Qaramada Midoobay oo cambaareysay dilka sagaalka nin ee Hargeysa lagu toogtay, Soomaaliya ugu baaqday in la hakiyo xukunnada dilka

|

Qaramada Midoobay ayaa walaac xooggan ka muujisay fulinta xukunka dilka ah ee sagaal nin oo 11-kii Nofeembar 2026 lagu toogtay magaalada Hargeysa, iyadoo ku baaqday in la joojiyo fulinta xukunnada dilka ah ee weli sugaya, isla markaana Soomaaliya ay qaaddo tallaabooyin lagu hakiyo laguna baabi’iyo ciqaabta dilka.

Dilka sagaalkan nin ayaa dib u soo nooleeyay doodda ku saabsan adeegsiga ciqaabta dilka ee Soomaaliya, madaxbannaanida garsoorka, xuquuqda dadka la xukumo iyo heerka ay maxkamaduhu u ilaalinayaan dammaanadaha cadaaladeed.

Wararka laga helay Hargeysa ayaa sheegaya in sagaalka nin lagu toogtay deegaanka Mandheera ee gobolka Saaxil, kaddib markii ay maxkamado ku xukumeen dil, iyagoo lagu helay dambiyo la xiriira dilal kala duwan.

Warbixinnada la baahiyey ayaa tilmaamaya in intooda badan ay hore uga tirsanaayeen laamaha kala duwan ee ciidamada ammaanka Somaliland, halka qaar kalena ay ahaayeen dad rayid ah. Waxaa sidoo kale la sheegay in qaar ka mid ah kiisaskooda ay qaadeen maxkamado ciidan.

Maamulka Somaliland ayaa fulinta xukunnada ku sababeeyey mabda’a Qisaasta ee shareecada Islaamka, kaas oo la xiriira ciqaabta qofka lagu helo inuu si ula kac ah u dilay qof kale.

Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro), ayaa la sheegay inuu saxiixay amar lagu fasaxay fulinta xukunnadaas.

Si kastaba ha ahaatee, xogta si guud loo shaaciyey weli si buuxda uma faahfaahin magacyada dhammaan dadka la toogtay, kiisaska lagu xukumay, habraacyadii maxkamadeed ee loo maray iyo in dhammaan racfaannadii sharciyeed ay dhammaadeen ka hor fulinta xukunnada.

DHEERAAD:  Axmed Madoobe iyo Wasiiradiisa oo ka shiray Qabsashada Xagar iyo Arrimo kale

Arrintaas ayaa qayb ka noqotay walaaca ay muujiyeen hay’adaha u dooda xuquuqda aadanaha, kuwaas oo ku baaqay in si madax-bannaan loo baaro habraacyadii lagu xukumay sagaalka qof.

Qaramada Midoobay ayaa ku adkaysatay in dowladaha ay tahay inay ilaaliyaan xaqa nolosha, isla markaana ay dib u eegaan adeegsiga ciqaabta dilka. Baaqeeda ayaa ku wajahan in la hakiyo fulinta xukunnada dilka ah ee weli taagan, iyadoo Soomaaliya lagu dhiirrigeliyey inay qaaddo tallaabooyin horseedi kara in ciqaabta dilka gebi ahaanba meesha laga saaro.

Mowqifkan ayaa salka ku haya aragtida ah in dilka qofka la xukumay uu yahay tallaabo aan dib looga noqon karin, haddii ay dhacdo in markii dambe la ogaado in xukunka lagu gaaray caddayn khaldan ama habraac sharci oo aan sax ahayn.

Hay’adaha xuquuqda aadanaha ayaa sidoo kale ku doodaya in qof kasta oo wajahaya xukun dil ah uu helo qareen, maxkamad madax-bannaan, fursad racfaan iyo xaq uu ku helo dib-u-eegis buuxda oo kiiska ah.

Baaqan wuxuu Soomaaliya gelinayaa dood ballaaran oo ku saabsan mustaqbalka ciqaabta dilka iyo waajibaadka ay leedahay ee ku aaddan ilaalinta xuquuqda aadanaha.

Dowladda Federaalka Soomaaliya weli ma aysan baabi’in ciqaabta dilka, waxaana maxkamadaha dalka, gaar ahaan maxkamadaha ciidamada, ay mararka qaar xukuno dil ah ku ridaan dadka lagu helo dambiyo culus oo ay ka mid yihiin dilalka iyo falalka argagixisada.

Warbixin ay soo saareen khubaro ka tirsan Qaramada Midoobay ayaa hore walaac uga muujisay fulinta xukunnada dilka ah ee ka dhaca Soomaaliya, gaar ahaan kiisaska ay qaadaan maxkamadaha ciidamada iyo ilaalinta xuquuqda eedeysanayaasha.

Dhinaca kale, Isbahaysiga Difaacayaasha Xuquuqda Aadanaha Soomaaliyeed ayaa warbixin uu soo saaray bishan Nofeembar ku baaqay in si degdeg ah loo hakiyo dhammaan dilalka ka dhaca Soomaaliya, oo ay ku jiraan kuwa ka dhaca Somaliland, lana sameeyo dib-u-eegis madax-bannaan oo lagu sameeyo xukunnada dilka ah ee jira.

DHEERAAD:  Taliye Shub oo dhaawac fudud ka soo gaaray duqeyn ka dhacday Doolow

Fulinta sagaalka nin ayaa sidoo kale soo bandhigtay dood ku saabsan sida loo waafajin karo mabda’a Qisaasta, xuquuqda qoysaska dhibbanayaasha iyo waajibaadka caalamiga ah ee ilaalinta xaqa nolosha.

Dhinaca shareecada Islaamka, Qisaastu waxay leedahay xeerar iyo shuruudo u gaar ah, waxaana xaaladaha qaarkood jira fursado la xiriira cafis ama magdhowga dhiigga, iyadoo ku xiran duruufaha kiiska iyo go’aanka dadka xaqa u leh.

Hase yeeshee, hay’adaha xuquuqda aadanaha waxay ku adkaysanayaan in fulinta xukun kasta oo dil ah ay tahay inay ku timaaddo maxkamad caddaalad ah, caddayn la isku halleyn karo iyo ilaalinta dhammaan xuquuqda eedeysanaha.

Sidaas darteed, dooddu ma aha oo keliya in qof dambi galay la ciqaabo, balse waxay sidoo kale ku saabsan tahay in nidaamka garsoorku xaqiijiyo in qof aan dambi lahayn aan si khaldan loogu xukumin ciqaab aan dib looga noqon karin.

Baaqyada Qaramada Midoobay waxay cadaadis siyaasadeed iyo mid diblomaasiyadeed ku abuuri karaan dowladaha weli adeegsada ciqaabta dilka, inkastoo baaq kasta uusan si toos ah u noqon amar sharci ah oo ku khasbaya dowlad inay baabi’iso ciqaabtaas.

Haddii Soomaaliya ay qaaddo tallaabooyin lagu hakiyo fulinta xukunnada dilka ah, waxaa loo arki karaa isbeddel ku yimid siyaasaddeeda garsoorka iyo sida ay ula macaamilayso hay’adaha caalamiga ah ee xuquuqda aadanaha.

Dhanka kale, Somaliland waxay wajahaysaa su’aalo ku saabsan hufnaanta maxkamadihii xukumay sagaalka nin, gaar ahaan faahfaahinta kiisaska, xuquuqda racfaanka iyo habraacyadii loo maray fulinta xukunnada.

May be an image of text

 

La Xiriira

Live Now

Baraheenna Bulshada

Baaritaanada

English News