba tabashooyin la xiriira habka loo maareynayo arrimaha siyaasadeed ee dalka.
Wararka laga helayo qorshaha kulanka ayaa sheegaya in labada Madaxweyne ay ka wada hadli doonaan xaaladda guud ee Soomaaliya, khilaafka siyaasadeed ee taagan iyo sidii Puntland iyo Jubbaland ay u yeelan lahaayeen mowqif mideysan oo ku aaddan arrimaha masiiriga ah ee dalka.
Ajandaha ugu muhiimsan ee la filayo in labada hoggaamiye ay ka wada hadlaan waxaa ka mid ah khilaafka ka dhashay hannaanka doorashooyinka iyo wax-ka-beddelka dastuurka, kuwaas oo noqday arrimaha ugu waaweyn ee ay isku hayaan dowladda Federaalka iyo dhinacyada mucaaradka.
Puntland iyo Jubbaland ayaa hore u muujiyay walaac iyo diidmo ku saabsan qaar ka mid ah tallaabooyinka siyaasadeed ee dowladda Federaalka, iyagoo ku adkeysanaya in go’aannada waaweyn ee dalka ay tahay in lagu gaaro wada-tashi iyo heshiis ay qayb ka yihiin dhammaan dhinacyada siyaasadda.
Kulanka Garoowe ayaa sidaas darteed noqon kara fursad ay Deni iyo Axmed Madoobe ku mideeyaan aragtidooda ku aaddan arrimaha dastuurka, doorashooyinka iyo mustaqbalka nidaamka federaalka Soomaaliya.
Kulankan ayaa sidoo kale ku soo aadaya xilli Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu ku baaqay gogol wada-hadal oo la doonayay in lagu xalliyo khilaafaadka siyaasadeed ee dalka.
Hase yeeshee, Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed iyo siyaasiyiin mucaarad ah ayaa shuruudo ka keenay ka qaybgalka wada-hadallada, iyagoo doonaya in marka hore la helo hannaan cad oo lagu wajahayo khilaafaadka taagan.
Arrintan ayaa abuurtay hubanti la’aan ku saabsan sida ay gogosha wada-hadalku u qabsoomi karto iyo cidda ka qaybgalaysa, iyadoo dhinacyada siyaasadda ay weli ku kala aragti duwan yihiin qaabka loo wajahayo xal u helidda muranka.
Deni iyo Axmed Madoobe ayaa la filayaa inay kulankooda kaga arrinsadaan sida ay uga falcelinayaan baaqa wada-hadalka ee Madaxweyne Xasan Sheekh, iyo shuruudaha ay muhiimka u arkaan in la buuxiyo si loo helo heshiis siyaasadeed oo waara.
Kulanka Garoowe wuxuu yeelan karaa muhiimad siyaasadeed oo gaar ah, maadaama labada maamul ay ka mid yihiin dhinacyada sida weyn ugu lug leh doodaha ku saabsan awoodaha dowladda Federaalka, nidaamka federaalka iyo hannaanka doorashooyinka.
Haddii ay labada Madaxweyne isku waafaqaan mowqifkooda, waxaa suuragal ah inay si wadajir ah uga qayb qaataan go’aannada iyo wada-hadallada siyaasadeed ee soo socda.
Sidoo kale, kulanka ayaa muujin kara heerka uu gaarsiisan yahay isku-duwidda siyaasadeed ee Puntland iyo Jubbaland, gaar ahaan xilli ay dowladda Federaalka raadineyso in dhinacyada siyaasadda ay miiska wada-hadalka isugu timaadaan.
Dhanka kale, waxaa muhiim ah in la ogaado in mowqif mideysan oo ay labada maamul ka qaataan arrimaha siyaasadda uusan khasab ahaan ka dhignayn inay gebi ahaanba isku aragti ka yihiin dhammaan qodobada miiska saaran.
Su’aasha ugu weyn ayaa ah in kulanka Deni iyo Axmed Madoobe uu ku ekaan doono is-weydaarsi aragtiyeed, mise uu horseedi doono go’aan siyaasadeed oo saameyn ku yeesha wada-hadallada dowladda Federaalka iyo mucaaradka.
Waxaa sidoo kale la is-weydiinayaa in labada hoggaamiye ay soo saari doonaan bayaan wadajir ah oo lagu qeexayo mowqifkooda ku aaddan dastuurka, doorashooyinka iyo gogosha uu Madaxweyne Xasan Sheekh ku baaqay.
Haddii kulanka uu ku dhammaado heshiis siyaasadeed oo labada dhinac ay si cad u shaaciyaan, wuxuu saameyn ku yeelan karaa jihada ay qaadan doonaan wada-hadallada siyaasadeed ee Soomaaliya.