MUQDISHO (KAAB TV) – Maamulka Gobolka Banaadir ayaa xiray 21 qof oo saameyn ku yeeshay baraha bulshada oo lagu eedeeyay in ay internetka ku faafiyeen aflagaado qabiil iyo “dhaqan xun”. Shaqsiyaadkan oo isugu jira Rag iyo Dumar ayaa waxaa xiray Ciidamada Booliska Gobolka Banaadir, waxaana Sawiradooda lagu daabacay Bogga Facebook-ga ee Booliska Soomaaliya.
Booliisku waxay ku andacoonayaan kuwa saamaynta ku leh inay “qalalaas iyo khilaaf” ka dhex keeneen bulshada dhexdeeda. Inta badan kuwa la xiray ayaa weli ku jira xabsiga, iyagoo sugaya dacwadaha maxkamadda, halka mas’uuliyiinta ay qorsheynayaan inay qabtaan kuwa kale oo lagu eedeeyay eedeymo la mid ah “takoorka bulshada.”
Nin ay saaxiibo dhow yihiin, sidoo kalena ah dadka caanka ah ee TikTok-ga caanka ku ah, ayaa laanta afka Soomaaliga ee BBC-da u sheegay in xarigga uu la xiriiro aflagaado qabiil oo la isku weydaarsaday baraha bulshada, taasoo soo jiidatay indhaha maamulka gobolka Banaadir.
“Booliska Soomaaliyeed waxa uu idiin xaqiijinayaa in ay beegsanayaan dadka kale ee isticmaala baraha bulshada ee abaabula bulshada iyo kuwa dhaqan xumada abuura” ayuu yiri Afhayeenka Ciidanka Booliska Gobolka Banaadir.
Dhiirigelinta Maaliyadeed ee Ka Danbaysa Mawduuca Ku Salaysan Qabiilka.
C/llaahi Yare oo ah nin dhalinyaro ah oo ku nool dalka Talyaaniga, isla markaana si weyn looga yaqaano TikTok, ayaa ku micneeyay in qabiilka oo loo adeegsado baraha bulshada ay tahay mid dhaqaale. Waxa uu xusay in la macaamilka TikTok qaab Soomaali ah ay ku guul daraysato in ay abuurto farxad ama faa’iido dhaqaale.
“Dhallinyaradu waxay sameeyaan wax ku salaysan qabiil si ay lacag uga sameeyaan TikTok-kooda, kaliya inay dhahaan “Soomaali baan ahay” ma keenayso wax natiijo ah,” ayuu yidhi.
Sida uu sheegay Cabdullaahi, lacagta loo diro tartamayaasha ciyaaraha TikTok waxa ay inta badan ka timaadaa dadka taageera xifaaltanka, cadho iyo aflagaadeynta qabiilooyinka kale. “Waxay ku leeyihiin waa inaad xafiiltamaan oo qabiilka kale caayaan, aamusnaan iyo edaab waxba kuuma helayaan,” ayuu ku sharaxay.
Muran ka dhashay Aflagaadada Qabiilka
Si kastaba ha ahaatee, dad badan oo Soomaaliyeed ayaa aaminsan in cayda qabiil iyo reernimo lagu faafiyo dano lacageed ay tahay mid aan cudur daar ahayn. Cabdulqaadir Nuur Xuseen oo loo yaqaan Maah oo ah qoraa Soomaaliyeed oo sidoo kale isticmaala baraha bulshada ayaa iftiimiyay saameynta xun ee uu leeyahay dhaqankan.
Inaad lacag samayso marmarsiiyo uma aha faafinta hadallada waxyeellada leh. Dhallinyaradani waxa ay u baahan yihiin in ay joojiyaan,” ayuu Maah u sheegay BBC-da.
Isticmaalka ereyo xanaf ah oo ay ka mid yihiin aflagaado iyo hanjabaad ayaa qeyb ka ah waxyaabaha ay dowladda Soomaaliya ku cambaareysay anshax xumada. Qabyaaladda ayaa weli ah mowduuc xasaasi ah oo ka dhex jira bulshada Soomaaliyeed, iyadoo ay jiraan khilaafaadyo badan oo salka ku haya kala qeybsanaan qabiil.
Habdhaqanka khadka tooska ah wuxuu barbar dhigayaa ficilada khadka tooska ah
In kasta oo ay ku dhaqmaan hab-dhaqankooda internetka, Cabdullaahi Yare waxa uu ku adkaysanayaa in isaga iyo saaxiibbadiis aanay si dhab ah u rumaysnayn kala qaybsanaanta bulshada. “Waan wada hadalnaa, maqaaxiyaha lagu shaaheeyo, dibadda ayaan u wada safnaa, xitaa shaaha, qaxwaha, iyo lacagta ayaan wadaagnaa,” ayuu yiri.
Qaar ka mid ah saameeyayaasha ayaa u muuqda inay ka faa’iideystaan fursad kasta oo ay lacag ku sameeyaan iyagoo isticmaalaya luqado nacayb ah, iyaga oo aan tixgelineynin saameynta xun ee malaayiin ku xiran warbaahinta bulshada.
Horay ayay dowladda Soomaaliya isku dayday in ay mamnuucdo TikTok iyo aalado kale, iyadoo ku sababeysay in la faafiyay muuqaalo anshax xumo ah, balse ma dhaqan gelin. Booliska Soomaaliya ayaa shaaca ka qaaday in ay qorsheynayaan in maxkamad la soo taago dadka la soo qabtay oo lagu eedeyay in ay faafiyeen dhaqan xumo iyo rabshado.